Кіріспе

Бангалор немесе Бенгалуру, Оңтүстік Үндістанның Карнатака штатының астанасы, Оңтүстік Үндістанның ең ірі өнеркәсіптік және коммерциялық орталығы және елдің үшінші ірі өнеркәсіптік және коммерциялық орталығы болып табылады. Бенгалуру экономикасы Карнатака штатының экономикасына 43,65%-дан астам үлес қосады, бұл штаттың бағдарламалық қамтамасыз ету экспортының 98%-ын құрайды. Бангалор қаласындағы жоғары технологиялық фирмалардың құрылуы мен сәттілігі Үндістанда ақпараттық технологиялардың (ИТ) дамуына әкелді. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Бенгалурудағы ИТ-фирмалар ИТ және ИТ-ге негізделген қызметтер (ITES)/BPM секторларында шамамен 1,5 миллион адамды жұмыспен қамтыды, бұл бүкіл Үндістандағы 4,4 миллион жұмыскердің ішіндегі ең көп көрсеткіш және елдегі ең жоғары ИТ-қа қатысты экспортты қамтамасыз етті. 2014 жылы Бангалор Үндістанның жалпы ИТ экспортының 38%-ын құраған 45 миллиард АҚШ долларын құрады. Қаланың ЖІӨ (ЖӨС) шамамен 300 миллиард АҚШ долларын құрайды, ал 2022 жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ (ЖӨС) шамамен 25 461 АҚШ долларын құрады. Бұл Үндістандағы ең өнімді үшінші метрополитен аймағы болып саналады. Бағалаулар бойынша, 2023 жылы қаланың ЖІӨ (ЖӨС) 320,1 миллиард АҚШ долларына жетті. Бангалордың өсуіне ықпал еткен маңызды факторлардың бірі – Бангалордың мемлекеттік сектордағы өнеркәсіптеріне жасалған ауқымды мемлекеттік инвестициялар (және оның ортасы), осының арқасында қала осы деңгейде дамыған және бай. Бангалор инновациялық есебіне сәйкес, ЖІӨ-нің 8,5% өсуі күтілуде, бұл Бангалорды 2035 жылға дейін әлемдегі ең жылдам дамитын қалаға айналдырады.

Білім

Бангалорда бірнеше жоғары деңгейдегі колледждер орналасқан, оның ішінде Бангалордағы Үндістан менеджмент институты (IIMB) – Үндістандағы жетекші менеджмент институты, Үндістан статистика институты (ISI), Үндістан ғылым институты (IISc), Үндістан астрофизика институты, Ұлттық құқық мектебі (NLSIU), Теориялық ғылымдар институты, Ұлттық дизайн институты (NID), Үндістан ақпараттық технология институты және Ұлттық сән технология институты (NIFT).

Экономикалық салалар

1990 жылдары қалада құрылған алғашқы стартаптардың қатарында Infosys, Wipro Technologies және Mindtree компаниялары бар, ал кішігірімдері – Tejas Networks. Бангалор қаласында пайда болған Flipkart компаниясы Myntra сияқты бірнеше электрондық коммерция компанияларын сатып алды және 2018 жылы Walmart компаниясы шамамен 20 миллиард долларға сатып алды. Swiggy, Ola Cabs, InMobi, Quikr және RedBus сияқты стартап компаниялары да осы қалада орналасқан. Бангалор өнеркәсіптік даму үшін қолайлы жағдайға ие. United Breweries Group компаниясының бас кеңсесі Бангалор қаласында орналасқан. Қала автомобиль өндірісінің ірі орталығы болып табылады. Tata Hitachi Construction Machinery, Mahindra Electric, Bharat Earth Movers, Toyota Kirloskar Motor, Tesla India және Ather Energy компанияларының бас кеңселерi өздерінің қызметтері шеңберінде Бангалор қаласында орналасқан. Robert Bosch GmbH, Mercedes Benz, Volvo, General Motors, Royal Enfield, Honda Motorcycle and Scooter India, Scania AB, Larsen & Toubro компаниялары Бангалор маңында өндіріс және ғылыми-зерттеу және даму (ҒЗЗ) орталықтарына ие. ABB, General Electric және Tyco International компанияларының зерттеу және әзірлеу орталықтары Бангалор қаласында орналасқан. Аэроғарыш өнеркәсібі де Бангалор маңында кең таралған, бұл оны Үндістанның авиациялық монополия астанасы етіп бекітті. Airbus, Boeing, Tata Advanced Systems, Һиндстанның ғарыш зерттеулер ұйымы және Liebherr Aerospace компанияларының Бангалор қаласында бөлімшелері бар. Бангалор Үндістанда электроника және аппараттық құралдар өндірісінің ірі орталығына айналды. Онда Dell, Nokia, Philips және Wistron компанияларының өндіріс және ҒЗЗ бөлімшелері орналасқан. Мемлекеттік сектор кәсіпорындары (МСК) – Bharat Electronics Limited (BEL), Hindustan Aeronautics Limited (HAL), National Aerospace Laboratories (NAL), Bharat Earth Movers Limited (BEML), Central Manufacturing Technology Institute (CMTI), HMT (бұрынғы Hindustan Machine Tools) және Rail Wheel Factory (RWF). SKF компаниясының да қалада зауыты бар.

