Кіріспе
Генетикалық тепе-теңдік – гендік қорындағы (мысалы, популяциядағы) аллель немесе генотиптің жиілігі ұрпақтан ұрпаққа өзгермейтін жағдай. Генетикалық тепе-теңдік – популяциялардың одан қандай жолдармен ауытқу мүмкіндігін және ауытқуын анықтау үшін негіз болатын теориялық жағдайды сипаттайды. Харди-Вайнберг тепе-теңдігі – генетикалық тепе-теңдікті зерттеудің бір теориялық аясы. Ол көбінесе Харди-Вайнбергтің қағидаларын негізге алатын модельдер арқылы зерттеледі, яғни:
No gene mutations occurring at that locus or the loci associated with the trait
A large population size
Limited to no immigration, emigration, or migration (genetic flow)
No natural selection on that locus or trait
Random mating (panmixis)
It can describe other types of equilibrium as well, especially in modeling contexts. In particular, many models use a variation of the Hardy–Weinberg principle as their basis. Instead of all of the Hardy–Weinberg characters being present, these instead assume a balance between the diversifying effects of genetic drift and the homogenizing effects of migration between populations. A population not at equilibrium suggests that one of the assumptions of the model in question has been violated.
* Бұл локуста немесе белгімен байланысты локуста гендік мутациялар болмайды.
* Популяцияның мөлшері үлкен.
* Иммиграция, эмиграция немесе көші-қон (гендік ағын) шектеулі немесе жоқ.
* Бұл локуста немесе белгіге қатысты табиғи іріктеу болмайды.
* Кездейсоқ жұптасу (панмиксис) жүреді.
No gene mutations occurring at that locus or the loci associated with the trait
A large population size
Limited to no immigration, emigration, or migration (genetic flow)
No natural selection on that locus or trait
Random mating (panmixis)
It can describe other types of equilibrium as well, especially in modeling contexts. In particular, many models use a variation of the Hardy–Weinberg principle as their basis. Instead of all of the Hardy–Weinberg characters being present, these instead assume a balance between the diversifying effects of genetic drift and the homogenizing effects of migration between populations. A population not at equilibrium suggests that one of the assumptions of the model in question has been violated.
Ол басқа да тепе-теңдік түрлерін, әсіресе модельдеу контекстінде сипаттауға болады. Атап айтқанда, көптеген модельдер Харди-Вайнберг принципінің өзгертілген нұсқасын негізге алады. Барлық Харди-Вайнберг қағидаларының болуының орнына, олар генетикалық дрейфтің әртараптандыру әсері мен популяциялар арасындағы көші-қонның біртектілендіру әсері арасындағы тепе-теңдікті қабылдайды. Тепе-теңдікте емес популяция зертенеліп жатқан модельдің бір шарты бұзылғанын көрсетеді.
No gene mutations occurring at that locus or the loci associated with the trait
A large population size
Limited to no immigration, emigration, or migration (genetic flow)
No natural selection on that locus or trait
Random mating (panmixis)
It can describe other types of equilibrium as well, especially in modeling contexts. In particular, many models use a variation of the Hardy–Weinberg principle as their basis. Instead of all of the Hardy–Weinberg characters being present, these instead assume a balance between the diversifying effects of genetic drift and the homogenizing effects of migration between populations. A population not at equilibrium suggests that one of the assumptions of the model in question has been violated.
Генетикалық тепе-теңдіктің теориялық модельдері
Харди-Вайнберг принципі генетикалық тепе-теңдіктің математикалық негізін береді. Генетикалық тепе-теңдіктің өзі, Харди-Вайнберг принципі немесе басқаша, популяциялық генетика, қорғау және эволюциялық биологияны қоса алғанда, көптеген қолданыстарға негіз болады. Толық геномдық тізбектердің жылдам өсуімен және анонимді маркерлердің көбеюімен, бастапқы теорияны биологиялық контексттердің барлық түрлеріне кеңейту үшін модельдер пайдаланылды. ISSR және RAPD сияқты генетикалық маркерлердің деректерін, сондай-ақ статистиканың болжамдық мүмкіндіктерін пайдалана отырып, зерттеулер тепе-теңдіктің болмауына қандай процестер себеп болғанын анықтау үшін модельдер жасады. Бұған жергілікті бейімделу, ареалдың тарылуы және кеңеюі, географиялық немесе мінез-құлық кедергілеріне байланысты гендер ағынының болмауы жатады, бірақ тепе-теңдік модельдеуі көптеген тақырыптар мен сұрақтарға қолданылды. Тепе-теңдік модельдеуі саланың дамуына әкелді. Аллельдік басымдық тепе-теңдік туралы болжамдарды бұзуы мүмкін болғандықтан, кейбір модельдер генетикалық тепе-теңдікті болжам ретінде пайдаланудан бас тартты. Дәстүрлі F статистикасының орнына олар Байес бағалауларын қолданады. Холсингер және авторлар FST-ге аналог, тета деп аталатын өлшемді жасады. Зерттеулер Байес бағалауларының байқалатын үлгілерді жақсы болжауы мүмкін екенін көрсетті. Дегенмен, генетикалық тепе-теңдікке негізделген модельдеу популяциялық және қорғау генетикасындағы құрал ретінде қалады, ол бұрынғы тарихи процестер туралы құнды ақпарат бере алады. Олар географиялық кедергілерге күшті әсер етпейтін үлкен, панмиктикалық популяцияларда кездеседі. Осыған қарамастан, кейбір зерттеулер түрдің ареалы бойынша айтарлықтай айырмашылықтарды анықтады. Керісінше, генетикалық тепе-теңдікті іздегенде, зерттеулер үлкен, кең таралған түрлер кешенін тапты. Бұл генетикалық тепе-теңдіктің табиғатта сирек кездесетінін немесе қысқа мерзімді жергілікті демографиялық өзгерістерге байланысты анықтаудың қиын екенін көрсетеді. Шындығында, үлкен популяция мөлшері Харди-Вайнберг принципіне сәйкес генетикалық тепе-теңдік үшін қажетті шарт болса да, кейбіреулер үлкен популяция мөлшері генетикалық тепе-теңдікке жақындауды баяулатуы мүмкін деп санайды. Бұл қорғауға әсер етуі мүмкін, себебі генетикалық тепе-теңдікті салауатты және тұрақты популяцияның көрсеткіші ретінде пайдалануға болады.