Альфонс Муха: Чех суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Чех суретшісі, иллюстратор және график (1860–1939)

Альфонс Мария Муха (; 24 шілде 1860 – 14 шілде 1939), халықаралық деңгейде Альфонс Муха ретінде танымал, чех суретшісі, иллюстратор және график. Арт-нуво дәуірінде Парижде өмір сүрген ол ерекше стильді және сәнді театр плакаттарымен, әсіресе Сара Бернхардтың плакаттарымен кеңінен танылды. Ол сол кезеңнің ең танымал суреттерінің біріне айналған суреттерді, жарнамаларды, сәндік панельдерді және дизайн үлгілерін жасады. Мансабының екінші жартысында, 57 жасында, ол туған жеріне оралып, әлемдегі барлық славян халықтарының тарихын бейнелейтін "Славян эпосы" деп аталатын жиырма монументалды символистік картиналар сериясына өзін арнады. Оның отбасының кірісі өте шамалы болды; әкесі Ондрей – сот кеңсесінің қызметкері, ал анасы Амалия – диірменшінің қызы. Альфонс алты баланың ең үлкені болды, олардың барлығының есімдері "А" әрпімен басталатын. Альфонс ерте жасынан сурет салуға бейімділігін көрсетті; жергілікті саудагер оның жұмысына әсерленіп, оған сол кездегі сәнді зат – қағаз сыйлады. Ол мектепке дейінгі кезеңде тек сол қолымен сурет салды. Ол музыкаға да қабілетті болды: альт әншісі және скрипкашы еді. Volksschule мектебін бітіргеннен кейін, ол оқуын жалғастырғысы келді, бірақ отбасы оны қаржылай қолдауға мүмкіндік таппады, себебі олар үш әкесінің балаларының оқуын қаржыландырып жатқан еді. Дауысы өзгергеннен кейін ол хордан шығып, шіркеуде скрипкашы болып ойнады. Ал келесі жылы, 1889 жылы, ол Académie Colarossi-ге түсті. Екі мектеп те әртүрлі стильдерді оқытты. Académie Julian-дағы алғашқы профессорлары Жюль Лефевр, ол әйелдердің жалаңаш суреттері мен аллегориялық картиналарға маманданған, және Жан-Поль Лоранс, ол тарихи және діни суреттерге ерекше назар аударған. 1889 жылдың соңында, отыз жасқа таяған кезде, оның меценаты, граф Беласи, Муха жеткілікті білім алды деп шешіп, оған қаржылай көмегін тоқтатты. Парижге келгеннен кейін Муха үлкен славян қауымының көмегімен баспана тапты. Ол 13 rue de la Grande Chaumière мекенжайындағы Crémerie пансионатында тұрды, оның иесі Шарлотта Карон күресші суретшілерге баспана беруімен танымал болды; қажет болған жағдайда ол жалдау орнына суреттерді қабылдады. Муха Мюнхенде таныс болған тағы бір чех суретшісі Людек Марольдтың жолын ұстанды, ол журналдар үшін иллюстратор ретінде табысты мансап жасаған. 1890 және 1891 жылдары ол апталық "La Vie populaire" журналына суреттер беруді бастады, ол романдарды апталық бөлімдерде жариялады. Гай де Мопассанның "Тереңсіз сұлулық" романының иллюстрациясы 1890 жылғы 22 мамырдағы нөмірдің мұқабасында жарияланды. Сондай-ақ, ол жас өспірімдерге арналған әңгімелер мен кітаптарды жариялаған "Le Petit Français Illustré" журналы үшін суреттер жасады. Бұл журнал үшін ол шайқастар мен басқа да тарихи оқиғалардың драматикалық көріністерін, соның ішінде 1892 жылғы 23 қаңтардағы нөмірде жарияланған Франко-пруссия соғысының эпизодының мұқабасын салды. Оның суреттерінен ол тұрақты табыс таба бастады. Ол музыкалық қызығушылықтарын жалғастыру үшін гармония сатып алды, сондай-ақ әйнектің негативтерін пайдаланатын алғашқы фотоаппаратын сатып алды. Ол өзінің және достарының суреттерін түсіріп, суреттерін жасау үшін оны үнемі пайдаланды. Ол Поль Гогенмен достық қарым-қатынас орнатты және 1893 жылдың жазында Гоген Таитиден оралған кезде онымен бір студияда жұмыс істеді. 1894 жылдың күзінде ол драматург Август Стриндбергпен достық қарым-қатынас орнатты, олармен философия мен мистикаға деген ортақ қызығушылықтары болды. Оның журналдарға арналған суреттері кітаптарға арналған суреттерге әкелді; оған тарихшы Шарль Сеньобос "Германия тарихының көріністері мен эпизодтары" кітабына суреттер салуды тапсырды. Оның төрт суреті, соның ішінде Фредерик Барбароссаның өлімін бейнелейтін сурет 1894 жылғы Париж суретшілер салонында көрсетілді. Ол өзінің алғашқы ресми марапатын – құрмет медалін алды. Муха 1890 жылдардың басында тағы бір маңызды клиентті қосты; ол өнер, сәулет және сәндік өнер туралы кітаптарды басып шығаруға маманданған Орталық көркемөнер кітапханасы. Кейіннен 1897 жылы ол "Art et Decoration" атты жаңа журналды іске қосты, ол Арт-нуво стилін насихаттауда маңызды рөл атқарды. Ол басқа клиенттері үшін суреттер салуды жалғастырды, соның ішінде Эжен Мануэльдің балалар поэзиясы кітабына суреттер салды, сондай-ақ "La Costume au théâtre" атты театр өнері журналы үшін суреттер жасады.