Ақпараттық технологиялар

Бангалор ең алдымен IT индустриясымен танымал. Онда көптеген IT компаниялары орналасқан. Мысалы, Infosys, Mphasis, Wipro, Tata Consultancy Services, Nasdaq, Facebook, Google және Microsoft сияқты көптеген IT компаниялары бар. Үндістанның ең ірі екі IT компаниясы – Infosys және Wipro штаб-пәтері осы Бангалор қаласында орналасқан. Электрондық қала Бангалор қаласындағы IT компанияларының көп бөлігін, соның ішінде Infosys бас кеңсесін қамтиды. Уайтфилд – көптеген IT компаниялары орналасқан тағы бір маңызды қала маңы. Оны "Үндістанның Кремний алқабы" және "Үндістанның IT астанасы" деп атайды.

Әуе кеңістігі және авиация

Бангалор Үндістанның авиациялық монополиялық астанасы деп те аталады. Ол Үндістанның әуе-ғарыш бизнесінің 65%-дан астамын құрайды. Boeing, Airbus, Goodrich, Dynamatics, Honeywell, GE Aviation, UTL сияқты әлемдік әуе-ғарыш алыптарының Ғылыми-зерттеу және Инженерлік орталықтары Бангалор қаласында орналасқан. Бангалор Үндістанның Кремний алқабы деп аталуы алдында, қала Үндістанның ірі мемлекеттік сектордағы ауыр өнеркәсіптерінің бірі ретінде танымал болды. Hindustan Aeronautics Limited (HAL) бас кеңсесі Бангалор қаласында орналасқан және Үндістан Әуе күштері үшін отандық жауынгер ұшақтарын зерттеу және әзірлеумен айналысады. 9500-ден астам қызметкері бар, ол Бангалор қаласындағы мемлекеттік сектордың ең ірі жұмыс берушілерінің бірі. Бүгінде HAL лицензия бойынша Үндістан Әуе күштеріне (IAF) арналған түрлі жауынгер ұшақтарын, соның ішінде Су-30 және Jaguar ұшақтарын шығарады. HAL сондай-ақ IAF үшін HAL Tejas, Aeronautical Development Agency, HAL Dhruv және HAL HF 24 Marut сияқты отандық өнімдерді әзірлейді. Ұлттық аэроғарыш зертханасы (NAL) да Бангалор қаласында орналасқан және азаматтық авиация технологияларын дамытуға бағытталған. 1960 жылы құрылған NAL көбінесе HAL-мен бірлесіп жұмыс істейді және 1300-ден астам қызметкерді жұмысқа алады. NAL сонымен қатар ұшақтардың техникалық бұзушылықтарын да зерттейді. Кемпегодда халықаралық әуежайының жанында аэроғарыш өнеркәсібі үшін арнайы экономикалық аймақ құрылып жатыр. Бангалор бұрын ірі ішкі әуе компанияларына – қазір тоқтатылған Simplifly Deccan және Kingfisher Airlines әуе компанияларына да үйі болды.

