Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иосиф Маринкович (серб. кириллицасы: Јосиф Маринковић; Вранжево, Нови-Бечей маңы, 15 қыркүйек 1851 – Белград, 13 мамыр 1931) – серб композиторы және хор жетекшісі. Жасынан замандасы Стивен Сент-Мокраняк сияқты, ол негізінен вокалдық жанрларға – романс пен хор музыкасына берілді. Маринкович мелодиялық экспрессияға айқын бейімділігі бар романтик болды. Ол мәтіннің дұрыс айтылуына ерекше назар бөлді, бұл сол кездегі серб музыкасында жаңалық болды.
Josif Marinković (Serbian Cyrillic: Јосиф Маринковић; Vranjevo, near Novi Bečej, 15 September 1851 – Belgrade, 13 May 1931) was a Serbian composer and choral director. Like his younger contemporary Stevan St. Mokranjac, he was devoted to mainly vocal genres—lied and choral. Marinković was a romanticist with a pronounced affinity for melodic expression. He invested exceptional attention to the text declamation, which represented a rather novel quality in Serbian music at the time.
Өмірбаян
Маринкович Прага орган мектебін бітірді (1873–81) және Венада (1886–87) мамандандырылған оқуға қатысты. Ол Белград әншілер қоғамының (1881–87), Академиялық әншілер қоғамы «Обилич» (1889–1900) және басқа да хор ансамбльдерінің (Еңбекшілер әншілер қоғамы және Серб еврей әншілер қоғамы сияқты) хор директоры қызметін атқарды. Сонымен қатар Сербия православие семинариясында, мұғалімдер даярлау мектебінде және Екінші ерлер гимназиясында музыка сабақтарын берді. Маринкович 1907 жылы Сербия Корольдік академиясының (қазіргі Сербия ғылым және өнер академиясы) мүшесі болып қабылданды. Ерекше романтикалық үлгідегі композитор Маринкович көбінесе халық әуендерін пайдаланды. Ол ерлер хорына арналған патриоттық әндер жазды, олардың ең танымалдары – Сербия халқының қайратты рухының символы саналатын «Халық жиналысы» ((Narodni zbor) 1876, С. Качянскийдің мәтініне сәйкес), көтеріңкі, марш сипатындағы «Жүрекке әнмен», және «Славия (Slavija)»; аралас хорға арналған лирикалық шығармалар, балалар хорына арналған композициялар. Маринкович он бір «Колос» шығармасын құрастырды, олар мозаика тәрізді халық әуендерінің жиынтығына негізделген («Бранко колосы» үшінші, бесінші және тоғызыншы коло, Бранко Радичевичтің «Мекетеп достарының айырылысы» (Đački rastanak) өлеңінің мәтініне сәйкес, Воеводинадан алынған стильді әуендермен). Фортепианомен сүйемелденетін хорлық шығармалардың ішінде, кантаталарға ұқсас, «Зерделі өзен» (Zadovoljna reka) және «Су тірмені» ((Potočara) мәтінді бейнелеумен), лирикалық сипаттағы, екеуі де Йован Миленко Грчичтің мәтініне сәйкес жазылған, сондай-ақ патриоттық хорлық шығарма «Ұлы жұма» (Na Veliki petak) ерекше аталады. Лирикалық шығармаларында Маринкович дұрыс дикцияға, әуезді мелодияға және белгілі бір атмосфераны көрсететін экспрессивті фортепиано сүйемелдеуіне ерекше назар бөлді. Ол серб ақындары Йован Йованович Змай, Й. Грчич Миленко және Воислав Иличтің сөздеріне сүйене отырып, әндер жазды («Маған айт, өтінемін, айт» (Kaži mi, kaži), «Айрылысу» (Rastanak), «Ағынның шуы» (Potok žubori), «О, күн қалай шағылысады» (Oh, kako sunce sija), «Дұға» (Molitva), «Бұта» (Grm) және т.б.). Діни шығармаларында Маринкович серб шіркеу әндерінен (аралас хорға арналған Литургия) және орыс шіркеу музыкасының ықпалынан (Опело (Православтық реквием), «Көктегі патша» (Carju nebesni), «Періште дауылады» (Angel vopijaše) және т.б.) шабыттанды. Маринкович шығармаларын жиі қайта өңдеген, сондықтан олардың бірнеше нұсқасы бар.