Alfons Maria Mucha (; 24 July 1860 – 14 July 1939), known internationally as Alphonse Mucha, was a Czech painter, illustrator, and graphic artist. Living in Paris during the Art Nouveau period, he was widely known for his distinctly stylized and decorative theatrical posters, particularly those of Sarah Bernhardt. He produced illustrations, advertisements, decorative panels, as well as designs, which became among the best known images of the period. In the second part of his career, at the age of 57, he returned to his homeland and devoted himself to a series of twenty monumental symbolist canvases known as The Slav Epic, depicting the history of all the Slavic peoples of the world, then a province of the Austrian Empire (currently a region of the Czech Republic). His family had a very modest income; his father Ondřej was a court usher, and his mother Amálie was a miller's daughter. Alphonse was the eldest of six children, all with names starting with "A". Alphonse showed an early talent for drawing; a local merchant impressed by his work gave him a gift of paper, at the time a luxury item. In the preschool period, he drew exclusively with his left hand. He had a talent for music: he was an alto singer and violin player. After completing Volksschule, he wanted to continue with his studies, but his family was not able to fund them, as they were already funding the studies of his three step siblings. After his voice broke, he gave up his chorister position, but played as a violinist during masses. and the following year, 1889, Académie Colarossi. The two schools taught a wide variety of different styles. His first professors at the Académie Julian were Jules Lefebvre who specialized in female nudes and allegorical paintings, and Jean Paul Laurens, whose specialties were historical and religious paintings in a realistic and dramatic style. At the end of 1889, as he approached the age of thirty, his patron, Count Belasi, decided that Mucha had received enough education and ended his subsidies. When he arrived in Paris, Mucha found shelter with the help of the large Slavic community. He lived in a boarding house called the Crémerie at 13 rue de la Grande Chaumière, whose owner, Charlotte Caron, was famous for sheltering struggling artists; when needed she accepted paintings or drawings in place of rent. Mucha decided to follow the path of another Czech painter he knew from Munich, Ludek Marold, who had made a successful career as an illustrator for magazines. In 1890 and 1891, he began providing illustrations for the weekly magazine La Vie populaire, which published novels in weekly segments. His illustration for a novel by Guy de Maupassant, called The Useless Beauty, was on the cover of 22 May 1890 edition. He also made illustrations for Le Petit Français Illustré, which published stories for young people in both magazine and book form. For this magazine he provided dramatic scenes of battles and other historic events, including a cover illustration of a scene from the Franco Prussian War which was on 23 January 1892 edition. His illustrations began to give him a regular income. He was able to buy a harmonium to continue his musical interests, and his first camera, which used glass plate negatives. He took pictures of himself and his friends, and also regularly used it to compose his drawings. He became friends with Paul Gauguin, and shared a studio with him for a time when Gauguin returned from Tahiti in the summer of 1893. In late autumn 1894, he also became friends with the playwright August Strindberg, with whom he had a common interest in philosophy and mysticism. His magazine illustrations led to book illustration; he was commissioned to provide illustrations for Scenes and Episodes of German History by historian Charles Seignobos. Four of his illustrations, including one depicting the death of Frederic Barbarossa, were chosen for display at the 1894 Paris Salon of Artists. He received a medal of honor, his first official recognition. Mucha added another important client in the early 1890s; the Central Library of Fine Arts, which specialized in the publication of books about art, architecture and the decorative arts. It later launched a new magazine in 1897 called Art et Decoration, which played an early and important role in publicizing the Art Nouveau style. He continued to publish illustrations for his other clients, including illustrating a children's book of poetry by Eugène Manuel, and illustrations for a magazine of the theater arts, called La Costume au théâtre.

