Кіріспе

Жаңа Зеландияның Жаңа Либералдық партиясы – түпнұсқа Либералдық партиядан бөлініп шыққан топ. Ол 1905 жылғы маусымда Крайстчерч қаласының Папануи шағын ауданында өткен жиында Либералдық бағыттағы екі тәуелсіз саяхатшының бастамасымен құрылды. Олар Либералдық партияның көшбасшысы Ричард Седдон ұстанған саясаттан гөрі, көбірек "прогрессивті" саясатты қолдауды көздеді және 1896 жылғы Радикалдық партияға ұқсас болды.

Өмірбаян

Жаңа либералдық партияны Гарри Бедфорд пен Фрэнсис Фишер құрды, бірақ тағы да бірқатар депутаттарды өздеріне тартты. Джордж Лоуренсон, Фредерик Баум, Александр Хогг, Уильям Таннер және Уильям Барбер – барлығы либералдық оппозициядағы депутаттар, партиямен байланыс жасады. Бұрынғы бос оппозициялық топпен байланысы бар екі тәуелсіз депутат, Эвен Элисон мен Альфред Хардинг та қосылды. Радикал тәуелсіз, отты сөзді шешен ретінде танымал Томми Тейлор Жаңа либералдық партияның жетекшісі болды. Дегенмен, кейбір либералдық диссиденттер жаңа партияға қатысудан бас тартты, олардың ішіндегі ең белгілілері – Джон Миллер, Джордж Фаулдс және Роберт МакНаб. Седдонды сынаған көптеген саясаткерлер Жаңа либералдар либералдық дауысты бөліп, консервативтік үкіметтің құрылуына мүмкіндік береді деп санады. Жаңа либералдық партия 1905 жылғы сайлауға қатысу ниетін жариялады, бірақ партияның нақты мәнісі туралы пікірталас болды. Кейбіреулер Жаңа либералдарды Либералдық партияға толықтырушы (немесе тіпті оның бір бөлігі) деп қарады, оны алға жылжытып, бірақ тікелей қарсы тұрмады. Ал басқалары Жаңа либералдарды түпнұсқа либералдарға қарсы тұрып, соңында оларды ығыстыратын толыққанды тәуелсіз топ ретінде көрді. Осы келіспеушілік салдарынан Жаңа либералдық партия парламенттен тыс партиялық ұйым құрмады және тұрақты жиналыстардан аспады. Жаңа либералдық партия «ваучерлік оқиға» деп аталған жағдайдан қатты зардап шекті, онда Фрэнсис Фишер Ричард Седдонның ұлы үкіметтік мекемеден істемеген жұмысы үшін ақы алғанын мәлімдеді. Бұл айыптамалар жоққа шығарылды, ал Жаңа либералдық партия көпшіліктен қарсылық көріп, беделін жоғалтты. Фишер айыптау жасамас бұрын әріптестерімен кеңеспегендіктен, партия мүшелері арасындағы қарым-қатынас шиеленісті. Уильям Барбер мен Александр Хогг Седдонмен келісуге тырысты, ал басқалары да қарым-қатынастың суынуын көрсетті. Сайлау жақындағанда Жаңа либералдық партияға Бедфорд, Фишер және Тейлор ғана кірді. Партия енді өзін либералдардан толыққанды бөлек деп есептейтін, бірқатар мандаттарға, соның ішінде либералдық депутаттардың мандаттарына талас жасады. Партияның үш депутатының екеуі жеңіліске ұшырады, Фишер ғана парламентте қалды. 1908 жылғы сайлауда Жаңа либералдық партия таратылды, ал Фишер тәуелсіз кандидат ретінде қайта сайланды. Кейін ол либералдарға қарсы құрылған Реформа партиясына қосылды.