Кіріспе
Ересектер коллекционерлері ең көп сатып алатын тікенекті қуыршақ түрі. [[File:BJD Super Dollfie doll. jpg|thumb|Super Dollfie, қазіргі заманғы жапондық шартық буынды қуыршақ (BJD), Time журналы "жапон анимациясынан шабыттанған күшті ерекшеліктерімен" сипаттаған. Олар полиуретан синтетикалық шайырдан жасалған, қатты және тығыз пластик, ал бөліктері қалың серпімді жіппен біріктірілген. Олар негізінен Жапония, Оңтүстік Корея және Қытайда өндіріледі. BJD стилі реалистік және аниме әсерімен сипатталған. Олардың мөлшері әдетте үлкен қуыршақтар үшін, мини қуыршақтар үшін және ең кішкентай BJD үшін шамамен, шамамен құрайды. BJD негізінен ересектер коллекционерлері мен өзгертушілерге арналған. Оларды бояу, көздерін және шашын ауыстыру сияқты әдістермен оңай өзгертуге болады. Қазіргі заманғы BJD нарығы 1999 жылы Super Dollfie Volks желісімен басталды. Super Dollfie және Dollfie тіркелген тауар белгілері, бірақ кейде өндірушіге қарамастан, барлық азиялық BJD-ге сілтеме жасау үшін жалпы термин ретінде дұрыс емес қолданылады.
[[File:BJD Super Dollfie doll. jpg|thumb|Super Dollfie, a modern Japanese ball jointed doll (BJD) described by Time as having "exaggerated features inspired by Japanese animation" These are cast in polyurethane synthetic resin, a hard, dense plastic, and the parts strung together with a thick elastic. They are predominantly produced in Japan, South Korea and China. The BJD style has been described as both realistic and influenced by anime. They commonly range in size from about for the larger dolls, for the mini dolls, and down to for the very smallest BJDs. BJDs are primarily intended for adult collectors and customizers. They are made to be easy to customize, by painting, changing the eyes and wig, and so forth. The modern BJD market began with the Volks line of Super Dollfie in 1999. Super Dollfie and Dollfie are registered trademarks but are sometimes erroneously used as generic blanket terms to refer to all Asian BJDs regardless of manufacturer.
Тарих
бас бармағы тік|Бисквитті бас неміс қуыршағы, шарлы буындармен жасалған композициялық дене, шамамен 1920 жыл.
Бүгінгі күнгі шарлы буындармен жасалған қуыршақтар б.з.б. 200 жылға дейін созылады, ежелгі Греция мен Римнің шарлы буындармен жасалған саз және ағаш қуыршақтары болған. Шарлы буындармен жасалған қуыршақтардың қазіргі заманғы тарихы 19 ғасырдың соңында Батыс Еуропада басталды. 19 ғасырдың соңынан 20 ғасырдың басына дейін француз және неміс өндірушілері бисквитті қуыршақтарды жасады, олардың денелері жіппен байланыстырылып, композициядан жасалған шарлы буындармен жабдықталған: қағаз массасы, аралас, желім және ұқсас материалдардың қоспасы. Бұл қуыршақтардың өлшемдері әртүрлі болған және қазір коллекционерлік антиквариаттар болып саналады. 1930 жылдары неміс суретшісі Ханс Беллмер шарлы буындармен жасалған қуыршақтарды жасап, оларды фотосуреттерде және басқа да сюрреалистік өнер туындыларында пайдаланды. Беллмер көркем қуыршақтарды суретке түсіру идеясын енгізді, ол бүгінгі күні жапон қуыршақ суретшілерімен және BJD хоббистерімен жалғасуда. бас бармағы сол жақта|Азияның шарлы буындармен жасалған қуыршақтары жапондық дәстүрлі қуыршақтардың, мысалы Ичиматсу қуыршақтарының (суретте) ықпалында. Коммерциялық мақсатта шығарылатын азиялық шайырлы BJD тарихы 1999 жылы жапондық Volks компаниясы Super Dollfie қуыршақтар желісін құрғаннан кейін басталды. Бірінші Super Dollfie 57 см биіктікте, эластикалық жіппен байланыстырылып, шарлы буындармен жабдықталған және полиуретан шайырынан жасалған; бұл Volks компаниясының сол кездегі негізгі өнімдері болған гараж жиынтықтарына ұқсас. Super Dollfie өте бейімделетін және Volks өнімдері үшін әйелдер нарығын табу мақсатымен жасалды. Қосымша ақпарат: Super Dollfie тарихы. Ең алғашқы азиялық BJD-лер аниме эстетикасының ықпалында болды. Delf желісімен қатар, жапон суретшісі Gentaro Araki-нің U noa желісі және Cerberus Project корейлік BJD компанияларының бірі болды, содан бері корей нарығы көптеген басқа компаниялармен кеңейді. Қытайда шығарылған ең алғашқы BJD-лер көшірмелер болды. Кейбіреулері тікелей қайта құйылған, ал басқалары Super Dollfie немесе корей BJD-нің сәл өзгертілген нұсқалары болды. Бұл көшірмелер гипстен, төмен сапалы шайырдан немесе полистондан – шайыр мен құм сияқты толтырғыш материалдың қоспасынан жасалған. Олардың бағасы арзан болған, бірақ беріктігі төмен болды. Жоғары сапалы полиуретан шайырынан жасалған өз BJD мүсіндерін шығарған алғашқы қытайлық компания Dollzone болды. Олардың қуыршақтары 2006 жылы нарыққа шықты. Содан бері бірнеше қытайлық компаниялар олардың үлгісімен жүріп, өздерінің BJD өнімдерін халықаралық нарыққа шығарып отыр. Америкалық эстетикалық ерекшеліктері бар BJD-ді шығарған алғашқы американдық компания 2007 жылы Goodreau Doll болды.