Сара Бернхардт пен Гизмонда

1894 жылдың соңында оның мансабы француз сахналық актрисасы Сара Бернхардтпен жұмыс істей бастағанда күтпеген бұрылысқа ұшырады. Мука кейіннен баяндағандай, 26 желтоқсанда Бернхардт оның театр плакаттарын басып шығарған Lemercier баспасының директоры Морис де Брунхоффқа телефон соғып, «Гизмонда» пьесасының жалғасы үшін жаңа плакат жасауды тапсырды. Викториен Сардудың пьесасы 1894 жылдың 31 қазанында Сен-Мартин бульварындағы «Ренессанс» театрында үлкен жетістікке ие болған. Бернхардт Рождество демалысынан кейін пьесаның жалғасатынын жарнамалау үшін плакат жасауды шешті және оның 1895 жылдың 1 қаңтарына дейін дайын болуын талап етті. Мерекелік уақыт болғандықтан, Lemercier баспасының штатты суретшілерінің ешқайсысы қолжетімді болмады. Бернхардт қоңырау шалғанда, Мука баспада дәлелдерді түзетумен айналысып жатқан еді. Ол бұрын Бернхардтты суреттеген тәжірибесі бар еді; 1890 жылы «Costume au Théâtre» журналы үшін «Клеопатра» спектакліндегі оның суреттерінің бірнеше сериясын жасаған. «Гизмонда» 1894 жылдың қазан айында ашылғанда, Мукаға «Le Gaulois» журналы Бернхардттың рөліндегі суреттерін арнайы Рождестволық қосымшаға салуды тапсырған, ол 1894 жылдың Рождествосында, данасы елу сантимге сатылған. Брунхофф Мукадан Бернхардт үшін жаңа плакатты жылдам дайындауды сұрады. Плакаттың көлемі өмірлік мөлшерден асып түсті; биіктігі екі метрден сәл жоғары, онда Бернхардт византиялық дворян әйелінің киімімен, орхидеядан жасалған бас киіммен және гүлдік шәлімен бейнеленген, ал пьесаның соңындағы Пасха шеруінде пальма бұтағын ұстап тұрған. Плакаттардың ерекшелігі – оның бетіне назар аударатын, шамырағандай, бас артында орналасқан, жаңбыр тәрізді доға тәрізді арка болды; бұл элемент оның болашақ театр плакаттарының барлығында пайда болды. Ықтимал, уақыт жетіспегендіктен, фонның кейбір бөліктері әдеттегі безендірусіз бос қалды. Фонда тек оның басының артындағы византиялық мозаикалық плиткалар ғана бейнеленген. Плакаттағы сурет өте мұқият жасалған және нәзік пастельді түстерде болды, ол сол кездегі әдеттегі жарқын түсті плакаттардан ерекшеленді. Плакаттың жоғарғы бөлігі, тақырыбымен бірге, бай және әшекейленген, ал төменгі бөлігі, қажетті ақпаратты ең қысқа түрде берген, теңдестірілген: тек театрдың аты. Плакат 1895 жылдың 1 қаңтарында Париж көшелерінде пайда болды және бірден қызу әңгіме тудырды. Бернхардт реакцияға риза болды; ол 1895 және 1896 жылдары плакаттың төрт мың данасын тапсырыс берді және Мукаға одан да көп плакат жасау үшін алты жылдық келісім-шарт жасады. Муканың плакаттары қаланың барлық жерінде болғандықтан, ол бірден танымал атанды. «Гизмондадан» кейін Бернхардт басқа баспаханаға, Ф. Шампенуаға ауысты, ол Мука сияқты, Бернхардтпен жұмыс істеу үшін алты жылдық келісім-шартқа отырды. Шампенуаның Бульвар Сен-Мишельде үлкен баспаханасы болды, онда үш жүз жұмысшы жұмыс істеді және жиырма бу машинасы болды. Ол Мукаға жомарт айлық жалақы төлеп, оның барлық туындыларын жариялау құқығын алды. Кірісі артып, Мука Франсуа Мансарт салған 6 rue du Val de Grâce мекенжайындағы тарихи үйдің ішінде үлкен студиясы бар үш бөлмелі пәтерге көшуге мүмкіндік алды. Мука Бернхардттың кезекті спектакльдері үшін плакаттар жасады, бастапқыда оның ертегі жетістіктерінің бірі – «Камелия гүлді ханым» (1896 жылдың қыркүйегі), содан кейін «Лоренцаччо» (1896); «Медея» (1898); «Тоска» (1898) және «Гамлет» (1899). Ол кейде Бернхардттың фотосуреттерінен жұмыс істеді, мысалы, «Тоска» үшін. Плакаттардан басқа, ол Бернхардт үшін театр бағдарламаларын, декорацияларын, костюмдерін және әшекей бұйымдарын жасады. Кәсіпкер Бернхардт әр пьесаның белгілі бір санын коллекционерлерге сату үшін бөліп қойды.

