Кіріспе

Біркелкісіздікті анықтауға арналған оптикалық әдіс.

Шэдограф – ауа, су немесе шыны сияқты мөлдір ортадағы біркелкісіздікті ашып көрсететін оптикалық әдіс. Ол ұқсас қызмет атқаратын, бірақ одан қарапайым шлирен және шлирен фотосуреті әдістерімен байланысты. Шэдограф – ағынның визуализациясының бір түрі. Принцип бойынша, температураның айырмашылығы, басқа газ немесе мөлдір ауадағы соққы толқыны адам көзімен немесе камерамен көрінбейді. Дегенмен, бұл бұзылыстар жарық сәулелерін сындырады, сондықтан олар көлеңке түсіруі мүмкін. Мысалы, оттан көтерілген ыстық ауаның шоғы, жақын жер бетіне түсетін біркелкі күн сәулесі арқылы көлеңкесімен көрінеді.

Күн сәулесінің көлеңкелік графигі

Кейбір суда тіршілік ететін хищниктер мөлдір жемтіктерін теңіз түбіне түсетін көлеңкелері арқылы анықтайды. Роберт Гук бұл құбылысты күн сәулесіндегі көлеңкелік суреттеуді ғылыми тұрғыдан алғаш рет көрсеткен, ал Жан Поль Марат оны отты зерттеу үшін алғаш рет пайдаланған. Көлеңкелік суреттеудің қазіргі заманғы сипаттамасын Гари С. Сетлз берген.

Қолданбалар

Шэдографияның ғылым және техникадағы қолданылу аясы өте кең. Ол әуе кемелер құрылысында жоғары жылдамдықты ұшақтар мен зымырандардың айналасындағы ағындарды көруге, сондай-ақ жану процестерін зерттеуде, баллистикада, жарылыстарды талдауда және шыныны сынауда қолданылады. Ағын үлгілерін анықтауға өте ыңғайлы.

Көлбеу графикасы (Көлбеу графикасы)

Ф. Ж. Вайнбергтің пікірінше, көлеңкесу техникасын қолдану нәтижесі көлеңкесу графы деп аталуы тиіс. Көлеңкесу графы – нақты бейнеленбеген, қарапайым көлеңке ғана. Көлеңкесу графындағы жарық қарқындылығының айырмашылықтары зерттеліп отырған мөлдір ортадағы сындыру көрсеткішінің екінші кеңістіктік туындысына (Лапласианға) пропорционалды. Егер мөлдір бұзылыстан шағылысқан көлеңкеге дейінгі қашықтық артық болса, онда бұл көлеңке оны тудырған бұзылыстың пайдалы бейнесі болып саналмайды.

Мультфильмдер

Көлеңкесурет және көлеңкеграмма анимацияда қолданылған, онда олар мультфильмнің шынайылығын күшейтеді. Дисней студиясы алғаш рет "Сыртқы симфониялар" атты анимациялық қысқа фильмдер сериясында "Үш соқыр тышқаншы" (1936) фильмінде пайдаланған.

Пошта карталары

Сонымен қатар, 1950 жылдары лондондық және Скарборо қаласындағы ағылшын пошта карточкаларын шығарушы E. T. W. Dennis & Sons Ltd. компаниясы "Жарыққа ұстаңыз" деп аталатын пошта карточкаларының сериясы үшін Shadowgraph терминін қолданды. Осындай карточканы жарыққа ұстағанда, сырттай әдемі суреттің астында жасырын, көңіл көтеріп тұратын сурет көрінеді.