Articulated dolls go back to at least 200 BCE, with articulated clay and wooden dolls of ancient Greece and Rome. The modern era of ball jointed doll history began in Western Europe in the late 19th century. From the late 19th century through the early 20th century, French and German manufacturers made bisque dolls with strung bodies articulated with ball joints made of composition: a mix of pulp, sawdust, glue, and similar materials. These dolls could measure between and are now collectible antiques. During the 1930s, the German artist Hans Bellmer created dolls with ball joints and used them in photography and other surrealistic artwork. Bellmer introduced the idea of artful doll photography, which continues today with Japanese doll artists, as well as BJD hobbyists. thumb|left|Asian ball jointed dolls are influenced by Japanese traditional dolls, like Ichimatsu dolls (pictured). The history of commercially produced Asian resin BJDs began in 1999 when the Japanese company Volks created the Super Dollfie line of dolls. The first Super Dollfie were 57 cm tall, strung with elastic, ball jointed, and made of polyurethane resin; similar to garage kits, which were Volks main product at the time. Super Dollfie were made to be highly customizable and to find a female market for Volks products. See further: Super Dollfie History. The earliest Asian BJDs were influenced by the anime aesthetic. with the Delf line, as well as the Japanese artist Gentaro Araki with the U noa line, and Cerberus Project were among the first Korean BJDs companies, and since then the Korean market has expanded with many more. The earliest Chinese produced BJDs were knockoffs. Some were direct recasts, while others were slight modifications of Super Dollfie or Korean BJDs. These knockoffs were made of plaster, low quality resin or polystone—a mix of resin and a filler material like sand. They were low in price, but not very durable. The first Chinese company to release their own original BJD sculpts in high quality polyurethane resin was Dollzone. Their dolls hit the market in 2006. Since then, several other Chinese companies followed suit, putting their own BJD creations on the international market. The first American company to produce a BJD with more of an American aesthetic influence was Goodreau Doll in 2007.
Қазіргі Азиялық BJD
Қазіргі заманғы Азиялық BJD ересек коллекционерлер мен жекешелендірушілерге арналған, құны 100 доллардан 1000 доллардан астам. Құны жоғары BJD-лердің дене элементтері полиуретан шайырдан құйылған және қалың эластикалық жіптермен байланыстырылған, бұл оларды толық буыны бар және өте икемді етеді. BJD эстетикасы бойынша ерекше Азиялық көзқарасқа бейім, бірақ дизайн әртүрлі, өте анимеден шабыттанғандан гиперреалистікке дейін. Көпшілігі анатомиялық тұрғыдан дұрыс жасалған. Энтузиасттар офлайн BJD кездесулерін және конвенцияларды ұйымдастырды, мысалы, АҚШ-тың Сан-Франциско қаласындағы Dollectable. Жапонияда Volks компаниясы Dolls Party конвенцияларын өткізеді, ал кейбір әуесқойлар қуыршақтарға ыңғайлы кафелерде кездесіп, олардың суреттерін түсіреді. BJD иелері әдетте қуыршақтарының сыртқы түрін өзгертеді, оларға көбінесе есім қойылады және кейде жеке сипаттамалар мен мінез-қалпы беріледі. Көптеген жағдайларда қуыршақтар сурет салу немесе иллюстрация сияқты көркем жұмыстардың нысаны ретінде қолданылады, олар интернетте бөліседі. Кейбіреулер қуыршақтары мен кейіпкерлерін ролик ойындары үшін пайдаланады. Аз ғана бөлігі эмоционалдық