At the end of 1894 his career took a dramatic and unexpected turn when he began to work for French stage actress Sarah Bernhardt. As Mucha later described it, on 26 December Bernhardt made a telephone call to Maurice de Brunhoff, the manager of the publishing firm Lemercier which printed her theatrical posters, ordering a new poster for the continuation of the play Gismonda. The play, by Victorien Sardou, had already opened with great success on 31 October 1894 at the Théâtre de la Renaissance on the Boulevard Saint Martin. Bernhardt decided to have a poster made to advertise the prolongation of the theatrical run after the Christmas break, insisting it be ready by 1 January 1895. Because of the holidays, none of the regular Lemercier artists were available. When Bernhardt called, Mucha happened to be at the publishing house correcting proofs. He already had experience painting Bernhardt; he had made a series of illustrations of her performing in Cleopatra for Costume au Théâtre in 1890. When Gismonda opened in October 1894, Mucha had been commissioned by the magazine Le Gaulois to make a series of illustrations of Bernhardt in the role for a special Christmas supplement, which was published at Christmas 1894, for the high price of fifty centimes a copy. Brunhoff asked Mucha to quickly design the new poster for Bernhardt. The poster was more than life size; a little more than two meters high, with Bernhardt in the costume of a Byzantine noblewoman, dressed in an orchid headdress and floral stole, and holding a palm branch in the Easter procession near the end of the play. One of the innovative features of the posters was the ornate rainbow shaped arch behind the head, almost like a halo, which focused attention on her face; this feature appeared in all of his future theater posters. Probably because of a shortage of time, some areas of the background were left blank, without his usual decoration. The only background decoration were the Byzantine mosaic tiles behind her head. The poster featured extremely fine draftsmanship and delicate pastel colors, unlike the typical brightly colored posters of the time. The top of the poster, with the title, was richly composed and ornamented, and balanced the bottom, where the essential information was given in the shortest possible form: just the name of the theater. The poster appeared on the streets of Paris on 1 January 1895 and caused an immediate sensation. Bernhardt was pleased by the reaction; she ordered four thousand copies of the poster in 1895 and 1896, and gave Mucha a six year contract to produce more. With his posters all over the city, Mucha found himself quite suddenly famous. Following Gismonda, Bernhardt switched to a different printer, F. Champenois, who, like Mucha, was put under contract to work for Bernhardt for six years. Champenois had a large printing house on Boulevard Saint Michel which employed three hundred workers, with twenty steam presses. He gave Mucha a generous monthly salary in exchange for the rights to publish all his works. With his increased income, Mucha was able to move to a three bedroom apartment with a large studio inside a large historic house at 6 rue du Val de Grâce originally built by François Mansart. Mucha designed posters for each successive Bernhardt play, beginning with a reprise of one of her early great successes, La Dame aux Camelias (September 1896), followed by Lorenzaccio (1896); Medea (1898); La Tosca (1898) and Hamlet (1899). He sometimes worked from photographs of Bernhardt, as he did for La Tosca. In addition to posters, he designed theatrical programs, sets, costumes, and jewelry for Bernhardt. The enterprising Bernhardt set aside a certain number of printed posters of each play to sell to collectors.

Коммерциялық көркемөнер және плакаттар

Бернхардт плакаттарының табысы Мучаға жарнама плакаттары үшін тапсырыстар алып келді. Ол JOB темекі қағаздарына, Ruinart Champagne, Lefèvre Utile печеньелеріне, Nestlé балалар тағамына, Idéal Chocolate, Meuse сыраларына, Moët Chandon шампанына, Trappestine брендиіне және Waverly мен Perfect велосипедтеріне арналған плакаттарды жасады. Champenois компаниясымен бірге ол жаңа өнім – декоративті панель, мәтінсіз, тек сәндеу үшін арналған плакат жасады. Олар үлкен тиражбен, шамалы бағамен шығарылды. Бірінші сериясы – 1896 жылы жарық көрген «Е төрт маусым», онда жыл мезгілдерін бейнелейтін, өте әсем гүлдік фондарда төрт түрлі әйел суреттелген. 1897 жылы ол Champenois үшін гүлдік ортада жас әйелдің жеке декоративтік панелін жасады, оны «Арман» деп атады. Сондай-ақ, ол әйел басын және аспан белгілерін бейнелейтін күнтізбе жасады. Оның құқықтары «La Plume» өнер журналының редакторы Леон Дешампқа сатылды, ол оны 1897 жылы үлкен сәттілікпен жариялады. «Е төрт маусым» сериясын «Гүлдер», «Өнер» (1898), «Күннің уақыты» (1899), «Қымбат тастар» (1900) және «Ай мен жұлдыздар» (1902) сериялары жалғастырды. 1896 мен 1904 жылдар аралығында Муча Champenois үшін жүзден астам плакат дизайнын жасады. Олар түрлі форматта сатылды: жапон қағазына немесе пергаментке басылған қымбат нұсқалардан бастап, бірнеше суреттерді біріктіретін арзан нұсқаларға дейін, сондай-ақ күнтізбелер мен бедел карталарына дейін. Оның плакаттарында әсем әйелдердің сәндік ортада бейнеленген суреттері басым болды, олардың шаштары әдетте арабеск түрінде иілген және кадрды толықтырған. Париж мен Монако арасындағы Монте-Карло темір жолына арналған плакатында (1897) пойыз немесе Монаконың немесе Монте-Карлоның бірде-бір көрінісі көрсетілмеген; оның орнына, айналып жатқан гүлдер суреттерімен қоршалған, бір түрлі арманға берілген әдемі жас әйел бейнеленген, бұл пойыздың айналатын дөңгелектерін еске түсірген. Оның плакаттарының танымал болуы өнер әлемінде сәттілікке алып келді; Дешамп оны 1896 жылы «Салон де Сент» көрмесіне жұмысын көрсетуге шақырды, ал 1897 жылы сол галереяда 448 жұмысты көрсететін ірі ретроспектива ұйымдастырылды. «La Plume» журналы оның туындыларына арналған арнайы нөмір шығарды, ал оның көрмесі Вена, Прага, Мюнхен, Брюссель, Лондон және Нью-Йорк қалаларына сапар шекті, оған халықаралық даңқ әкелді.

