Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тақырыптық бақша түрі
Type of themed garden
Шекспир бақшасы – Уильям Шекспирдің туындыларында есімдері аталған 175 түрдің барлығын немесе бір бөлігін өсіретін тақырыптық бақша. Ағылшын тілді елдерде, әсіресе АҚШ-та, мұндай бақшалар көбінесе саябақтармен, университеттермен және Шекспир фестивальдерімен байланысты қоғамдық бақтар болып табылады. Шекспир бақшалары – мәдени, білім беру және романтикалық қызығушылық тудыратын орындар, сонымен қатар ашық ауада той жасауға да жарамды. Өсімдіктердің жанындағы тақташаларда оларға қатысты цитаталар келтіріледі. Шекспир бақшасында әдетте бірнеше ондаған түр кездеседі, олар шөптесін түрде немесе қайыңмен бөлінген геометриялық орналасуда болады. Бақшада әдетте жаяу жолдар, орындықтар және Шекспирдің ауа райына төзімді бюсті орналасқан. Шекспир бақшаларына Елизавета дәуірінің сәулет үлгілері де қоса берілуі мүмкін. Кейбір Шекспир бақшаларында Шекспирдің пьесаларында немесе өлеңдерінде есімдері аталмаған, бірақ Елизавета дәуіріне тән өсімдіктер де өсіріледі.
A Shakespeare garden is a themed garden that cultivates some or all of the 175 plants mentioned in the works of William Shakespeare. In English speaking countries, particularly the United States, these are often public gardens associated with parks, universities, and Shakespeare festivals. Shakespeare gardens are sites of cultural, educational, and romantic interest and can be locations for outdoor weddings. Signs near the plants usually provide relevant quotations. A Shakespeare garden usually includes several dozen species, either in herbaceous profusion or in a geometric layout with boxwood dividers. Typical amenities are walkways and benches and a weather resistant bust of Shakespeare. Shakespeare gardens may accompany reproductions of Elizabethan architecture. Some Shakespeare gardens also grow species typical of the Elizabethan period but not mentioned in Shakespeare's plays or poetry.
Шекспир
1631 жылдың қаңтар немесе ақпан айында Строудың 1-ші баронеті сэр Томас Темпл өзінің адамдарын Шекспирдің зейнетке шыққан жері – Стратфордтағы Нью-Плейс жеріндегі жүзім бұталарынан кесу үшін жіберуге құлшынды болған. Темплдің сақталған хатында, алайда, Шекспирмен байланыс туралы ештеңе көрсетілмеген: ол жүзімнің сапасын әйелінің қарындасынан білген, оның үйі жақын жерде орналасқан. Шекспирдің пьесаларындағы гүлдерге деген қызығушылық Ұлыбританияда гүл шаруашылығының қайта жандануымен бірге туды. Бұл сала бойынша алғашқы еңбектердің бірі – Пол Джеррардтың «Стратфорд-Авон гүлдері» (Лондон, 1852), онда Джеррард Шекспирдің гүлдерге жасаған сілтемелерін таза әдеби және ботаникалық тұрғыдан зерттеуге тырысқан, мысалы, Дж. Харви Блумның («Шекспирдің бағы» Лондон: Метхьюен, 1903) немесе Ф. Г. Савидждің («Шекспирдің флорасы және халықтық әңгімелері» Челтенхэм: Е. Дж. Бэрроу, 1923) еңбектері сияқты. Осы сала бүгінде де дамып келеді. 1988 жылы Шекспирдің пьесаларында аталған қырыққа жуық ағаштан тұратын шағын арборетум, Стратфордтан бір шақырым қашықтықтағы Шотердегі Энн Хатауэйдің үйінің бағын толықтыру үшін отырғызылды. Ресми сайтта хабарланғандай, «Келгендер арнайы жасалған орындыққа отырып, үйге қарап, батырманы басып, танымал актерлер оқыған Шекспирдің төрт сонетін тыңдай алады». Тағы бір ерекшелік – «Он екінші түн» пьесасының жолдарынан шабыттанған, өсіп тұрған талдан жасалған тірі шатыр және қарағайдан жасалған лабиринт.
