Нацистік Германияда жасалған қарапайым радио қабылдағыштары
Volksempfänger
Нацистік Германияда жасалған Volksempfänger радио қабылдағышы – халыққа арзан радио таратуды қамтамасыз ету мақсатымен жасалған, Goebbels-тің пропаганда құралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нацистік Германияда жасалған стандартталған қарапайым радиоқабылдағыш түрі – «халық қабылдағышы» (Volksempfänger) – нацистік Германияда инженер Отто Гриссингтің, Рейхтің үгіт-насихат министрі Йозеф Геббельстің тапсырысымен әзірленген, төмен бағадағы радиоқабылдағыштардың бірнеше түрі. Оның мақсаты – радио қабылдау технологиясын жалпы халыққа қолжетімді ету болған. Геббельс осы салыстырмалы түрде жаңа медианың зор үгіт-насихат әлеуетін түсінді, сондықтан қабылдағыштардың кеңінен таралуын өте маңызды деп санады.
Standardized simple radio receiver type made in Nazi Germany
The Volksempfänger (, “people’s receiver”) was a range of low cost radio receivers produced in Nazi Germany, developed by engineer Otto Griessing at the request of Joseph Goebbels, the Reich Minister of Propaganda. Its purpose was to make radio reception technology affordable to the general public. Goebbels realized the great propaganda potential of this relatively new medium and thus considered widespread availability of receivers highly important.
Тарих
Volksempfänger VE301 модельінің түпнұсқа үлгісі 1933 жылғы 18 тамызда Берлинде өткен 10-шы ірі неміс радио көрмесінде (Große Deutsche Funkausstellung) таныстырылды. VE301 (екі апталық орташа жалақыға тең) қолжетімді бағада сатылды, ал одан да арзан модель (барлық неміс отбасыларының қаржылық мүмкіндігіне сәйкес, бөліп төлеу арқылы алуға болатын, орташа апталық жалақыдан сәл ғана көп) DKE38 (кейде халық арасында "Геббельстің мұрны" деп аталатын) көп бөлімді вакуумдық лампамен жабдықталған. Кейін Volksempfänger, Gemeinschaftsempfänger, KdF (Kraft durch Freude), DKE (Deutscher Kleinempfänger) және басқа да брендтер астында бірнеше модельдер шығарылды. Volksempfänger мүмкіндігінше арзан өндірілуі үшін жобаланған; осының салдарынан олар көбінесе қысқа толқынды жолақтардан құрылмайтын, сондай-ақ сол кездегі практикаға сәйкес, баптау шкаласындағы Еуропаның ірі радиостансаларының шамамен орналасқан нүктелерін көрсетпейтін. Тек неміс және (1938 жылғы аннексиядан кейін) австриялық радиостансалар белгіленген, ал арзан модельдерде кездейсоқ сандар ғана тізілген. Өндіріс шығындарын одан да азайту үшін әлсіз сигналдарды қабылдау сезімталдығы шектелген; егер радио Deutschlandsender және жергілікті Reichssender стансаларын қабылдай алса, ол жеткілікті деп есептелді. Дегенмен, қараңғы уақытта сыртқы антенна арқылы шетелдік стансаларды да қабылдауға болады, әсіресе соғыс барысында BBC Еуропалық қызметі сияқты стансалар тарату қуатын арттырғандықтан. Соғыс басталған кезде нацистік Германияда шетелдік радио тыңдау қылмыстық жазаға тартылды, ал Польша сияқты оккупацияланған кейбір аумақтарда неміс емес азаматтарға радио тыңдауға тыйым салынды (соғыстың соңына қарай бұл тыйым бірнеше басқа оккупацияланған елдерге де таратылды, радиоаппараттарды жаппай тәркілеумен бірге). Жазалар айыппұл салудан және радиоларды тәркілеуден бастап, соғыстың соңына жақын концлагерьке немесе өлім жазасына дейін ауысты. Дегенмен, мұндай құпия тыңдау нацистер басып алған көптеген елдерде және (әсіресе соғыс кезінде) Германияның өзінде кең таралған еді. Немістер сонымен қатар кейбір жау радиостансаларының эфирін бұзуға тырысты, бірақ нәтижесі шектеулі болды.