инвестиция жасайды, тіпті қуыршақтарымен тірідей сөйлейді. Кейбір BJD коллекционерлік құндылыққа ие; шектеулі шығарылымдар мен шебер жасалған қуыршақтар екінші қол нарығында түпнұсқа құнынан әлдеқайда жоғары бағаға сатылады, кейде 5000 АҚШ долларына дейін. Дегенмен, BJD әлемінде бейімдеу және жекелендіру аспектілері көбірек маңызға ие. Тіпті коллекционерлік шектеулі шығарылымдағы BJD-лер фотосессияларда реквизит ретінде қолданылады, тіпті жақсы жағдайда емес қуыршақтар да екінші қол нарығында жоғары бағаға ие болуы мүмкін. Көптеген BJD иелерінің аниме, готикалық лолита және косплей сияқты басқа да қызығушылықтары бар, ал кейбіреулері өз қуыршақтарын осы стильдерде киіндіреді. BJD-лерді көбінесе панк немесе готика сияқты заманауи және жастар модасымен киінген күйде көруге болады. Басқа қуыршақтарда эльф құлақтары, вампир тістері, әртүрлі қанаттар, мүйіздер, тырнақтар және киборг бөліктері сияқты фантастикалық элементтер болуы мүмкін. Қуыршақ өндірушілер кейде BJD-ні аниме, манга, басқа да көркем шығармалар немесе тіпті тарихи тұлғалардың кейіпкерлеріне негіздейді. Кейбір BJD иелері де өз қуыршақтарын қолда бар кейіпкерлердің немесе танымал тұлғалардың бірдей көшірмесін жасау үшін жекешелендіреді. Азиялық BJD-лер фильмдерде және басқа да туындыларда пайда болған. 2004 жылғы корей қорқынышты фильмі "Қуыршақ шебері" және 2007 жылғы тайвандық драмалық фильмі "Жылан гүлдері" BJD-ні көрсетеді. Виртуалды топ Mistula бейімделген BJD, Super Dollfie және Delf қуыршақтарынан тұрады. Rozen Maiden мангасы мен анимесіндегі басты кейіпкерлер шарты буыны бар тірі қуыршақтар. Another қорқынышты романы, мангасы және анимесінде де BJD бар. BJD сондай-ақ "Қалқандағы рух" (Ghost in the Shell: Innocence) фильмінде маңызды мотив болып табылады, онда көптеген қуыршақтарда қандай да бір "рух" бар, бірақ сонымен бірге олар толыққанды адам емес, Ханс Беллмердің өнеріне негізделген дизайнмен жасалған.
Өлшемі мен түрлері
Алғашқы BJD-лердің барлығы шамамен биік болды, бірақ нарық кеңейген сайын олар әртүрлі типтер мен өлшемдерде шығарыла бастады. БЖД-ның үш негізгі өлшем категориясы бар: толық өлшемді, мини және кішкентай. Супер Dollfie модельдерімен салыстырыңыз. Ірі, толық өлшемді қуыршақтар, кейде Super Dollfie өлшемдерінен SD өлшемі деп аталады, шамамен 1/3 масштабта болады және әдетте толық бойға жеткен жасөспірімдердің немесе ересектердің дене бітімін бейнелейді. Сонымен қатар, одан да ірі толық өлшемді BJD-лердің диапазоны бар, шамамен биіктіктен басталады. Mini Dollfie Dream-нен MDD немесе Mini Super Dollfie өлшемдерінен MSD деп аталатын мини өлшемді қуыршақтар шамамен биік. Мини қуыршақтардың екі негізгі түрі бар: бірі шамамен 1/3 толық өлшемді қуыршақтармен бірдей масштабта болып, балаларға ұқсайды, екіншісі – 1/4 масштабта толық бойға жеткен ересектерді бейнелейтін пісіп-жетілген немесе жіңішке мини қуыршақтар. Кішкентай BJD-лер биіктіктен төмен. Олар көптеген түрлерде және масштабтарда қол жетімді. Кейбір кішкентай BJD-лер толық өлшемді қуыршақтардың қасында нәрестелерге немесе сәбилерге ұқсатып жасалады, олардың биіктігі шамамен және кейде Super Dollfie өлшемдерінен кейін Yo SD өлшемі деп аталады. Одан да кішкентай, балаларға ұқсас қуыршақтар, «кішкентайлар» деп аталатындар, әдетте үлкен BJD-лермен масштабта сәйкес келмейді. Азғана кішкентай BJD-лер пісіп-жетілген денеге ие және Барби сияқты сән қуыршақтарымен бірдей 1/6 масштабта, шамамен биік. Адам тәрізді антропоморфты жануарлардың BJD-лері көбінесе кішкентай масштабта болады.