Marinković graduated at the Prague Organ School (1873–81) and attended specialized studies in Vienna (1886–87). He acted as choral director of the Belgrade Singing Society (1881–87), Academic Singing Society Obilić (1889–1900), as well as other choral ensembles (The Laborers’ Singing Society and Serbian Jewish Singing Society, among others). He also taught music at the Serbian Orthodox Seminary, Teachers’ Preparatory School, and The Second Men's Gymnasium. Marinković was inducted into the Serbian Royal Academy (today Serbian Academy of Sciences and Arts) in 1907. As a composer of a distinct romanticist expression, Marinković often utilized folk melodies. He composed patriotic songs for men's choir, the most popular among them being The People’s assembly ((Narodni zbor) 1876, after the text by S. Kaćanski) of an upbeat, march like character, thus considered a symbol of the feisty spirit of Serbian people, With a song to the heart, and Slavia (Slavija); lyrical pieces for mixed choir and compositions for children's choir, among others. Marinković composed eleven Kolos, based on a mosaic like assemblage of folk tunes (Branko’s kolos being the third, fifth, and ninth kolo, upon The School friends’ parting (Đački rastanak) lyrics by Branko Radičević, featuring stylized melodies from Vojvodina). Among piano accompanied choral works similar to cantatas, significant are A Content river (Zadovoljna reka) and The Water mill ((Potočara) with text painting), of lyrical character, both written after the text by Jovan Milenko Grčić, and also a patriotic choral work On Good Friday (Na Veliki petak). In his lieder, Marinković paid closed attention to the correct diction, lilting melody, and expressive piano accompaniment with which he depicted certain desired atmosphere. He composed lieder after the lyrics of Serbian poets Jovan Jovanović Zmaj, J. Grčić Milenko, and Vojislav Ilić (Tell me, please, tell me (Kaži mi, kaži), The Parting (Rastanak), The stream gurgles (Potok žubori), Oh, How the sun shines (Oh, kako sunce sija), Prayer (Molitva), A Shrub (Grm), etc.). In his church works, Marinković was inspired by Serbian Church chanting (Liturgy, for mixed choir) and influences of Russian Church music (Opelo (Orthodox Requiem), O, Heavenly King (Carju nebesni), Angel vopijaše, etc.). Marinković often reworked his pieces, thus they exist in several versions.
Әндер
Романтикалық ақындардың сөздеріне және халық мотивтеріне жазылған әндер Маринковичтің шығармашылығында ең маңызды орын алады. Ол серб музыкасындағы осы жанрдың негізін қалаушы саналады. Ең тартымдылары – көркем поэзияның сөздеріне жазылған лидерлер (Ж.Ж. Змай, Ж.Г. Миленко, Д. Якшич және В. Илич). Маринкович өз лидерлерінде көңіл-күйдің кең спектрін жеткізді: шын жүректен туған лирика (Қандай ғажайып, бұл әлем қаншалықты жарқын (Ala je lep ovaj svet), О, күн қалай шағылысады, Ағын шулап ағады), романтикалық жылу, мелодиялық кеңдік («Сыңсу» (Čežnja)) және драма («Айрылысу», «Бұта»). Ол көптеген әндерін бірнеше нұсқада өңдеп, шығармашылық эволюциясы мен тәжірибелі композиторлық және техникалық шеберлікке қарай дамуын көрсетті. Маринкович таңдалған сөздердің мағынасы мен көңіл-күйін терең зерттей біледі, дұрыс дикцияны сақтап, тапқыр және кең әуендермен, сондай-ақ тікелей сезімталдықпен шығарады. Мелодия – оның басты құралы; бірақ кейінгі туындыларында, кеш романтизмнің экспрессия құралдары шеңберінде, фортепиано партиясы айқын күрделенгенімен және гармониялық тілі еркін болғанымен, осы ерекшеліктер байқалады. Маринкович халық әндеріне жақын мәтіндерден де шабыт алып, халыққа тән стильде жазды, соның арқасында серб өнер музыкасында танымал севдалинка жанры қалыптасты («Шана, жаным, Стоянка» және «Қаладан қалаға»). Ол сондай-ақ халық әндерін қайта өңдеу дәстүрін жалғастырып, сақтап қалды.
Lieder, composed after the lyrics by romanticist poets and folk motives, occupy the most significant place in Marinković's oeuvre. He is considered the founder of this genre in Serbian music. The most compelling are lieder composed upon art poetry lyrics (by J. J. Zmaj, J. G. Milenko, Đ. Jakšić, and V. Ilić). In his lieder, Marinković achieved a broad range of moods—hearty lyricism (What a sight, this world’s so bright (Ala je lep ovaj svet), Oh, How the sun shines, The stream gurgles), romanticist warmth, melodic breadth (Longing (Čežnja)), and drama (The Parting, A Shrub). He arranged many of his songs in several versions and provided an insight into his creative evolution and development toward a seasoned compositional and technical mastery. Marinković exhibits the ability of deep delving into the meaning and mood of selected lyrics, following the correct diction, with inventive, broad melodies, and an overall direct expression. Melody represents his primary tool; although in his later works noticeable is a rather elaborated piano part and somewhat free harmonic language, within the realm of the late romanticist means of expression. Marinković also found his inspiration in the texts close to folk songs and composed in the manner close to folk, establishing in Serbian art music a popular sevdalinka genre (Šana, dear, Stojanka, and From town to town). He also continued and preserved the tradition of rearranging the folk tunes.
