Карел Шкрета: Чех суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Чех суретшісі (1610–1674) Карел Шкрета Шотновский (; 1610–1674) – барокко стилінде жұмыс істеген чех портретшісі. Ол отыз жылдық соғыс кезеңін бастан өткерді, бұл оған протестант ретінде қиындықтар тудырып, Прагадан Саксонияға, содан кейін Италияға көшуге мәжбүр етті.

Өмірбаян

Ол протестанттық асыл отбасында дүниеге келді, бастапқыда Оңтүстік Богемияда диірмендер ішкізген, бірақ кейін Кутна-Хораға, содан соң Прагаға көшіп, онда бірнеше ресми лауазымдарды атқарды. Әкесі үш жасында қайтыс болғандықтан, оны жергілікті мектептерге беріп, толыққанды классикалық білім алды. Сурет салуды қайда оқығаны белгісіз, бірақ ол король сарайында оқыған болуы мүмкін, онда Эгидий Саделермен бірге жұмыс істеген болар. Осы кезде отыз жылдық соғыс басталды және Прага католик әскерлерінің бақылауына өтті. Протестанттарға бастапқыда төзімділік көрсетілді, бірақ 1627 жылы дін ауыстыруға күшті тырысқандықтан, келесі жылы ол анасымен бірге Саксонияға қашқан. Ол Италияға барып, бірнеше жыл Венецияда Веронезе, Тинторетто және Тицианның туындыларын зерттеді, содан кейін 1634 жылы Римге келді. Римде ол "Slagzwaart" (Қылышша) деген псевдониммен Bentvueghels (голландия суретшілер қауымдастығы) қатарына қосылды. Ол осы кезде-ақ портретші ретінде танымал болған. Шамамен бір жылдан кейін Саксонияға оралып, 1638 жылы Прагаға қайтып келді, онда католицизмге өтіп, меншігін қайтару үшін сотқа жүгінді; ықпалды иезуиттің көмегімен болған болуы мүмкін, себебі ол осы орденнен тапсырыстар қабылдай бастады. 1645 жылы шеберхана ашып, суретшілер гильдиясына мүше болып, 1651 жылдан 1661 жылға дейін оның төрағасы болды. Портреттерден басқа, ол бірнеше шіркеулерде, соның ішінде Тын алдындағы Біздің Анамыз шіркеуінде, Киелі Прокопий шіркеуінде (Жижков), Здераздағы Киелі Вацлав шіркеуінде алтарьдық суреттер мен басқа да әшекейлер салған. Оның құрметіне көптеген көшелер аталған: Винограды, Брно, Острава, Оломоуц, Усти-над-Лабем, Джихлава, Ческа Липа, Литомержице, Высоке-Мыто, Хорице, Лиса-над-Лабем, Ревнице, Жатец және Пльзень. Ол сондай-ақ екі театрлық туындының тақырыбы болған (екісі де "Карел Шкрета" деп аталады). Біріншісі – 1841 жылы К.С. жазған комедия. Екіншісі – 1883 жылы Карел Бендлдің Елишка Красногорскаяның либреттосы бойынша Свободаның пьесасы негізінде жазылған комедиялық опера. Оның өнері сюжеттерде маңызды рөл атқарса да (әсіресе кульминациялық саттерде), оларда романтикалық және саяси интригалар бейнеленген, олар кісі өлтірумен аяқталады.

He was born to a noble Protestant family that originally operated mills in South Bohemia, but moved to Kutna Hora, then Prague, where they occupied several official positions. His father died when he was only three, and he was commended to the care of the local schools, where he received a thorough classical education. It is uncertain where he learned painting, although he probably studied at the Royal Court, where he would have worked with Aegidius Sadeler. During this time, the Thirty Years' War had begun and Prague was taken by Catholic forces. Protestants were tolerated at first, but a major conversion effort was initiated in 1627 and, the following year, he fled with his mother to Saxony. He eventually made his way to Italy, spent a few years in Venice studying the works of Veronese, Tintoretto and Titian, then went to Rome in 1634. While there, he joined the Bentvueghels (a Dutch painters' association) under the pseudonym "Slagzwaart" (Broadsword). By this time, he had already established himself as a portrait painter. After about a year he went back to Saxony and finally returned to Prague in 1638, where he converted to Catholicism and sued to regain his property; possibly with the assistance of an influential Jesuit, as he had begun to accept commissions from that order. He opened a studio in 1645 and joined the artists' guild, serving as its chairman from 1651 to 1661. In addition to his portraits, he painted altarpieces and other decorations at several churches, including the Church of Our Lady before Týn, the Church of Saint Procopius, Žižkov and St. Wenceslas Church in Zderaz. Numerous streets have been named after him; in Vinohrady, Brno, Ostrava, Olomouc, Ústí nad Labem, Jihlava, Česká Lípa, Litoměřice, Vysoké Mýto, Hořice, Lysá nad Labem, Řevnice, Žatec and Plzeň. He is also the subject of two theatrical works (both called Karel Škréta). The first is a comedy, written in 1841 by cs. The second is a comic opera, based on Svoboda's play, written in 1883 by Karel Bendl, to a libretto by Eliška Krásnohorská. Although his art plays a role in the plots (especially at the climax), they feature romantic and political intrigues that end in murder.