Өндіріс
Шарық буыны бар қуыршақтардың прототиптерін екі тәсілмен жасауға болады. Оларды бастапқыда, көбінесе полимерлі балшықтан, қолмен мүсіндеуге болады немесе ZBrush сияқты цифрлық мүсіндеу құралдарын пайдаланып цифрлық жобалауға және 3D басып шығаруға болады. Қатты балшық немесе 3D басып шығарылған дене бөліктері синтетикалық полиуретан шайырына құю арқылы көптеген бөліктерге қалыптар жасау үшін қолданылады. Қайтырылған шайырдың қатты, тегіс, фарфор сияқты сезімі бар, бірақ ол фарфордан кем сынғыш. Алайда, фарфордан өзгеше, полиуретан УФ сәулесі мен жылуға ұшырағанда уақыт өте келе сарғаюы және бұзылуы мүмкін. Шайыр құю процесі, винил қуыршақтарды көптеп өндіру үшін қолданылатын инъекциялық құюға қарағанда, салыстырмалы түрде төмен бастапқы инвестицияны қамтамасыз етеді. Дегенмен, материалдары қымбат, және процеске көбірек қол еңбегі қажет, нәтижесінде бірлігінің құны жоғарылайды. Көптеген стандартты BJD қуыршақтары "бет әрлеуі" (face-up) опциясымен жинақталған күйде келеді, ал толық жиынтықтағы BJD қуыршақтары, көбінесе шектеулі шығарылымда, киім, бет әрлеуі және кейде бүкіл дененің әрленуін қамтиды. Аз ғана BJD қуыршақтары гараж жиынтығына ұқсас, жиналмаған бөліктер жиынтығы ретінде сатылады.
Желілер мен компаниялар
BJD-лерді жеке адамдардан бастап, хобби деңгейіндегі шағын шеберханалардан, корпоративтік көпұлттық компанияларға дейін шығарады. Азиядағы, әсіресе Жапониядағы және Батыстағы, әсіресе АҚШ пен Австралиядағы хобби-өнерпаздар өз қуыршақтарын жасап сатады. Азияда BJD-ді шығаратын көптеген компаниялар бар, олардың көпшілігі Оңтүстік Кореяда орналасқан. BJD Orbyrarium кітабында 49 түрлі BJD компаниясы тізілген, ал жанкүйерлер басқаратын BJD дерекқорында 2009 жылдың ақпанына қарай 125 компания бар еді. 2018 жылдың наурызына қарай әлем бойынша 600-дан астам BJD компаниясы мен тәуелсіз суретшілер жұмыс істеп жатыр. BJD-нің ең танымал желілері мен компанияларының кейбіреулерін төменде кездестіруге болады. Кейде, әсіресе Оңтүстік-Шығыс Азияда, түпнұсқа қуыршақтардың рұқсатсыз көшірмелері немесе қайта құйылғандары сатылады. Бірнеше корей және жапондық BJD компаниялары қайта құйылған қуыршақтарға қарсы ескертулер жариялады. БЖД қауымдастығында осындай қуыршақтарға қарсы күшті қарсылық бар. Мысалы, оларды ең ірі ағылшын тіліндегі BJD форумына жариялауға рұқсат етілмейді.
Шары бар модалық қуыршақтар
Сибарит сияқты шарлы буынды резеңке модалық қуыршақтар Азияның стандартты BJD-ден бірнеше ерекшеліктерімен көзге түседі. Олардың басты әсері американдық коллекциялық 16 дюймдік винил модалық қуыршақтар, мысалы, Ashton Drake Galleries-тен Джин Маршалл және Tonner-ден Тайлер Вентворт. Шарлы буынды модалық қуыршақтардың бойы көбінесе 16 дюйм шамасында болады, бұл Азиялық BJD-нің әдеттегі 1/3 өлшеміне қарағанда 1/4 өлшеміне жақын. Олардың дене пропорциялары өмірге сәйкес келеді, бастары мен көздері кішкентай, ал бет пішіндері балаларға тән емес, айқынрақ болады.
Винил қуыршақтары
Жапонияда 60 см-лік үлкен винил қуыршақтардың бірнеше түрі бар. Олар толық өлшемді BJD-лермен бірдей масштабта, сондай-ақ ұқсас пропорцияларға ие. Ең көп таралған екі түрі – Volks компаниясының Dollfie [ja] және Obitsu [ja] қуыршақтары. Алғашқы Dollfie Dream дене түрі ішектегіше тізілген және классикалық шарлы буынға ие болған, бірақ қазіргі денеде, Obitsu қуыршақтарындағы сияқты, қатты пластиктен жасалған ішкі қаңқа бар. Винил денелерді кейде, шайыр BJD баспен біріктіруге болады, бірақ бұл үшін кейбір өзгерістер қажет болуы мүмкін. Винил қуыршақтарының бет пішіндері әдетте аниме стилінде безендіріледі және әдеттегі шайыр BJD-лерге қарағанда реалистік емес.