Кіріспе

АҚШ-тағы Джорджия штатындағы тарих мұражайы.

Тарихи Вествилл – АҚШ-тағы Джорджия штатының Колумбус қаласында орналасқан, 19 ғасырдағы Джорджия қаласын көрсететін тарих мұражайы. Вествилл – 17 жабдықталған, соғысқа дейінгі ғимараттары бар тарихи ауыл. Болашақта тағы 14 ғимарат жаңа орнына көшіріледі. Ғимараттар Колумб мұражайының аумағына шынайы ауылдық ортаны құру үшін көшірілді. Вествилл 19 ғасырдағы Оңтүстік Джорджияның өмірі мен мәдениетін сақтап, көрсетеді және түсіндіреді. Бұл мақсатқа ауылдың шынайы атмосферасын сақтау, артефактілерді жинау және сақтау, дәстүрлі жұмыс шеберлігін көрсету, семинарлар мен арнайы іс-шаралар ұйымдастыру арқылы қол жеткізіледі. Күн сайын кезеңдік киім киген "қала тұрғындары" 19 ғасырдың ортасынан бастап ағаш өңдеу, киім тігу, ұсталық және басқа да кәсіптерді көрсетеді. Ғимараттардың ішінде сот ғимараты, шіркеулер, дүкендер, қолөнер шеберханалары және тұрғын үйлер бар. Вествилл Джорджия штатының Лумпкин қаласынан Колумбсқа көшіріліп, 2019 жылдың 22 маусымында қайта ашылды. 2024 жылдан бастап Вествилл мұражайы үшін толығымен жабылды.

Джон Уорд Уэсттің қысқаша тарихы

Вествилл тарихы Дахлонегадағы Солтүстік Джорджия колледжінің тарих профессоры, подполковник Джон Уорд Вест есімімен байланысты. Вест 1876 жылы Джорджиядағы соңғы Американдық Азамат соғысының (1861–65) салдарынан туындаған маңызды экономикалық және әлеуметтік өзгерістер кезеңінде дүниеге келді. Бұған қоса, Атлантаның қарқынды өсуі және одан кейінгі ауыл шаруашылығының төмендеуі де үлкен өзгерістерге себеп болды. Бала кезінде Вест көп уақытын әжесі мен атасының жоғалып бара жатқан ескі тіршілік салты туралы әңгімелерін тыңдап өткізді. Ол мұқият тыңдап, әңгімелерді бойына сіңіріп, ескі дағдыларды үйренді. Кейін ол осы тәжірибелерін өзінің мұражайына айналдырып, сол әңгімелерді және ескі дағдыларды сақтап қалды. Орта мектеп және колледж мұғалімі болған Вест 1928 жылы өзінің қаржысын жұмсап, "Георгиананы" – Грузияның қоныстану кезеңіне қатысты ғимараттарды, құралдарды, жиһаздарды және жұмыс дағдыларын сақтап қалуға белсенді түрде кірісті. Ол тарихты өз қолына алған екі америкалық – Рокфеллер мен Фордтың еңбегіне жоғары баға берді. Джон Д. Рокфеллер (Standard Oil Company) 1927 жылы Вирджинияда Colonial Williamsburg құрды. Генри Форд (автомобиль өндіруші) 1928 жылы Мичиган штатының Дирборн қаласында Гринфилд ауылын ашты. Вест екеуінен де кеңес алды және тіпті Фордпен артефактілерді алмастырған болуы мүмкін. Содан кейін, 1928 жылы Джон Вест Атлантадан оңтүстікке қарай жиырма шақырымдай жерде орналасқан Джонсборо қаласындағы 41-ші тас жолда "1850 жылғы жәрмеңке" атты көрмені ашты. Вест үшін бұл жәрмеңке Оңтүстіктің тереңіндегі Уильямсбург пен Гринфилд Виллидждің нұсқасы болды. 1932-1934 жылдары ол өзінің коллекциясындағы ең көне ғимараттарды жәрмеңке орнына көшірді. Джонсбороға көшірген ғимараттарының бірі – бала кезінде көп уақытын өткізген әжесі мен атасының ағаш үйі болды. Одан да маңыздысы, ол және басқалар қонақтарға ағаш өңдеу, мата тоқу, ашық ошақта тамақ пісіру, аяқ киім жасау сияқты "ескіше" қолөнерлерді көрсетті. Весттің мақсаты мұғалімнің жалақысынан әлдеқайда жоғары болды. Бұл Грузияның саяси басшылығының көзқарасынан да асып түсті. Вест 1961 жылы қайтыс болғанға дейін жобасын мемлекетке беруге тырысты, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды.

