Кіріспе

Алдын ала араластырылған жалын – отын мен тотықтырғыштың алдын ала араластырылған қоспасының (оған алдын ала қоспа деп те айтылады) жануы кезінде белгілі бір жағдайларда қалыптасатын жалын. Отын мен тотықтырғыш – жанудың негізгі химиялық реагенттері – біртекті стехиометриялық алдын ала араластырылған қоспаның барлық бөлігінде болуына байланысты, жану процесі бір рет басталып кеткен соң, өзінің жылу шығаруы арқасында өзін-өзі сақтайды. Мұндай жану процесіндегі химиялық өзгерістердің көп бөлігі жанбаған және жанған газдарды бөлетін жұқа интерфейстік аймақта жүзеге асады. Алдын ала араластырылған жалын интерфейсі қоспа арқылы бүкіл заряд түгендеп біткенше таралады. Алдын ала араластырылған жалынның таралу жылдамдығы жалын жылдамдығы (немесе жану жылдамдығы) деп аталады, ол жалын ішіндегі конвекция-диффузиялық реакциялар тепе-теңдігіне, яғни оның ішкі химиялық құрылымына байланысты. Алдын ала араластырылған жалын, жалынның таралу ортасын қамтамасыз ететін жанбаған қоспадағы жылдамдық таралуына қарай ламинарлық немесе турбулентті болып сипатталады.

Ламинарлық

Бақыланатын жағдайларда (әдетте зертханада) ламинарлы жалын бірнеше мүмкін жалын конфигурациясының бірінде пайда болуы мүмкін. Ламинарлы алдын ала араластырылған жалынның ішкі құрылымы отынның ыдырауы, реакциясы және толық тотығуы жүзеге асырылатын қабаттардан тұрады. Бұл химиялық процестер ағындағы құйынды қозғалыс сияқты физикалық процестерге қарағанда әлдеқайда жылдам, сондықтан ламинарлы жалынның ішкі құрылымы көптеген жағдайларда өзгермей сақталады. Ішкі құрылымды құрайтын қабаттар температураның белгілі бір интервалдарда, күймеген қоспаның бастапқы температурасынан бастап, адабатикалық жалын температурасына (АЖТ) дейін өсуіне сәйкес келеді. Көлемдік жылу алмасу және/немесе аэродинамикалық созу болғанда, немесе жалынның ішкі тұрақсыздықтары дамығанда, реакцияның мөлшері және, демек, жалын арқылы алынған температура АЖТ-дан өзгеше болуы мүмкін.

Бунсен жалыны

Бунсен жалынында жалынды тұрақтандыру үшін, жалын жылдамдығына сәйкес келетін тұрақты ағын қамтамасыз етіледі. Егер ағын жылдамдығы жалын жылдамдығынан төмен болса, жалын отын толығымен жанып кеткенше немесе жалын ұстағышқа жеткенше ағымға қарсы қозғалады. Егер ағын жылдамдығы жалын жылдамдығына тең болса, ағын бағытына перпендикуляр тұрақты, жазық жалын фронты күтіледі. Егер ағын жылдамдығы жалын жылдамдығынан жоғары болса, жалын фронты конус тәрізді болады, сонда жалын фронтына перпендикуляр жылдамдық векторының компоненті жалын жылдамдығымен тең болады.

Тұрақтанған жалын

Мұнда алдын ала араластырылған газдар мұндай етіп ағып, жалын тұрақтана алатын тоқтап тұратын аймақ (нөлдік жылдамдық) құрайды.

Сфералық жалын

Бұл конфигурацияда от, әдетте, біртекті алдын ала араластырылған қоспада ұшқын арқылы тұтандырылады. Дамыған алдын ала араластырылған жалынның кейін таралуы, қоспа толығымен өзгеретінше немесе жану камерасының қабырғаларына жеткенше шар тәрізді фронт ретінде жүзеге асады.

Қолданбалар

Алдын ала араластырылған газдардың эквиваленттілік коэффициентін реттеуге болатындықтан, алдын ала араластырылған жану төмен температураға қол жеткізуге және осылайша NOx шығарындыларын азайтуға мүмкіндік береді. Диффузиялық жалдармен салыстырғанда жақсартылған араласуға байланысты күйдің пайда болуы да шектеледі. Сондықтан, соңғы кезде алдын ала араластырылған жану маңыздылыққа ие болды. Оның қолданылуына жұқа араластырылған алдын ала буландырылған (LPP) газ турбиналары және SI қозғалтқыштары жатады.