Кіріспе

Пункш-тақта – бір кезде лотерея ойындары үшін қолданылған, көбінесе көптеген тесіктері бар ойын тақтасы.

Шығу тегі

Алғашқыда 18 ғасырда құмар ойындар үшін қолданылған. Жергілікті таверна иесі ағаштан ойын тақтасын жасап, оған кішкентай тесіктер ашып, әр тесіктің ішін қағаз билеттермен немесе ойын бөлшектерімен толтыратын. Тесіктер әдетте қағаз немесе фольгамен жабылатын. Ойынға қатысушы билет алғаннан кейін, тесіктегі қағаз немесе фольга қақпақтың біреуін шегемен тесіп, билетті/ойын бөлшегін алып шығатын. Егер ойын бөлшегінде жеңіс нөмірі болса, ойыншы жүлде жеңіп алатын. 19 ғасырда тақта операторлары өздері тесіктер жасап (үлкен жүлде қайда екенін олар білген, себебі тақтаны олар жасаған). Пункциялық тақтаның қолданылуы төмендеуге басталды.

Қағаздан жасалған перфорациялық тақта

1800 жылдардың соңында жаңа түрдегі ойын тақтасы пайда болды. Бұл тақтада тесіктің алдыңғы және артқы жағына қағаз салынатын (операторлардың алдауына жол бермеу үшін). Бұл жаңа ойын тақталары дәріханаларда танымал болды және металл қаламмен бірге сатылатын. Ойын тақтасы тез арада қазіргі лотерея билеттеріне ұқсап кетті. Көп ұзамай ойын тақтасын жасау арзанға түсіп, құрастыру оңай болды, соның нәтижесінде бұл сала гүлденді. Белгілі құмар ойын жайында жазатын автор Джон Скарнның бағалауынша, 1910 және 1915 жылдар аралығында 30 миллион ойын тақтасы сатылды. Ол сондай-ақ, 1939 жылы ғана 50 миллион ойын тақтасы сатылғанын айтады, бұл олардың ең танымал кезеңі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, перфораторды құмар ойнау құралы ретінде қолдану төмендеді, себебі көптеген адамдар оның құмар ойнауға ұқсас екеніне қарсы болды және көптеген штаттарда перфораторға тыйым салынды. Перфораторды жарнама мақсатында пайдалану қанағаттанарлық деңгейге жетті. Көптеген компаниялар сыраның бөтелкелері мен темекі сияқты тауарларды перфораторлардың ішіне жасыра бастады. 1934 және 1940 жылдар аралығында Zippo тұспалдақтары перфоратор арқылы жарнамалау арқылы 300 000-нан астам тұспалдақ сатқандығы хабарланды.

Ұрлық

Адамдар перфораторлық тақталар ойлап табылғаннан бері оларды алдап келген. Көптеген операторлар үлкен жүлделердің қай жерде екенін біледі; олар үлкен ақшаны оңай бақылау үшін өте аз тесігі бар тақталар жасаушы еді. Басқа құмар ойыншылар клиенттермен жасырын келісім жасасуы мүмкін: клиентке перфораторлық тақтадағы үлкен жүлделердің қайда екенін көрсететін "карта" беруі мүмкін. Бұл жағдайды болдырмау үшін сериялық нөмірлер қолданыла бастады: клиент операторға билетін ұсынады, егер сериялық нөмірлер сәйкес келсе, клиент жеңімпаз деп жарияланады.

Поп-культурадағы басқа сілтемелер

1935-1959 жылдардағы радио сериалдар «Fibber McGee and Molly» жиі Fibber’s Elks Lodge-дегі панчбордқа сілтеме жасады. 1940 жылғы «Strike Up The Band» музыкалық фильмінде бір кейіпкер ақша табу үшін панчбордтарды пайдалануды ұсынады, бұл титулдық топтың Чикагоға бару шығындарын төлеуге көмектеседі. 1947 жылғы 21 бөлімдік «Пенни за тоналған байлық» сюжеттік желісі, «Суперменнің оқиғалары» радио сериалдарында, балаларға бағытталған заңсыз панчборд схемасы төңірегінде айналады. 1957 жылғы Роджер Нормандидің («Зұлымдық желісі» романы, Орри Хиттің псевдонимі) романында бұл бірнеше басты кейіпкерлер жасаған алаяқтық ретінде бейнеленген. 1961 жылғы «Тірілер» телесериалының «Проблема шешуші» эпизодында панчбордтар айналасындағы заңсыз қылмыстық топтардың әрекеттері көрсетілген. Джим Томпсонның 1963 жылғы «Алаяқтар» романында Рой Диллон кейіпкері бардағы панчбордты алаяқтықпен иеленуге тырысады. 1963 жылғы «The Exiles» телесериалының «Вирджиниялық» эпизодында панчборд сатушысы деп күдіктелген кісі өлтіруші Ральф Слокумды іздеу оқиғасы баяндалады. 1967 жылғы «Флим-Флам адамы» көркем фильмінде панчбордтар арқылы заңсыз құмар ойындар ойналады. 1974 жылғы Джеймс Уэлчтің «Қыстағы қан» романында панчбордты пайдаланатын кейіпкер бар. 1978 жылдан бері американдық телешоудағы «Дұрыс баға» («The Price Is Right», 1972–қазіргі уақытқа дейін) «Панч а Банч» бағалау ойынына үлкен панчборд қосылды. 1993 жылғы «Quantum Leap» телесериалының соңғы эпизодында шахтерлер тобы панчбордқа билеттер сатып алады. Стивен Кингтің 2013 жылғы «Joyland» романында Мадам Фортуна кейіпкерінің кассасында панчборд бар.