The success of the Bernhardt posters brought Mucha commissions for advertising posters. He designed posters for JOB cigarette papers, Ruinart Champagne, Lefèvre Utile biscuits, Nestlé baby food, Idéal Chocolate, the Beers of the Meuse, Moët Chandon champagne, Trappestine brandy, and Waverly and Perfect bicycles. With Champenois, he also created a new kind of product, a decorative panel, a poster without text, purely for decoration. They were published in large print runs for a modest price. The first series was The Seasons, published in 1896, depicting four different women in extremely decorative floral settings representing the seasons of the year. In 1897 he produced an individual decorative panel of a young woman in a floral setting, called Reverie, for Champenois. He also designed a calendar with a woman's head surrounded by the signs of the zodiac. The rights were resold to Léon Deschamps, the editor of the arts review La Plume, who brought it out with great success in 1897. The Seasons series was followed by The Flowers, The Arts (1898), The Times of Day (1899), Precious Stones (1900), and The Moon and the Stars (1902). Between 1896 and 1904 Mucha created over one hundred poster designs for Champenois. These were sold in various formats, ranging from expensive versions printed on Japanese paper or vellum, to less expensive versions which combined multiple images, to calendars and postcards. His posters focused almost entirely on beautiful women in lavish settings with their hair usually curling in arabesque forms and filling the frame. His poster for the railway line between Paris and Monaco Monte Carlo (1897) did not show a train or any identifiable scene of Monaco or Monte Carlo; it showed a beautiful young woman in a kind of reverie, surrounded by swirling floral images, which suggested the turning wheels of a train. The fame of his posters led to success in the art world; he was invited by Deschamps to show his work in the Salon des Cent exhibition in 1896, and then, in 1897, to have a major retrospective in the same gallery showing 448 works. The magazine La Plume made a special edition devoted to his work, and his exhibition traveled to Vienna, Prague, Munich, Brussels, London, and New York, giving him an international reputation.

1900 жылғы Париж дүниежүзілік көрмесі

1900 жылы Парижде өткен Универсалды көрмеде Мучаға арт-нуво стиліне қатысты жаңа бағытпен, атап айтқанда, Венада тамашалаған тарихи картиналарға бет бұруға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, ол өзінің чех патриотизмін білдіруге мүмкіндік алды. Оның шетелдік аты француз баспасөзінде көп болжамдарға себеп болды, бұл оны мазалады. Сара Бернхардт оның атынан тұрып, "La France" газетінде Муча "тек тумасы мен шығу тегі бойынша ғана емес, сонымен қатар сезім, наным және патриотизм бойынша да Моравиядан шыққан чех" екенін мәлімдеді. Ол Австрия үкіметінен Босния мен Герцеговина павильонының көрмесінде қабырғалық суреттер жасау тапсырысын алды. Бұл павильон 1878 жылы Берлин шартына сәйкес Түркиядан алынып, Австрияның қамқорлығына берілген осы провинциялардың өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және мәдениет үлгілерін көрсетті. Экспозицияға арналған уақытша ғимараттың екі деңгейлі үш үлкен залы болды, төбе биіктігі он екі метрден астам, көкжиектерден табиғи жарық түсті. Театрларды безендірудегі тәжірибесі оған қысқа мерзім ішінде үлкен суреттерді салуға мүмкіндік берді. Мучаның алғашқы тұжырымдамасы - аймақтың славян тұрғындарының шет мемлекеттердің басып алуы салдарынан болған азаптарын бейнелейтін қабырғалық суреттер тобы. Көрмеге демеушілік жасаған Австрия үкіметі, бұл аймақтың жаңа иегері, бұл дүниежүзілік көрме үшін тым пессимистік деп мәлімдеді. Ол өзінің жобасын Балқандағы болашақ қоғамды бейнелеуге өзгертті, онда католик және православие христиандары мен мұсылмандар тату өмір сүрді; бұл қабылданды, және ол жұмыс істей бастады. Муча Балқанға Балқан костюмдері, рәсімдері мен сәулетінің эскиздерін жасау үшін кетті. Оның сәндеуі бір үлкен аллегориялық суретті – «Босния өзінің өнімдерін Универсалды көрмеге ұсынады» – және үш қабырғадағы қабырғалық суреттер жиынтығын қамтыды, бұл аймақтың тарихы мен мәдени дамуын көрсетеді. Ол босниялықтардың шет елдік билік астында көрген азаптарының кейбір суреттерін де жасырын түрде қосты, олар қабырға суретінің жоғарғы жағындағы аркалық жолақта көрінеді. Театрдағы жұмысы кезінде де кейде кейіпкерлердің суреттерін түсіріп, солардан сурет салып, формаларын жеңілдетеді. Бұл шығармада драмалық оқиғалар суреттелсе де, жалпы әсері тыныштық пен келісімге негізделген. Муча қабырға кескіндемелерін жасаумен қатар, Босния павильонының мейрамханасына арналған мәзірді де жасады. Оның шығармалары көрмеде көптеген түрлерде көрінді. Ол Австрияның көрмеге ресми қатысуы үшін плакаттарды, босниялық павильонның мейрамханасының мәзірін және ресми ашылу банкетінің мәзірін жасады. Ол зергер Жорж Фуке мен хобигант иіс өндірушісіне қыздар мүсіндері мен қыздар панелдерін дайындады, олар гүлдің иісін – раушан, апельсин гүлі, жалбыз және сарыбас – бейнелейді. Оның күрделі өнер туындылары, соның ішінде Le Pater үшін жасаған суреттері Австрия павильонында және Гранд Паластың Австрия бөлімінде көрсетілді. Көрмедегі еңбегі оған Австрия үкіметінен Франц-Иосиф орденінің кавалері атағын және Франция үкіметінен Құрмет легионы орденін сыйлады. Көрме барысында Муча тағы бір ерекше жобаны ұсынды. Француз үкіметі көрме аяқталғаннан кейін арнайы көрме үшін салынған Эйфель мұнарасын алып тастауды жоспарлаған. Муча көрмеден кейін мұнараның жоғарғы жағын пьедесталда адамзаттың мүсіндік ескерткішімен ауыстыруды ұсынды. Мұнара туристер мен париждіктер арасында танымал болды, ал Эйфель мұнарасы көрме аяқталғаннан кейін де сақталды.