Хорлық музыка: дүниелік шығармалар
Маринкович ерлер, аралас, әйелдер және балалар хорлары үшін шығармалар жазды, бірақ ең бастысы фортепианомен сүйемелдеумен хорлық шығармалар жанрын дамытты. Оның он бір колосы (1881–97) – ерлер мен аралас хорларға арналған халық әуендерінен құралған гүлдестелер, С. Сент-Мокраняцтың «Ән гүлдестелерінің» алға басушысы саналады. Көптеген әндерді пайдаланғанымен, күрделі өңдеу жасамай, Маринкович Мокраняцтың шығармаларында кейіннен көрініс тапқан толыққанды және күрделі формаға жете алмады, алайда Мокраняцтың кейбір тәсілдерін (әндер үзінділерін, әндерді байланыстырып, қайталау сияқты) болжады. Коло әндерін таңдауда жұмыстың жалпы мағынасында Мокраняцқа тән мұқияттық пен ойлылық деңгейі байқалмайды, ал даму процестері көбінесе шектеулі, бірақ әсерлі әрі көтеріңкі. Кейінгі колостарда (он бірінші және он екінші) Маринкович формальды тұрақтылыққа, жақсы хорлық текстураға, солистік және tutti бөліктерінің контрастына, сондай-ақ батыл гармониялық шешімдерге қол жеткізді. Үш колос (үшінші, бесінші және тоғызыншы) Бранко Радичевичтің құрметіне (Бранкоs kolos (жырлайтын, Бранково коло)) аталған, себебі олар осы ақынның «Мектеп достарының айырылысы» атты өлеңдеріне негізделген және тек жанама түрде халықтық шабыттанған. Замандастары сияқты, Маринкович патриоттық өлеңдерге шығармалар жазды («Халық жиналысы», «Батырлық шақыру» (Junčaki poklič), «Балқан гимні», «Косово гимні», «Жүрекке әнмен», «Серб мұсылмандары гимні»), олардың кейбіреулері, мысалы, 1876 жылғы «Халық жиналысы» (оның кіріспе шумағымен танымал) және «Эй, Трубашы» әні, кеңінен танылды. Маринковичтің ең танымал әндерінің бірі ретінде ол көп жылдар бойы Обилич гимні болды. Маринкович серб музыкасында фортепианомен сүйемелдеумен хор жанрын қалыптастырды («Көңілді өзен», «Қасиетті жұма», «Кейулі ана» (Jadna majka), «Дұға», «Су тірмені» және Доситей Обрадовичке арналған кантата). Олардың фортепианомен сүйемелдеуінің кеңдігі мен күрделілігіне байланысты, бұл шығармалардың кейбіреулері фортепианоның оркестрдің орнына қолданылғанын көрсетеді.
Marinković composed pieces for men's, mixed, women's, and children's choirs, but particularly nurtured the genre of choral pieces with piano accompaniment. His eleven kolos (1881–97)—wreaths of adapted folk tunes for men's and mixed choirs, are considered precursors of S. St. Mokranjac's Song Wreaths. Utilizing a large number of songs lacking a more complex adaptation, Marinković failed to reach a well rounded and complex form later manifested in Mokranjac's works, but however, anticipated some of Mokranjac's procedures (linking and repetition of song excerpts, songs, and alike). The actual selection of the kolo songs does not demonstrate the level of fastidiousness and cogitation in the scope the works’ entirety, so representative for Mokranjac, while the developing procedures are mainly restrained, but still refreshing and uplifting. In the later kolos (Eleventh and Twelfth), Marinković achieved a higher formal conciseness, better choral texture, contrasts of solo and tutti parts, and bolder harmonic solutions. The three kolos (The Third, Fifth, and Ninth) are named after Branko Radičević (Branko’s kolos (sing., Brankovo kolo)) since they are composed after this poet's lyrics entitled The School friends’ parting and are only indirectly folk inspired. Much like his contemporaries, Marinković composed works upon patriotic poetry lyrics (The People’s assembly, A Heroic battle cry (Junčaki poklič), The Balkans anthem, The Kosovo anthem, With a song to the heart, The Serbian Muslims’ anthem), some of which became rather popular, such as The People’s assembly (1876) famous for its opening verse, as well as the song Hey, Trumpeter. As one of the most popular Marinković's songs, it was the Obilić anthem for many years. Marinković established a piano accompanied choral genre in Serbian music (A Content river, On Good Friday, A Suffering mother (Jadna majka), Prayer, The Water mill, and Cantata to Dositej Obradović). By their broadness and complexity of the piano accompaniment, some of these works confirm that the piano was in fact used as an orchestra substitute.