In January or February 1631 Sir Thomas Temple, 1st Baronet, of Stowe, was eager to send his man for cuttings from the grapevines at New Place, Stratford, the home of Shakespeare's retirement. Temple's surviving letter, however, makes no note of a Shakespeare connection: he knew the goodness of the vines from his sister in law, whose house was nearby. The revival of interest in the flowers mentioned in Shakespeare's plays arose with the revival of flower gardening in the United Kingdom. An early document is Paul Jerrard, Flowers from Stratford on Avon (London 1852), in which Jerrard attempted to identify Shakespeare's floral references, in a purely literary and botanical exercise, such as those by J. Harvey Bloom (Shakespeare's Garden London:Methuen, 1903) or F. G. Savage, (The Flora and Folk Lore of Shakespeare Cheltenham:E. J. Burrow, 1923). This parallel industry continues today. A small arboretum of some forty trees mentioned by Shakespeare was planted in 1988 to complement the garden of Anne Hathaway's Cottage in Shottery, a mile from Stratford on Avon. "Visitors can sit on the specially designed bench, gaze at the cottage, press a button and listen to one of four Shakespearean sonnets read by famous actors," the official website informs the prospective visitor. A live willow cabin made of growing willows, inspired by lines in Twelfth Night, is another feature, and a maze of yew.
Жаңа орын, Стратфорд-он-Эвон
Шекспирдің ең маңызды бағы – Эрнест Лоутың 1920 жылдары Авондағы Стратфордтағы Нью-Плейсте қиялмен қайта жаңартуы. Ол Томас Хиллдің ағаш кескінін пайдаланды, «Гарднерлердің лабиринті» (Лондон, 1586), бақ жоспарлау кезінде баспасөзде жариялағанда, бұл кітапты Шекспир өзінің Knott Garden-ін жоспарлағанда міндетті түрде қарастырған болуы керек деп атап өтті. Сол гравюра 1969 жылы Кью сарайының артындағы Королева бағын салу үшін де қолданылды. Эрнест Лоудың «Шекспирдің бағы, Стратфорд-апон-Авон» (1922) кітабындағы фотосуреттерде жасыл және сұр жиектермен шектелген төрт бөліктен тұратын гүлзарлар көрсетілген, олардың әрқайсысы стандарт ретінде өсірілген раушан гүлдерімен орталықтандырылған. Бұл 20-шы және 30-шы жылдардағы көптеген гүлге толы Шекспир бақшаларын жаңартуға үлкен серпін берген болуы керек. Американдықтар үшін Эстер Синглтон «Шекспир бағы» (Нью-Йорк, 1931) кітабын жариялады. Синглтон мен Лоудың отырғызған өсімдіктері, Шекспир бақшаларының көпшілігі сияқты, 1870 жылдардан бастап ішінара жаңартылған, бірақ көбінесе ойлап табылган «ағылшын коттедж бағы» дәстүрінің бай эстетикалық әсеріне көп қарызды. Тарихи өсімдіктерге қатаң бағынуға бағытталған жаңартылған бақ жоспарларында көп әрекеттер жасалмады, 1970 жылдары Ұлттық Траст Чеширдегі Литтл Моретон Холлдағы түйін бақшасымен және 1977 жылы Хэмптон Корт сарайындағы қалпына келтірілген партермен бастама көтерді.
The major Shakespeare garden is that imaginatively reconstructed by Ernest Law at New Place, Stratford on Avon, in the 1920s. He used a woodcut from Thomas Hill, The Gardiners Labyrinth (London 1586), noting in his press coverage when the garden was in the planning stage, that it was "a book Shakespeare must certainly have consulted when laying out his own Knott Garden". The same engraving was used in laying out the Queen's Garden behind Kew Palace in 1969. Ernest Law's, Shakespeare's Garden, Stratford upon Avon (1922), with photographic illustrations showing quartered plats in patterns outlined by green and grey clipped edgings, each centred by roses grown as standards, must have supplied impetus to many flower filled revivalist Shakespeare's gardens of the 20s and 30s. For Americans, Esther Singleton produced The Shakespeare Garden (New York, 1931). Singleton's and Law's plantings, as with most Shakespeare gardens, owed a great deal to the bountiful aesthetic of the partly revived but largely invented "English cottage garden" tradition dating from the 1870s. Few attempts were made in revived garden plans to keep strictly to historical plants, until the National Trust led the way in the 1970s with a knot garden at Little Moreton Hall, Cheshire, and the restored parterre at Hampton Court Palace (1977).