The Paris Universal Exposition of 1900, famous as the first grand showcase of the Art Nouveau, gave Mucha an opportunity to move in an entirely different direction, toward the large scale historical paintings which he had admired in Vienna. It also allowed him to express his Czech patriotism. His foreign name had caused much speculation in the French press, which distressed him. Sarah Bernhardt stood up on his behalf, declaring in La France that Mucha was "a Czech from Moravia not only by birth and origin, but also by feeling, by conviction and by patriotism." He applied to the Austrian government and received a commission to create murals for the Pavilion of Bosnia and Herzegovina at the Exposition. This pavilion displayed examples of industry, agriculture and culture of these provinces which in 1878, by the Treaty of Berlin, had been taken away from Turkey and put under the tutorship of Austria. The temporary building built for the Exposition had three large halls with two levels, with a ceiling more than twelve meters high, and with natural light from skylights. His experience in theater decoration gave him the ability to paint large scale paintings in a short period of time. Mucha's original concept was a group of murals depicting the suffering of the Slavic inhabitants of the region caused by the occupation by foreign powers. The sponsors of the exhibit, the Austrian government, the new occupier of the region, declared that this was a little pessimistic for a World's Fair. He changed his project to depict a future society in the Balkans where Catholic and Orthodox Christians and Muslims lived in harmony together; this was accepted, and he began work. Mucha immediately departed for the Balkans to make sketches of Balkan costumes, ceremonies and architecture which he put into his new work. His decoration included one large allegorical painting, Bosnia Offers Her Products to the Universal Exposition, plus an additional set of murals on three walls, showing the history and cultural development of the region. He did discreetly include some images of the sufferings of the Bosnians under foreign rule which appear in the arched band at the top of the mural. As he had done with his theater work, he often took photographs of posed models, and painted from them, simplifying the forms. While the work depicted dramatic events, the overall impression given by the work was one of serenity and harmony. In addition to the murals, Mucha also designed a menu for the restaurant of the Bosnia Pavilion. His work appeared in many forms at the Exposition. He designed the posters for the official Austrian participation in the Exposition, the menu for the restaurant at the Bosnian pavilion, and menu for the official opening banquet. He produced displays for the jeweler Georges Fouquet and the perfume maker Houbigant, with statuettes and panels of women depicting the scents of rose, orange blossom, violet and buttercup. His more serious art works, including his drawings for Le Pater, were shown in the Austrian Pavilion and in the Austrian section of the Grand Palais. His work at the Exposition earned him the title of Knight of the Order of Franz Joseph from the Austrian government, and the Legion of Honour from the French government. During the course of the Exposition, Mucha proposed another unusual project. The French Government planned to take down the Eiffel Tower, built especially for the Exposition, as soon as the Exposition ended. Mucha proposed that, after the Exposition, the top of the tower should be replaced by a sculptural monument to humanity be constructed on the pedestal. The tower proved to be popular with both tourists and Parisians, and the Eiffel Tower remained after the Exhibit ended.