The original Volksempfänger VE301 model was presented on August 18, 1933, at the 10. Große Deutsche Funkausstellung in Berlin. The VE301 was available at a readily affordable price of (equivalent to two weeks' average salary), and a cheaper model (only a little more than the average weekly wage of , available on an installment plan to bring it within the budget of all German families), the DKE38 (sometimes called Goebbels Schnauze – "Goebbels' snout" – by the general public) fitted with a multisection vacuum tube, was also later produced, along with a series of other models under the Volksempfänger, Gemeinschaftsempfänger, KdF (Kraft durch Freude), DKE (Deutscher Kleinempfänger), and other brands. The Volksempfänger was designed to be produced as cheaply as possible; as a consequence they generally lacked shortwave bands and did not follow the practice, common at the time, of marking the approximate dial positions of major European stations on its tuning scale. Only German and (after the 1938 annexation) Austrian stations were marked, and cheaper models only listed arbitrary numbers. Sensitivity to receive weak signals was limited, to reduce production costs further; so long as the set could receive Deutschlandsender and the local Reichssender, it was considered sensitive enough. However, foreign stations could be received after dark with an external antenna, particularly as stations such as the BBC European service increased their transmission power over the course of the war. Listening to foreign stations became a criminal offence in Nazi Germany when the war began, while in some occupied territories, such as Poland, all radio listening by non German citizens was outlawed (later in the war this prohibition was extended to a few other occupied countries coupled with mass seizures of radio sets). Penalties ranged from fines and confiscation of radios to, particularly later in the war, sentencing to a concentration camp or capital punishment. Nevertheless, such clandestine listening was widespread in many Nazi occupied countries and (particularly later in the war) in Germany itself. The Germans also attempted radio jamming of some enemy stations with limited success.
Техникалық мәліметтер
1933 жылы алғаш рет ұсынылған Volksempfänger Model VE301 қайта жаңғырту схемасын қолданды, бұл 1920 жылдары кең таралған, экономикалық радио қабылдағыш дизайны еді. Электр қуатымен жабдықтаудың әртүрлі талаптарына сәйкес үш түрлі VE301 үлгісі өндірілді: батареялар, айнымалы ток (AC) желісі немесе тұрақты ток (DC) желісі. АЖ желісі кернеуінің өзгеруіне электр трансформаторындағы сымды жылжыту арқылы 110 вольт, 130 вольт немесе 220 вольт қуат көздерін таңдау арқылы бейімделуге болады. Радионың қандай қуат көзімен жұмыс істеуге арналғандығына байланысты, құрылымда екі немесе үш вакуумдық түтік қолданылды: REN904/AF7 – радиожиілікті қайта жаңғырту схемасы ретінде, RES 164 – аудио күшейткіші ретінде және АЖ тогымен жұмыс істеуге арналған қабылдағыштар үшін RGN354 түзеткіші. Радио құрылғысы екі жолақты қабылдауға қабілетті: Langwelle (ұзын толқын) – 150-ден 350 килогерцке дейін және Mittelwelle (орта толқын) – 550-ден 1700 килогерцке дейін. Кейінгі үлгілерде шыны дискіге Германия мен Австрия қалаларының атаулары жазылған, олардың жиіліктері сол қалалардағы хабар тарату станцияларының жиіліктерімен сәйкес келеді. Әртүрлі жиілік жолақтарында қабылдауды оңтайландыру үшін әртүрлі ұзындықтағы антенналарға арналған үш антенна ұясы қарастырылған. 1933-1937 жылдар аралығында өндірілген Volksempfänger үлгілерінде арзан металл қамыс динамигі қолданылды. 1938 жылғы үлгілер (VE301 Dyn) аудио шығыс трансформаторын қосты және заманауи электродинамикалық динамикпен жабдықталды. Медиа тарихшысы Александр Баденохтың айтуынша, "Volksempfänger арқылы Гитлердің дауысы – неміс және голливудтық клише, бұл 'алыстағы' нацистік мемлекеттің (әйтпесе, күнәсіз) тұрмыстық аймаққа енуі". Бүгінгі таңдағы тарихи көрмелерде оны "нацистік пропаганданың визуалды бейнесі" ретінде жиі пайдаланады. "Әрбір ұлттық серік – радио тыңдаушы" деген ұранмен, Пропаганда министрі Жозеф Геббельс Volksempfänger арқылы радио тыңдаушылардың санын екі есеге арттыруды көздеді. Гитлердің сәулетшісі және қару-жарақ және соғыс өндірісі министрі Альберт Шпеер Нюрнберг процесіндегі соңғы сөзінде былай деді:
First introduced in 1933, the Volksempfänger Model VE301 used a regenerative circuit, an economical radio receiver design common during the 1920s. Three different VE301 models were produced to suit differing power supply requirements: batteries, alternating current (AC) mains, or direct current (DC) mains. Variations in AC line voltages were accommodated by moving a wire on the power transformer to select 110 volt, 130 volt, or 220 volt power sources. The set employed two or three vacuum tubes, depending on what kind of power source the radio was designed to operate from: the REN904/AF7 as the RF regenerative circuit, the RES 164 as the audio amplifier and the RGN354 rectifier for receivers designed to run on AC power. The radio set was capable of reception on two bands: Langwelle (long wave) from 150 to 350 kilohertz, and Mittelwelle (medium wave) from 550 to 1700 kilohertz. On later models, the glass tuning dial was imprinted with the names of German and Austrian cities corresponding to the frequencies of broadcast stations located in them. Three antenna jacks were provided for antennas of differing lengths, used to optimize reception on the different frequency bands. Volksempfänger models produced between 1933 and 1937 used an inexpensive metal reed type speaker. The 1938 models (VE301 Dyn) added an audio output transformer and featured a more modern electrodynamic loudspeaker. According to media historian Alexander Badenoch, "Hitler's voice through the Volksempfänger is both a German and a Hollywood cliche for the intrusion of the 'distant' Nazi state into the (otherwise innocent) domestic sphere " Today, historical exhibitions often use it as a "visual shorthand for Nazi propaganda". Under the slogan "every national comrade a radio listener", Minister of Propaganda Joseph Goebbels' intention with the Volksempfänger was to double the number of radio listeners. Hitler's architect and Minister for Armaments and War Production, Albert Speer, said in his final speech at the Nuremberg trials:
Коммуналдық қабылдаушы
Volksempfänger "халық радиосы" тұжырымдамасы Ұлыбританияның 1944 және 1945 жылдар аралығында шығарған "азаматтық қабылдағыш" немесе пайдалы радиосымен салыстырылды. Volksempfänger-ден өзгеше, Utility Radio британдық радио индустриясының азаматтық өндірістен әскери өндіріске ауысуынан туындаған тұтыну радиоаппаратурасының жетіспеушілігін қамтамасыз ету мақсатында жасалды. Бұл радиолар стандартталған, үкімет бекіткен үлгі бойынша құрастырылды және бірнеше өндірушілердің консорциумы стандартты компоненттерді қолданып өндірді.
