Кіріспе
Ағылшын математигі және астрологы, Уоллингфорд қамалының констеблі Ричард Уоллингфорд (1292–1336) – ағылшын математигі, астрономы, сағат жасаушысы және дін қызметкері. Ол Гертфордширдегі Сент-Олбанс аббаттығының аббаты болып қызмет еткен кезде астрономия және сағат жасау ғылымына маңызды үлес қосты.
the Constable of Wallingford Castle
Richard of Wallingford (1292–1336) was an English mathematician, astronomer, horologist, and cleric who made major contributions to astronomy and horology while serving as abbot of St Albans Abbey in Hertfordshire.
Өмірбаян
Ричард 1292 жылы Англияның Беркшир (қазіргі Оксфордшир) округіндегі Уоллингфорд қаласында, теміршінің ұлы болып дүниеге келді. Жетім қалған соң, оны Уоллингфорд монастырының приоры Уильям де Киркбиге алып барып, Киелі Үштікке арнады. Уоллингфорд Сент-Олбанс аббаттығына тәуелді монастырь болды. Ричард кейін алты жыл Оксфорд университетінде оқып, Сент-Олбанста монах болды. Содан кейін Оксфордта тағы тоғыз жыл білім алды. 1327 жылы ол Сент-Олбанс абаты болды. Ричард ең көп танымал болғаны – ол абат болған кезде жобалаған астрономиялық сағат, оның сипаттамасы Tractatus Horologii Astronomici (1327) еңбегінде келтірілген. Сағат Ричардтың өлімінен шамамен 20 жыл кейін Уильям Уолшаммен аяқталды, бірақ Генрих VIII реформасы және 1539 жылы Сент-Олбанс аббаттығының таратылуы кезінде жойылды. Оның сағаты сол кездегі Британ аралдарындағы ең күрделі механизм болды және әлемдегі ең жетілгендердің бірі еді. 14 ғасырда құрылған және осымен салыстыруға болатын күрделі механизм – Джованни де Дондидің астролябиясы. Ричардтың сағаты тең және тең емес сағаттар бойынша орташа уақытты, сондай-ақ нақты күн уақытын көрсетті. Онда Ай фазалары, Ай түйіндерінің орналасуы және Лондон көпіріндегі толқындардың биіктігі де көрсетілген. 14 ғасырға қатысты әдеби мәліметтердің 20 ғасырда сақталған үзінділеріне сүйене отырып, сағат тарихын зерттеушілер Ричард Уоллингфордтың сағатын қайта жасауға тырысты. Олардың ең танымал нұсқасын Хавард Хролоджикал компаниясы жасады және ол көп жыл бойы Рокфордтағы (қазір жабық) Уақыт мұражайында (Time Museum) қойылды. Біреуін Эрик Уотсон жасады, ол қазір Уоллингфорд мұражайында; 1988 жылы салынған нұсқасы Сент-Олбанс соборында орналасқан; ал тағы біреуін Дон Унвин Кембридждегі Уиппл ғылым тарихы мұражайы үшін жасады. Ричард сол кездегілердің пікірінше, жалқаулықтан (бірақ бұл скрофула немесе туберкулез болуы мүмкін) зардап шекті, ол Сент-Олбанс аббаттығының абаты ретіндегі лауазымын Авиньондағы Пападан бекіткен кезде жұқтырды. Ол 1336 жылы Сент-Олбанста қайтыс болды.
Астрономия және математика бойынша оқу
Ричард сонымен қатар есептеу құрылғыларын – торкетум, ректангул және экваториумды жобалап, жасады, оларды Альбион деп атады. Альбион Ай, Күн және планеталардың бойлықтары сияқты астрономиялық есептеулер үшін қолданылуға болатын, сондай-ақ күнді және айды жарылуларды болжауға мүмкіндік беретін құрал болды. Бұл құрал көшіріліп дайындалған кестелерге тәуелсіз жұмыс істей алатын. Бұл туралы «Трактатус Альбионис» еңбегінде сипатталған. Ол тригонометрия, аспан координаталары, астрология және түрлі діни туындылар бойынша да басқа еңбектер жариялады.