Биотехнология

Биотехнология – қалада қарқынды дамып келе жатқан сала. Бангалор Үндістандағы шамамен 240 биотехнология компаниясының кемінде 97-сіне тікелей қатысты. Бангалордың биотехнология компаниялары үшін тарту орталығы болу себебі – Карнатаканың жан-жақты биотехнология саясаты, бұл саясат Карнатака биотехнология жөніндегі Көзқарас тобымен сипатталған. 2003–2004 жылдары Карнатака ең көп венчурлық капиталды – 8 миллион доллар көлемінде биотехнология саласына тартты. Басты кеңсесі Бангалор қаласында орналасқан Biocon компаниясы елдегі жетекші биотехнология компаниясы және кірістері бойынша әлемдік рейтингте 16-шы орында тұр. Биотехнология жөніндегі Көзқарас тобы, ICICI және Biocon (ITPL орналасқан) бастамасымен құрылған Биоинформатика және қолданбалы биотехнология институты (IBAB) осы салада жаңашыл ғалымдарды даярлауға күш салып келеді. Бағдарламалық қамтамасыз ету индустриясы сияқты, бастапқыда жергілікті мемлекеттік сектордың инженерлік өнеркәсіптерінен көптеген жұмыс күшін тартқан биотехнология индустриясы Ұлттық биологиялық ғылымдар орталығынан (NCBS) және Үндістан ғылым институтынан (IISc) таланттарды қолға алды.

Өңдеу

Бангалордағы басқа да ауыр өнеркәсіптер: "Бхарат Электроника Лимитед", "Бхарат Хеви Электрикалс Лимитед" (BHEL), "Индиан Телефон Индустриз" (ITI), "Бхарат Ерт Моверс Лимитед" (BEML), "ХМТ" (бұрынғы "Хиндустан Машина Құралдары"), "Хиндустан Моторс" (HM) және "АББ" тобы бар. Бангалор автомобиль өнеркәсібі үшін де маңызды орынға айналуда. "Volvo" және көптеген басқа да автокөлік құрастырушылардың Бангалорда өндіріс орналасқан. Бангалордың Пеенья өнеркәсіптік аймағында көптеген шағын және орта кәсіпорындар орналасқан, бұл аймақ 30 жыл бұрын Азиядағы ең ірілерінің бірі деп есептелген; қазіргі кезде Apple компаниясының Үндістандағы өндіріс орны да осы аймақта, және ол Қытайдан тыс әрекет ететін жалғыз зауыт.