The Volksempfänger "people's radio" concept has been compared to the Utility Radio or "Civilian Receiver" produced by Britain between 1944 and 1945. Unlike the Volksempfänger, the Utility Radio was produced primarily to remedy a shortage of consumer radio sets caused by the British radio industry's switch from civilian to military radio production. These Utility Radios followed a standardized and government approved design, and were built by a consortium of manufacturers using standard components.
RFT Kolibri
Радиоқабылдағыштың осыған ұқсас моделі Шығыс Германияда RFT/Stern брендімен "Kolibri" (EN: "Hummingbird") деп аталды, ол 50 маркаға сатылды және Volksempfänger-дің корпусының стиліне өте ұқсас болды. Kolibri дизайнының ерекшелігі, жиі қате түрде Volkempfänger-ге жатқызылатын, ол тек екі (алдын ала реттелген) станцияны қабылдау үшін жасалған. RFT мұндай шектеулерсіз де жиынтықтарды өндірді, бірақ олар қымбатқа түсті.
A similar model of radio receiver was produced in East Germany under the RFT/Stern brand called the "Kolibri" (EN: "Hummingbird") which sold for 50 marks and was very similar in cabinet styling to the Volksempfänger. A feature of the Kolibri design often misattributed to the Volksempfänger was that it was only designed to receive two (pre tuned) stations. Sets without such limitations were also produced by RFT but were more expensive.
Польшаның Людовик радиосы
1946 жылы Польшаның Дзержонов қаласындағы бұрын неміс басқаруында болған радиозауытында DKE38 және VE 301 "Лудовый" (Халық) қабылдағыштарының шағын саны өндірілді. Бұл қабылдағыштар соғыстан қалған материалдардан жасалған және "Volksempfänger"-ге ұқсас болды (құнаждар мен свастика белгісі алынып тасталған). Компоненттердің қоры таусылғанда және зауыт поляк үлгісіндегі жиынтықтарды шығаруға көшкенде өндіріс тоқтатылды.
In 1946 a small number of DKE38 and VE 301 "Ludowy" (People's) receivers were produced at the formerly German held radio factory in Dzierżoniów, Poland. These were produced from materials leftover after the war and were similar to the Volksempfänger (with the Eagle/Swastika badge removed). Production of the sets ended when the stock of components were exhausted and the factory shifted to producing Polish designed sets.
Танымал мәдениетте
1975 жылы шыққан «Радио белсенділігі» альбомында, неміс электрондық музыкасының пионерлері Kraftwerk оның обложкасында DKE брендінің Volksempfänger (модель 38) радиоприемникасын бейнелеген. Неміс тобы Welle: Erdball «Volksempfänger VE 301» атты әнді де жазды, ол алғаш рет 2002 жылы шыққан «Die Wunderwelt der Technik» альбомында пайда болды. 1970-ші жылдары Берлинде тұрған американдық суретші Эдвард Кинхольц ескі радиоларды қолданып «Volksempfänger» атты туындылар сериясын жасады. Бұл радиоларды сол кезде Берлиндегі арабазарларда арзанға алуға болады, себебі олар соғысқа дейінгі жылдары көптеп шығарылғандықтан көптеп сатылымға түскен.
The album Radio Activity, released in 1975, by German electronic music pioneers Kraftwerk prominently features a Volksempfänger, of the DKE brand (model 38), on its cover. German band Welle: Erdball has also produced a song entitled "Volksempfänger VE 301", which first appeared on their Die Wunderwelt der Technik album of 2002. While living in Berlin in the 1970s, the American artist Edward Kienholz produced a series of works entitled Volksempfänger using the old radios, which at the time could be purchased cheaply at Berlin flea markets, a consequence of the large numbers that had been produced in the pre war years.