Соңғы өзгерістер
Шекспир бақтарының қағидалары 1920 жылдары осылай кең таралғандықтан, Е. Ф. Бенсон "Мапп пен Люсия" (1931) романының басын Ризхолмдегі, әлдеқашан жесір болған Люсияның "Пердита бағында" бастайды. Бұл Бенсонның еңбекқорлық стилін көрсететін сөздермен сипатталған:
The conventions of Shakespeare Gardens were familiar enough in the 1920s that E. F. Benson sets the opening of Mapp and Lucia (1931) in the not quite recently widowed Lucia's "Perdita's Garden" at Riseholme, in words that epitomise Benson's dry touch:
Орталық парк
1916 жылы Нью-Йорк қаласындағы Орталық саябаққа Шекспирдің алғашқы бағы қосылды. Ақынының құрметіне және әдебиет оқуды дәріптеу үшін бұл аймақ сегіз "Тыныш аймақтың" бірі болып табылады. Оның құрамында Шекспирдің 1602 жылы отырғызған нақты қайың ағашынан салынған деп есептелетін тамырлас ағаш болды; алайда, "Нью Плейс" үйінің иесі, Фрэнсис Гастрелл бұл ағашты кесіп тастаған. 2006 жылы жазғы дауылда ағаш құлап, алынып тасталды. Бұл бақ Нью-Йорк Шекспир фестивалінің орналасқан жері – Делакорте театрының жанында орналасқан. Орталық саябақтың веб-сайтындағы мәліметтерге сәйкес, Шекспир бағында оның пьесаларында аталған гүлдер мен өсімдіктердің кейбіреулері әлі де бар.
An early Shakespeare garden was added in the anniversary year 1916 to Central Park, New York City. In honour of the Bard and the reading of literature, this area is one of eight designated Quiet Zones. It included a graft from a mulberry tree said to have been grafted from one planted by Shakespeare in 1602; that tree was cut down by Rev. Francis Gastrell, owner of New Place, however The tree blew down in a summer storm in 2006 and was removed. This garden is located near the Delacorte Theater that houses the New York Shakespeare Festival. According to information available on the Central Park web pages, the Shakespeare Garden there does still contain some of the flowers and plants mentioned in his plays.
Кливленд
Шекспир бақтарының тудырған ассоциациялардың бай тоқымасына Огайо штатының Кливленд қаласындағы Шекспир бағы мысал келтіреді, онда шөптермен шектелген жолдар Шекспирдің бюстіне жиналады. Қажетті тутов ағашы сыншы сэр Сидни Ли жіберген кесуден алынған, ол Нью-Плейс тутов ағашынан шыққан деп есептеледі. Е. Х. Сотен мен Джулия Марлоу егістіктер отырғызды, Уильям Батлер Йейтс емендер отырғызды, ал Верона мэрі жіберген дөңгелек розалар төсегі, Джульеттаның дәстүрлі қабірінен алынған, Элен Терридің немересі Филис Нилсон Терри отырғызды. Бірнам орманын Шотландиядан келген сикомор кеспеағаштары бейнелеген. Күн сағатын византиялық актер Роберт Мантелл сыйға берді. Гүлдер мен балқарағайға толы құмыраларды Герберт Бербом аға, Рабиндранат Тагор – «Үндістанның Шекспирі» ретінде, және Сара Бернхардт жіберді. Шекспир бағының ашылу салтанаты 1916 жылдың 14 сәуірінде, үш жүз жылдық мерейтойда өтті, онда Е. Х. Сотен мен Джулия Марлоу құрметті қонақтар болды. Қалалық шенеуніктер мен мэр Гарри Л. Дэвистің құттықтау сөздерінен кейін оркестр Мендельсонның «Жазғы түнгі арманынан» үзінділер орындады, ал Нормаль мектептің хор клубы «Харк, Харк, Ларк» және «Кім Сильвия?» әндерін шырқады. Элизаветалық костюм киген орта мектеп оқушыларының тобы қонақтарды бақ кіреберісіне алып барды және бағыштау елімдерін отырғызу кезінде күзет жасады. Марлоу ханым «Қысқы ертегіден» Пэрдитаның гүлдер сахнасын, Шекспирдің 54-ші сонетін