Басқа секторлар

Қала 90-жылдардың басында қалыптасқан түрлі кәсіпкерлік салалармен дамыды. Қала тез қызмет көрсету моделін жаңартқан бірнеше рестораторлармен белгілі, олар ыстық таңғы ас пен сусындар ұсынатын «Даршини» деп аталатын ресторандарды құрды. 2007 жылы норвегиялық азық-түлік компаниясы Orkla Foods дәстүрлі жеңіл тағам бренді MTR Foods-ты шамамен 60 миллион долларға сатып алды. ID Foods – жақында танымал бола бастаған 100 миллион долларлық бренд. Swiggy және Zomato, талап бойынша тағам жеткізуге маманданған стартаптар, қалада кең таралған. FreshMenu – мобильді қосымшалар мен басқа да талап бойынша тағам жеткізу платформалары арқылы қызмет көрсететін «бұлтты асхана» бизнесі. Cafe Coffee Day – Прага, Братислава, Рига және Варшавада филиалдары бар кофе дүкендерінің желісі. Chai Point – 2010 жылы Бангалорда құрылған шай дүкендерінің желісі. Үй-жай нарығында бәсекелестікті күшейтетін housing.com, nestaway, nobroker, commonfloor.com (Quikr сатып алған) сияқты венчурлық капиталмен қаржыланған стартаптар бар. Prestige Group, Brigade Enterprises, Total Environment және Sobha Developers сияқты бірнеше жылжымайтын мүлік брендтерінің бастауы осы қалада. Үндістанның ең ірі отандық өндірушісі Hindustan Aeronautics Limited (HAL) штаб-пәтерін Үндістанда орналастырған. Қала маңында OEM қажеттіліктерін қамтамасыз ететін бірнеше шағын және орта кәсіпорындар орналасқан. Ұлттық аэроғарыш зертханасы (NAL) да Бангалорда орналасқан және азаматтық авиация технологияларын дамытумен айналысады. Бангалор бұрынғы толық қызмет көрсететін Kingfisher Airlines авиакомпаниясына да үйі болды, ол Air Deccan бюджеттік авиакомпаниясын сатып алды. Әлемдегі жетекші ғарыш агенттіктерінің бірі – Үндістанның ғарыш зерттеулер ұйымы (ISRO) штаб-пәтерін осы қалада орналастырған. ISRO өзінің PSLV және GSLV атты ұшыру құралдарын пайдалана отырып, төмен құнмен спутниктерді ұшырудағы өзіндік қабілетімен әлемге танымал. ISRO бір рет 104 спутникті бір ұшыруда сәтті орбитаға шығарып, әлемдік рекордты орнатқан. ISRO сонымен қатар Марсқа орбиталық миссияны іске қосты, бұл ең төмен құнмен жүзеге асырылған планетааралық миссия болды. Стартаптар Айға зымырандар жіберуге тырысып, ауыл шаруашылығы мен климатты зерттеу үшін спутниктік суреттерді талдауда. Бангалор – Үндістанның алғашқы электрлік автомобиль бренді Reva туған жері, ол Mahindra & Mahindra компаниясымен сатып алынды. Автомобиль қызметтері мен нарықтарында бірнеше стартаптар орналасқан. Талап бойынша такси қызметі Ola Cabs қалада пайда болды және бәсекелесі taxiforsure компаниясын сатып алды. Bounce – қалада құрылған талап бойынша мотоцикл беру стартапы. Қаладағы автокөлік жалға беру компанияларына Avis, Carzonrent, Hype Luxury Mobility, Mylescars, Revvcar және Zoomcar кіреді. Zoomcar – қалааралық автокөліктерді жалға беру стартапы. RedBus – Naspers тобы сатып алған қалааралық автобус агрегаторы. BigBasket.com, Zopnow.com және Zopper.com талап бойынша азық-түлік жеткізу саласында Amazon Prime Now платформасымен бәсекелеседі. Қалада 1996 жылы құрылған FoodWorld супермаркеттері және басқа да жергілікті брендтер сияқты ресми бөлшек сауда форматындағы азық-түлік дүкендері бар. Urban Ladder – қала кәсіпкерлері құрған жетекші omnichannel сауда жиһаз дүкені. 1999 жылы Бангалорда пайда болған Lifestyle бренді қазір Дубайдегі Landmark тобының бөлігі. Tanishq – Tata Group компаниясына тиесілі зергерлік дүкендер желісі. Printo – кеңсе тауарлары мен баспа қызметтерін ұсынатын дүкендер желісі. Қалада бірнеше финтех компанияларының бастауы бар. Төмен комиссиялық төлем жүйесі Zerodha, бірнеше криптовалюта биржалары және POS жүйелерін құратын Pine Labs стартаптары бар. Capillary Technologies – POS жүйелеріне негізделген адалдық бағдарламасын және талдау қызметтерін ұсынады. Бангалордан құрылған сыйлық карталары мен адалдық платформасы QwikCilver компаниясын Amazon сатып алды. Қала қолөнер сыра зауыттарымен танымал, олардың ішінде Toit, Arbor Brewing Company және басқалары бар. Kingfisher – Бангалордан шыққан әлемдегі ең ірі сыра брендтерінің бірі. Amrut – бүкіл әлемде сатылатын Үндістанның алғашқы бір сортты виски бренді, 2010 жылы әлемдегі үшінші виски деп танылды. United Breweries Group штаб-пәтерін Бангалорда орналастырған және Kingfisher сырасын өндіреді. Biocon – Үндістанның ең ірі фармацевтикалық компанияларының бірі, сонымен қатар, Үндістанның ең ірі Клиникалық зерттеулерді сырттан тапсыру (CRO) компаниясы Syngene International-тың басым үлесіне ие. Strides Arcolab – Үндістан қор биржасында тіркелген, дамып келе жатқан нарықтар үшін фармацевтикалық өнімдерді өндіреді. The Himalaya Drug company – фармацевтикалық және косметикалық өнімдерді өндіреді және штаб-пәтерін Бангалор қаласында орналастырған. Wildcraft – қалада құрылған, жылдам дамып келе жатқан сыртқы саяхат тауарларын өндіретін компания. Zivame – Үндістандағы №1 бренд болып дамып келе жатқан онлайн іш киім сауда платформасы. Narayana Hrudayalaya – Бангалорлық белгілі кардиолог құрған, қызмет көрсететін ауруханалар желісі. Portea Medical және Practo – жылдам дамып келе жатқан стартаптар. Cloud Nine – 2007 жылы қалада құрылған, жылдам дамып келе жатқан босандыру және балаларға күтім көрсету брендтерінің желісі. DTDC – қала кәсіпкерлері құрған, активтері аз логистикалық компания. Lucia – Үндістанның алғашқы жеке қаржыландырылған фильмі, түсірілімінің көп бөлігі Бангалор қаласында өтті. Playo сияқты, тұтынушыларға жабық корттарды немесе бассейнде жүзуге уақыт брондауға мүмкіндік беретін көптеген спорттық жабық орталықтар бар. Денсаулыққа қызығушылықтың артуына байланысты көптеген кәсіпкерлер спорттық жабық орталықтарды ашуда. CureFit атты фитнес желісі бар, ол ерте кәсіпкерлермен инвестицияланған және EatFit сияқты мейрамханалармен байланысты. Қала маңында шарап заводтары көбейіп келеді, себебі қалада тұратын халықаралық деңгейдегі білімді адамдардың арасында қызығушылық артып келеді. Бангалор – Үндістанның гүлдердің ең ірі экспорттаушысы, барлық гүл экспортының 70 пайызы осы қаладан шығады. Samsung Electronics 2018 жылы Бангалордың мәшһүр Opera House-ында әлемдегі ең ірі мобильдік тәжірибе орталығын ашты. Samsung Opera House – қаланың жаңа буыны үшін қызықты технологиялық және ойын-сауық мүмкіндіктерін ұсынатын маңызды орын. VR тәжірибелерін, мысалы, 4D Sway Chair немесе 360 градусқа бұрылатын Whiplash Pulsar 4D креслосын пайдалануға болады. Ұшқышқа айналып, экстремалды әуе акробатикасын жасауға немесе ғарыш шайқасына қатысуға немесе американдық таулармен саяхаттауға болады. Британдық кезеңде пьесалар мен опералар өткізілген 33 000 шаршы фут көлемді ғимарат екі жыл бойы қайта жаңартылды және әрқалықтары сақталған. Ішкі кеңістікте заманауи технологияны пайдалана отырып, жаңа тәжірибелік орын құрылды.

