Кіріспе

NER ES1 (Электрлік Шантинг 1) класы – 1902 жылы Солтүстік-Шығыс темір жолы тапсырыс берген екі мұнаралы электровоз класы. Екі локомотив те 1923 жылы Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолына, ал 1948 жылы Ұлыбритания темір жолына өтті, бірақ екеуі де TOPS нөмірлері тағайындалар алдынан пайдаланудан шығарылды.

Тарих

Солтүстік-шығыс темір жолы темір жолдарда электр жетегін ерте пайдаланушылардың бірі болды. 1902 жылы Тайнсайд аймағындағы қала маңындағы темір жол желілерін электрлендіру жобасының бөлігі ретінде, NER бас инженер-механигі Уилсон Ворсделл Манорстағы Трафалгар сарайынан Ньюкасл Кейсайд сарайына дейінгі, атпен жүретін жүк желісін де электрлендіруді қалаған. Үш туннельден өтетін бұл желіде 1:27 (3,70%) дейін тік еңістер мен көптеген өткір бұрылыстар болды, бұл бу локомотивтері үшін қиындық тудырды. Туннельдердегі жұмыс жағдайлары өте нашар болды, себебі локомотивтер еңістерді жеңу үшін тырысып жұмыс істеуге мәжбүр болды, нәтижесінде туннельдерден тарамайтын көп мөлшерде түтін шықты; олардың шығарған ұшқындары ауладағы жанғыш материалдарға өрт қаупін тудырды. Электрлендіру – бұл орынды шешім болды. Жаңа электр локомотивтерінің техникалық талаптарында ең тік еңісте 150 тонналық пойызды бастауға, ал тегіс жерде жылдамдықпен жүруге қабілетті болуы керек еді. 1900 жылы General Electric (GE) және Thomson Houston Италиядағы Милан-Варезе темір жолы үшін үшінші рельс жүйесінде 650 В тұрақты токпен жұмыс істейтін, тік кабиналы локомотивті жобалады және құрастырды. Бұл темір жол 1901 жылы ашылды және локомотивтің дизайны табысты деп танылды. Солтүстік-шығыс темір жолының ES1 локомотивтері осы американдық үлгіден алынған, бірақ олар бастапқыда үшінші рельс және жоғары сымдармен жұмыс істеу үшін жасалған: Ньюкасл Кейн тармағында екі жүйе де қолданылды – туннельдерде үшінші рельс, ал қалған бөлігінде жоғары сымдар. 1902 жылдың 15 желтоқсанында британдық Thomson Houston компаниясымен келесі жылдың соңына дейін жеткізу туралы келісімшартқа қол қойылды. British Thomson Houston механикалық бөліктерді Brush Electrical Engineering Co. компаниясына тапсырды. Электрленген желі 1905 жылдың 5 маусымынан бастап жұмыс істеді, ал келесі жылы екі локомотив те өте жақсы өнім көрсетті. 1906 жылы оларға электр жылытқыштары орнатылды, себебі жұмысшылар қысқы таңертең суыққа шағымданды. Бірнеше жылдан кейін олардың капоттарында орнатылған тоқ жинағыштар алынып тасталды және олардың орнына шатырға пантограф орнатылды. Басқа да аз өзгерістермен олар желі электрлендіруден алынғанға дейін, 1964 жылдың 29 ақпанында дизель локомотивтерімен ауыстырылғанша жұмыс істеді. Желі бес жылдан кейін жабылды. Алғашқы фотосуреттерде локомотивтердің буферлік ағаштарына "КЛАСС ЭЛЕКТРИК 1" деп жазылған, бірақ бұл ресми құжаттарда көрсетілмеген. Басқа LNER электр локомотивтері сияқты, осы локомотивтерге де 1945 жылдың 4 қазанына дейін классификация берілмеді, сол кезде 1 және 2 нөмірі ES1 (Электрлік шаңтинг 1) деп белгіленді. 1 нөмірі 1944 жылдың 30 қыркүйегінде D3 класындағы бу локомотивімен (4075 нөмірі) нөмір алмасты, бірақ бу локомотиві қайтадан нөмірленгеннен кейін (2000 нөмірі), электр локомотиві 1944 жылдың 24 қазанында бастапқы нөмірін қайта алды. 1946 жылдың 14 маусымында 1 және 2 нөмірлері 6480/1 болып өзгертілді, ал Британдық темір жолдарында олар 1948 жылдың сәуірінде 26500/1 нөміріне ие болды.

Сақтау

1968 жылдан бастап ES1 (Британдық теміржолының нөмірлеу жүйесі бойынша 26500 нөмірі) Лестер теміржол мұражайына жіберілді. Мұражай жабылғаннан кейін, 1977 жылы ол Ұлттық теміржол мұражайының Ұлттық қорына қосылды және қазір Шильдон қаласындағы «Локомоция» орталығында қойылған.