Фукемен зергерлік бұйымдар және ынтымақтастық

Мұханың көптеген қызығушылықтарының ішінде зергерлік өнер де болды. 1902 жылы жарық көрген «Декоративтік құжаттар» атты кітабында брошкалар және басқа да әсем бұйымдардың күрделі суреттері, айналмалы арабескелер мен өсімдік түріндегі элементтер, эмаль және түрлі түсті тастармен әшекейленген пластиналар ұсынылған. 1899 жылы ол зергер Жорж Фукемен бірлесіп, Сара Бернхардтың «Медея» спектаклінде киген әшекейлеріне ұқсас, алтын мен эмальдан жасалған жылан бейнесіндегі білезік жасады. Жири Мучаның сөзіне сүйенсек, бұл білезік Бернхардтың артритке шалдыққан білегін жасыру мақсатымен жасалған. Жыланның спираль тәрізді пішіні Мучаның айналмалы модерн стиліндегі сурет салу ерекшелігін көрсетеді. Фуке үшін Муха жасаған «Каскад» салғаны (1900) – алтын, эмаль, опал, ұсақ алмаз, пайон және бұзылған немесе қисық інжу-маржаннан тұратын шарлауық пішіндес. 1900 жылғы көрмеден кейін Фуке 6 Rue Royale мекенжайында, «Максим» мейрамханасының қарама-қарсысында жаңа дүкен ашуға шешім қабылдады. Ол Мукадан дүкеннің ішкі дизайнын жасауды сұрады. Дизайнның орталық элементтері – дәстүрлі сән-салтанаттың символы саналатын екі тауыс, қола мен ағаштан жасалып, түрлі түсті шынымен әшекейленген. Дүкеннің жанында қабық пішіндес фонтан орналасқан, одан үш гаргулья суды бассейндерге құйып, жалаңаш әйелдің мүсінін қоршап тұр. Салон сонымен қатар ою-өрнектелген қалыптармен, боялған шынымен, өсімдіктер бейнесі бар жіңішке бағаналармен және гүлдер мен өсімдік элементтерімен безендірілген төбемен әсемделген. Бұл модерн стиліндегі әшекейлеудің шыңы болды. Салон 1901 жылы ашылды, дәл сол кезде талғам өзгеріп, модерннен табиғи үлгілерге қарай бет бұрды. 1923 жылы салон бөлшектелді және оның орнына дәстүрлі дүкен дизайны орнатылды. Құрметті десек, түпнұсқалық әшекейлеудің көп бөлігі сақталды және 1914 және 1949 жылдары Париждегі Карнавалет мұражайына сыйға берілді, оны бүгін көруге болады.

Құжаттар Декоративтік және оқу

Мұханың келесі жобасы – 1902 жылы Librarie Centrale des Beaux arts баспасынан жарық көрген «Documents Decoratifs» атты суреттерімен безендірілген жетпіс екі баспа табақшадан тұратын серия. Олар гүл, өсімдік және табиғи нысандарды әшекейлеуде және әшекей бұйымдарында пайдалану жолдарын көрсетті. Шамамен 1900 жылы ол Парижге алғаш келгенде өзі оқыған Коларосси академиясында оқытуды бастады. Оның курсы каталогта нақты сипатталған: «Мұха курсының мақсаты – студентке әшекейлік безендіру үшін қажетті білім беру, оны әшекей панельдерге, терезелерге, фарфорға, эмальға, жиһазға, зергерлік бұйымдарға, плакаттарға және басқа да нәрселерге қолдануға мүмкіндік беру».

" Ле Патер "

Муча театр және жарнамалық жұмысынан едәуір табыс тапқан, бірақ ол өзін маңызды суретші және философ ретінде тануды одан да көп қалаған. Ол католик дінін шын жүректен ұстанған, бірақ сонымен қатар мистикаға да қызығушылық танытқан. 1898 жылдың қаңтарында ол Париждің Grand Orient de France масондық ложасына қосылды. 1900 жылғы көрмеге дейін ол өзінің естеліктерінде былай деп жазды: "Мен бұрынғы жұмысымнан шын мәнінде қанағат таппадым. Мен өз жолымның басқа жерде, сәл биіктеу екенін түсіндім. Мен тіпті ең қараңғы бұрыштарға дейін жететін жарықты таратудың жолын іздедім. Мен ұзақ іздемедім. "Пәтер" (Раббының дұғасы): неге осы сөздерді бейнелеу арқылы көрсете алмаймыз?". Ол баспагер Генри Пьяццаға кітапты ұсынып, былай деді: "Алдымен, символистік өрнектермен қапталған мұқаба; содан кейін сол өрнектер дұғаның әр жолындағы өзгерістерді көрсетеді; әр жолды каллиграфиялық стильде түсіндіретін бет; және әр жолдың идеясын сурет түрінде бейнелейтін бет". Le Pater 1899 жылдың 20 желтоқсанында жарық көрді, барлығы 510 дана басылды. Беттердің түпнұсқа акварель суреттері 1900 жылғы көрмеде Австрия павильонында қойылды. Ол Le Pater-ді өзінің баспа шедеврі деп санады және 1900 жылдың 5 қаңтарындағы New York Sun газетінде оны "жан-жүрегін салған" туынды деп атады. Оны "Art et Decoration" журналына қарастырған сыншы Чарльз Массон: "Осы кісіде көрегендік бар; бұл оның жай ғана жағымдылық пен сүйкімділік талантын білетіндер күмәнданбас қиялдың өнімі" деп жазды.