Мемлекеттік ынталандырулар мен бағдарламалар

IT-қызметтері үшін салықтық жеңілдік: Карнатака үкіметі IT-қызметтер компанияларының қалада кеңсе ашуына ынталандыру үшін он жылдық корпоративтік салықтан босатуды ұсынған алғашқы штаттық үкімет болды. IT SEZ бағдарламасы: Серверлік IT арнайы экономикалық аймақтар құрылды, олар кеңселері сол аймақтарда орналасқан жағдайда корпоративтік салықтан босатылады. Ақпараттық технологиялар министрлігі: Ақпараттық технологиялар саласында министрлік лауазымын құрған алғашқы штаттардың бірі. Бұл физикалық және цифрлық инфрақұрылым, сондай-ақ бітірушілерді даярлау саласындағы мәселелерді шешу үшін жасалды. Мемлекеттік бағдарламаларда технологияны қабылдау: Көптеген мемлекеттік бастамалар азаматтарға көрсетілетін қызметтерді цифрландыруды қамтыды, ал Карнатака осы бағытта жетекші болды. Қалалық Өңірлік көлік басқармасы толыққанды компьютерлендірілді және бұл сала бойынша алғашқылардың бірі болды. Бангалор елде тұңғыш рет үндістандық паспорттарды тарату процесін толыққанды компьютерлендіруді жүзеге асырды. Үндістанның Салық департаментінің цифрлық кеңсесі Бангалор қаласында орналасқан. Миллиондаған азаматтардың салықтарын жинау және қайтару жүйелерін құру қажеттілігі, сондай-ақ деректерді талдау және алаяқтыққа қарсы күресу үшін жасанды интеллектті пайдалану қажеттігі Бангалор қаласын осы мақсатта таңдауға негіз болды.