Хорлық музыка: қасиетті шығармалар
1935 жылы Коста Манойлович Маринковичтің мұралық жинағынан тапқан белгілі бір үрмелерді Әулие Иоанн Златоусттың қасиетті литургиясына (Liturgija Svetog Jovana Zlatoustog) жаңартып құрастырды. Литургияның өте көркем және шабыттандыратын бөлімдерінің ішінде "Біздің Әкеміз" (Otce nas) ерекше көзге түседі, ол хор музыкасының шедеврлерінің бірі деп есептеледі.
In 1935, Kosta Manojlović reconstructed certain movements he found in Marinković's legacy collection into the Divine Liturgy of Saint John Chrysostom (Liturgija Svetog Jovana Zlatoustog). Among the Liturgy movements particularly expressive and inspiring is Our Father (Otce nas), considered one of the master pieces of choral literature.
Инструментальдық және сахналық музыка
Инструментальдық шығармалардың ішінде Маринович төрт қолмен орындалатын фортепианоға арналған Сонатина, скрипкаға арналған "Екі серб биі", "Фантазия" және "Ноктюрн" шығармаларын жазды. Оның сахналық музыкаларына Л.Ж. Петровичтің "Судья" пьесасы (өте сәтті "Жұбату әні" мен "Монах хоры" нөмірлерімен) кіреді.
Among instrumental pieces, Marinković composed Sonatina for piano in four hands, and Two Serbian dances, Fantasia, and Nocturne for violin. His stage music includes plays Suđaje by Lj. Petrović (with very successful numbers The Lullaby and The Monk chorus).
Жазбалар
Жосиф Маринович. Otče naš, «Жосиф Маринович» хоры, дирижер Андрей Бурсач. Зреньянин мәдени орталығы. CD004, 1997 жылғы жазба, жариялану жылы көрсетілмеген. Жосиф Маринович. Вечерёша таджиния, Белградтық ансамбль. PGP RTS, CD 430480, 1998 жыл. Жосиф Маринович. Әулие Иоанн Златоусттың қасиетті литургиясы. РТБ хоры, дирижер Боян Суджич. PGP RTS, CD 430824, 1999 жыл. Жосиф Маринович. Херувимдер әні (Heruvimska pesma). Белград камералық хоры. PGP RTS CD 431142, 2000 жыл. Жосиф Маринович. Ағынның шуы (Поток žubor), Сағыныш (Čežnja), дауыс пен оркестр үшін. София Янкович, сопрано, Сербия радио-телевизиясының симфониялық оркестрі, дирижер Даворин Жупанич. New Sound 118/2001 CD. Жосиф Маринович. Көп жасаңыз. CD «Jedinstvo» серб әншілер қоғамы, Котор. 2004 жыл. Жосиф Маринович. Каржу Небесни. Белград әншілер қоғамы: 153 жыл. CD 01/2, Саборна шіркеуі, Белград, 2005 жыл.
Josif Marinković. Otče naš, „Josif Marinković“ choir, conductor Andrej Bursać. Zrenjanin Cultural Centre. CD004, recording from 1997, missing publication year. Josif Marinković. Večeri tvojeja tajnija, Belgrade nonet. PGP RTS, CD 430480, 1998. Josif Marinković. Divine Liturgy of Saint John Chrysostom. RTB Choir, conductor Bojan Suđić. PGP RTS, CD 430824, 1999. Josif Marinković. Song of the Cherubim (Heruvimska pesma). Belgrade chamber choir. PGP RTS CD 431142, 2000. Josif Marinković. The stream gurgles (Potok žubor), Longing (Čežnja), for voice and orchestra. Sofija Janković, soprano, Symphonic Orchestra of Radio Television Serbia, conductor Davorin Županić. CD New Sound 118/2001. Josif Marinković. Na mnogaja ljeta. CD Serbian singing society „Jedinstvo,” Kotor. 2004. Josif Marinković. Carju nebesni. Belgrade Singing society: 153 years. CD 01/2, Saborna crkva, Belgrade, 2005.