Кіріспе
Lamprophis туысы – Lamprophiidae тұқымдасына жататын орташа өлшемді, усыз жыландар туысы. Бұл жыландар көбінесе Африка үй жыландары деп аталады.
Lamprophis is a genus of medium sized, nonvenomous snakes commonly referred to as African house snakes, in the family Lamprophiidae.
Сипаттама
Лампрофис түрлері өрнектердің кең ауқымына ие, дақты, жолақты немесе бір түсті болуы мүмкін. Үй жыландарының жыныстық диморфизмі байқалады, аналықтары айтарлықтай ірі болып өседі, кейбір түрлерінде шамамен , ал кейбір жекелеген мысалдардан астам тіркелген, ал еркектер шамамен ғана өседі. Lamprophis aurora-ның альбинос түрлері де табылған.
Географиялық ауқым
Үй жыландары Сахара төңірегіндегі Африканың барлық аймақтарында, әртүрлі орталарда кездеседі; кейбір түрлері қуыстарда өмір сүруге жақсы бейімделген. Олар адам тұрақтындарының маңында жиі кездесетін және адам қалдықтарының шамасында шоғырланатын кеміргіштермен қоректенетін болғандықтан "үй" жыландары деп аталады. Олар өте бейімделгіш жыландар, бұталы жерлерде, орманды аймақтарда, саванналарда және таулы өңірлерде кездеседі.
Әдеп-тәрбие және тамақтану
Жабайы үй жыландары көбінесе өте шаршаңқы болады, бірақ шағуға бейім емес. Олардың алғашқы қорғаныс әрекеті – қашу. Оларды адамдар тұратын жерлерде және олардың төңірегінде жиі кездестіруге болады, онда олар кеміргіштерді, кішкентай кесірткелерді және тіпті құстарды жейді. Үй жыландары жемісті көбейеді және шамамен сегізден он екіге дейін жұмыртқадан тұратын ұялайды, олар шамамен екі айдай күндерде инкубациядан кейін жарылады. Жас жыландардың ұзындығы әдетте 20 см шамасында болады.
Тұтқында
Африкалық үй жыландары экзотикалық үй жануарлары саудасында кең таралған. Ең көп қол жетімді түрі – B. capensis, ал қалғандарын табу қиын. Оларды күту оңай және олар тез көбейеді. Тиісті күтіммен олар 20 жылға дейін өмір сүре алады. Еркектер ұрғашылардан кішідірек болады және сирек жағдайда 2,5 футқа (1 метрге) жетеді. Ұрғашылар 3,5 футқа (1 метрге) дейін өсе алады, ал Оңтүстік Африканың шығыс аймағынан (Квазулу-Натал) алынған мысалдар 5 футқа (2 метрге) немесе одан да көпке жетеді деп хабарланады. Бұл жыландар түнгі өмір салтымен өмір сүреді. Ұрғашысы ерте көктемде 9-16 жұмыртқадан тұратын бір жұмыртқа салады. Олар сперманы сақтай алады және тұтқындықта жылына алтыға дейін жұмыртқа сала алады, бірақ бұл табиғатта сирек кездеседі. Шабақтар жұмыртқадан шыққанда тірі туылады.
Диета
Олардың негізгі тамағы кеміргіштерден тұрады; тұтқында кішкентай жыландарға кішкентай тышқандар беріледі, ал жабайы табиғатта олар көбінесе геконды жейді, олар мысықтарды басып өлтіруге жеткілікті күшті болғанға дейін. Ірі аналықтары кейде емізіп қоректің жас егеуқұйрықтарын жейтіні белгілі. Ересек жыландар апта сайын тамақтандырылады. Жас түлектері скинк, гекон және жаңа туған тышқандар сияқты кішкентай кесірткелерді жейді. Тұтқында оларды геконның құйрығымен сәтті тамақтандыруға болады. Ірі үлгілері кесірткелерді де, сирек жағдайларда ұсақ жартастарды да аулайтыны белгілі. Үй жыландарын жеке тамақтандыру керек; олардың көбінесе күшті тамақтану реакциясы жемтіктің бірін-бірі жеуіне әкелуі мүмкін.