және «Жұлдызды ту» өлеңдерін оқып, шараны аяқтады. Ол барлық қатысушыларды Ұлттық әнұранды әндетуге бастап, әсерлі шараны аяқтады. Бұл 1991 жылы травовед Марлин Коудри құрған қоғамдық бақ. Колорадо штатының Боулдер қаласындағы Колорадо университетінің ауласында сегіз бақ орналасқан. Бақтар WPA салған Мэри Риппон театрына жақын орналасқан, ол Колорадо Шекспир фестивалінің негізгі сахнасы болып табылады. Бақтар: Құрылтайшы, Ас үй, Розалар соғысы, Жазғы түнгі арманы, Түйін, Канон, Елизавета және әр маусымның өсімдіктерін көрсететін ерекше бақша. Колорадо Шекспир бақтарының мүшелері – бақтарға немесе Шекспирге немесе екеуіне де қызығушылық танытқан еріктілер. Олар CU бақылауымен бақтарды зерттейді, жобалайды, отырғызады және күтіп ұстайды. Әр түрлі бақтар Элизавета заманының бау-бақша техникасын көрсетуге және өсімдіктерді ұсынуға арналған. Аудиовизуалды тур ұсынылады.
The rich weave of associations engendered by Shakespeare Gardens is exemplified in the Shakespeare Garden of Cleveland, Ohio, where herb bordered paths, converge on a bust of Shakespeare. The requisite mulberry tree was from a cutting sent by the critic Sir Sidney Lee, a slip said to be from the mulberry at New Place. Elms were planted by E. H. Sothen and Julia Marlowe, oaks by William Butler Yeats, and a circular bed of roses sent by the mayor of Verona, from the traditional tomb of Juliet, planted by Phyllis Neilson Terry, niece of Ellen Terry. Birnam Wood was represented by sycamore maples from Scotland. The sundial was Byzantine, presented by the Shakespearean actor, Robert Mantell. Jars planted with ivy and flowers were sent by Sir Herbert Beerbohm Tree, Rabindranath Tagore— as the "Shakespeare of India"— and Sarah Bernhardt. <blockquote>The Shakespeare Garden inaugural exercises took place on April 14th, 1916, the tercentenary year E. H. Sothen and Julia Marlowe were guests of honor. After speeches of welcome by city officials and Mayor Harry L. Davis, the orchestra played selections from Mendelssohn's "Midsummer Night's Dream," and the Normal School Glee Club sang choral setting of "Hark, Hark, the Lark" and "Who Is Sylvia?" A group of high school pupils in Elizabethan costume escorted the guests to the garden entrance and stood guard during the planting of the dedicatory elms Miss Marlowe climaxed the proceedings by her readings of Perdita's flower scene from A Winter's Tale, the 54th Sonnet of Shakespeare, and verses from the Star Spangled Banner. Her leading of all present in the singing of the National Anthem brought the impressive event to a close." is a Public Garden founded in 1991 by herbalist Marlene Cowdrey. Eight gardens line a courtyard on the University of Colorado campus in Boulder, Colorado. The gardens are placed near to the WPA built Mary Rippon Theatre, which is the major performance space for the Colorado Shakespeare Festival. The gardens are: Founder's, Kitchen, War of the Roses, Midsummer Night's Dream, Knot, Canon, Elizabethan, and a Highlight garden featuring each performance season's plants. Members of the Colorado Shakespeare Gardens are volunteers interested in gardens or Shakespeare or both. They research, design, plant, and maintain the gardens with oversight from CU. The various gardens are designed to display Elizabethan gardening techniques as well as feature plants. There is an audio visual tour.