Вествиллдің "Лампкин" дәуірі

Алайда, жәрмеңке әлі толық аяқталған жоқ еді. Оны Атлантадағы мемлекеттік органдар емес, Грузияның шалқарынан құтқаруға көмектесті. Вест қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткен соң, Стюарт округының тұрғындары жаңа индустрия – мұра туризмін құруға бекінді. Стюарт округы сол кезде дәстүрлі ауыл шаруашылығы экономикасынан өтуде еді. Округта әлі де Азамат соғысына дейінгі заманнан қалған көптеген ғимараттар мен артефакттар сақталған. Сонымен қатар, Вест жақсы көрген қолөнермен айналысқан адамдар да бар еді. Демек, кейбір жағынан алғанда, 1850 жылғы Стюарт округы 1966 жылы да өз мәнін сақтап тұрды. Вест коллекциясын құтқаруға көмектескен – Джон Весті білетін және, мүмкін, жастығында оның 1850 жылғы жәрмеңкесінде болған әріптесі болды. Бұл доктор Джозеф Махан, Колумб өнер және қолөнер музейінің (қазіргі Колумб музейінің) кураторы еді. Махан Вестің мұрасын сақтауды жеке миссиясы деп қабылдады. Бір күні кешке "Сингерс" үйіне шақырылған Махан, Вест коллекциясы және тарихи үйлерді көшіріп сақтап, дәстүрлі қолөнер мен сауданы қайта жаңғырту, сондай-ақ жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз ету арқылы ауыл құру туралы арманын айтты. Жозеф Маханның ынтасы мен басшылығымен, ол музей үшін Лумпкиннің оңтүстік жағындағы 59 акр жерді сыйға алды. Осылайша, 1966 жылдың маусым айында Вествилл тарихи қолөнер орталығы құрылды. 1969 жылға қарай, жаңа музей Вест коллекциясын сатып алып, 1970 жылдың көктемінде көпшілікке есігін ашты. Джонсборо жеріндегі ең көне алты ғимарат, көптеген Вест артефакттарымен бірге Вествиллге көшірілді. Коллекцияның қалған бөлігі көбінесе түрлі адамдардың қайырымдылығы арқасында жиналды. 2001 жылы Вествилл тарихи қолөнер орталығы Вествилл тарихи орталығы болып өзгерді, мақсаты – қолөнерден бастап, тірі тарихты, демонстрацияларды және қолөнерді түсіндіруге көшу, сонымен қатар Батыс Джорджия тарихын айту. Вествиллдің атқарушы кеңесінің төрағасы Трипп Бланкеншип, тірі тарих мұражайын Колумбус, Джорджияға көшіруді мұқият қарастырып жатқан еді. 2014 жылдың 23 қазанында жоспарға қарсы наразылық акциясы өтті. 2016 жылдың шілдесіне қарай Лумпкин жері жабылды.

Жаңа сайт

Тарихи Вествилл 2019 жылдың 22 маусымында Колумбуста қайта ашылды. Құрылыс сейсенбі-жексенбі күндері жұмыс істейді және мектеп бағдарламалары мен саяхаттар ұсынады. Интерпретацияны кеңейту және Лампкин жерінен басқа ғимараттарды көшіру жоспарлары қаржы қолжетімділігіне қарай іске асырылуда. Бүгінде Джон Уэсттің үлесі кең контексте бағаланады. 1960 жылдардағы бірнеше жылды есептемегенде, Уэсттің жобасы 1928 жылдан бері "Георгиананы" үнемі жұртшылық назарына ұсынып келеді. Сондықтан, Тарихи Вествилл Америкадағы үшінші ең көне тірі тарих жобасы екенін айтуға болады. Вествилл – Джон Уэсттің мәңгілік мұрасы. 2019 жылдың қазанына қарай, Тарихи Вествиллде күн сайын тікелей көрсетілімдер мен шеберлер жұмыс істейді. Олар 1840-1860 жылдарға тән киімдермен киінген. Олардың тарихшылары 19 ғасырда Оңтүстік Джорджияда өмір сүру туралы диалогтар арқылы жұртшылықпен байланысады. Назар Оңтүстік Джорджия аймағын мекен еткен адамдардың ерекше және алуан түрлі тарихтарына аударылған. Қазіргі таңда Тарихи Вествиллде дәстүрлі өнеркәсіптерде білікті бес шебер жұмыс істейді. Тері өңдеу және аяқ киім жасау "Сингер" аяқ киім шеберханасында, ал Оңтүстік Джорджия тігістері "Сингер" үйінде көрсетіледі. Дәстүрлі ағаш өңдеу "Батыс" ағаш шеберханасында, ал ұсталық іс "Вудруфф" ұсталық шеберханасында жүзеге асырылады. Вествиллде сонымен қатар, құрылыста жұмыс істейтін шеберлердің барлық киімдерін қолмен тігетін тігінші де бар. Ашық ошақта пісіру 2019 жылдың қысының басында қолжетімді болады. Шеберлер тарихи әдістер мен техникаларды пайдаланады. Сол кезеңге тән құралдар үйлерде көрсетіледі және кейде әлі де қолданылады. Вествилл енді толығымен жабылды.