Америка саяхаттары мен неке

1904 жылдың наурыз айында Муха Нью-Йоркке аттанды және АҚШ-қа алғашқы сапарын бастады. Оның мақсаты – өзінің ауқымды жобасы – «Славян эпосы» үшін қаржы табу еді. Ол баронша Саломон де Ротшильдтен ұсыныс хаттарын алған болатын. Нью-Йоркке келген кезде ол АҚШ-та бұдан бұрыннан танымал болды; оның плакаттары 1896 жылдан бері Сара Бернхардттың жыл сайынғы американдық гастрольдерінде кеңінен көрсетіліп келді. Муха Нью-Йорктегі Централь паркке жақын студия жалдап, портреттер салды, сұхбаттар берді және лекциялар оқыды. Ол сонымен қатар панславяндық ұйымдармен байланыс орнатты. Нью-Йоркте өткен панславяндық банкетте ол бай бизнесмен және қайырымдылық шараларын қолдаушы, сонымен қатар славяндық идеяға құштар Чарльз Ричард Крейнмен танысты. Ол Мухаға қызының портретын дәстүрлі славян стилінде салуды тапсырды. Одан да маңыздысы, Крейн Муханың славян тарихына арналған монументалды суреттер сериясына деген ынтасын бөлісті және Муханың ең ірі демеушісіне айналды. Муха Чехословакия банкноттарын жобалағанда, 100 короналық банкнотаның үлгісі ретінде Крейннің қызының портретін пайдаланды. 2021 жылы картиналарға Праганың орталық бөлігінде жаңа, тұрақты орын табылатыны және 2026 жылы жұмыстың аяқталатыны жарияланды. «Славян эпосын» жасай отырып, ол Чехия үкіметі үшін де жұмыс істеді. 1918 жылы ол американдық меценаты Чарльз Крейннің қызы Славияның суреті бар корун банкнотасын жасады. Ол сондай-ақ жаңа мемлекеті үшін пошта маркаларын да жобалады. Муха коммерциялық тапсырыстардан бас тартты, бірақ қайырымдылық және мәдени шараларға, мысалы, Оңтүстік-Батыс Моравия одағының лотереясына және Прага мәдени оқиғаларына арналған плакаттар жасады.

Соңғы жылдары және өлімі

1930 жылдардағы саяси дағдарыс кезінде Муханың шығармалары Чехословакияда көп назарға ілінбеді. Дегенмен, 1936 жылы Париждегі Jeu de Paume мұражайында 139 туындыдан, оның ішінде «славян эпосынан» үш картинасы бар ірі ретроспективті көрме ұйымдастырылды. 1930 жылдары Гитлер мен нацистік Германия Чехословакияға қауіп төндіре бастады. Муха 1936-1938 жылдар аралығында «Ақыл-ой дәуірі», «Даналық дәуірі» және «Махаббат дәуірі» бейнеленген триптихтен жаңа серия жасауға кірісті, бірақ оны аяқтаған жоқ. 1939 жылдың 15 наурызында неміс әскері Прага қаласынан шерумен өтті, ал Гитлер Прага қамалында бұрынғы Чехословакия жерлерін «Богемия және Моравия протектораты» ретінде Ұлы Германия Рейхінің құрамына қосылғандығын жариялады. Муханың славян ұлтшылы және масондық ұйымға қатысуы оны басты мақсатқа айналдырды. Ол тұтқындалып, бірнеше күн сұраққа тартылып, босатылды. Осыдан кейін денсаулығы күрт нашарлады. Ол пневмонияға шалдығып, 1939 жылдың 14 шілдесінде, 79 жасқа толуға он күн қалғанда және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға бір айдан астам уақыт бұрын қайтыс болды. Көпшілік жиналыстарға тыйым салынғанына қарамастан, оның Вишеград зиратындағы Славин ескерткішіне жерлеу рәсіміне көп адам жиналды, бұл ескерткіш чех мәдениетінің көрнекті тұлғаларына арналған.

Мұра

Муха өзінің модерн стиліндегі туындыларымен кеңінен танымал болды және бүгінге дейін танымал. Оның ұлы және биографы Жири Муханың айтуынша, ол модерн стилін жоғары бағаламаған. "Модерн деген не?" - деп сұрады ол. "Өнер ешқашан жаңа болмайды." Ол тарих суретшісі ретіндегі еңбектерін ең үлкен мақтанышпен еске алды. Бүгінде оның стилі зор танымалдыққа ие болғанымен, Муха қайтыс болған кезде оның стилі көне деп есептелді. Оның ұлы, жазушы Жири Муха, өмірінің көп бөлігін оның өмірі мен шығармаларын зерттеп, насихаттауға арнады. Туған елінде жаңа билік Мухаға қызығушылық танытпады. "Славян эпосы" жиырма бес жыл бойы оралып сақталды, содан кейін ғана Моравский Крумловта көрсетілді. Прагадағы Ұлттық галереяда қазір "Славян эпосы" қойылып, Муханың ірі коллекциясы жинақталған. Муха Чехия масондық қозғалысын қайта жандандырғаны үшін де танымал. Суретшіге арналған жалғыз мұражай – Муха мұражайы Прагада 1998 жылы ашылды. Муханың туындыларының ең ірі коллекцияларының біріне тоғыз жыл бойы әлемнің бірінші ракеткасы болған кәсіби теннисші Иван Лендл ие, ол 1982 жылы Жири Мухамен танысқаннан кейін оның туындыларын жинауды бастады. Оның коллекциясы алғаш рет 2013 жылы Прагада көпшілік назарына ұсынылды. 2010 жылдың 24 шілдесінде Google Альфонс Муханың 150 жылдығын doodle арқылы атап өтті.