Кіріспе
Әлеуметтік психологияда танысу кезінде көмек көрсету ретінде анықталған рөл. Wingman (немесе wingmate) – досының әлеуетті романтикалық серіктестерге жақындасуына қолдау көрсету үшін адам алатын рөл. Адамның бірнеше wingman-ы болуы мүмкін. Wingman – жақын қарым-қатынастар құруға көмектесетін, "ішкі" адам. Жалпы, бір адамның wingman-ы оған жағымсыз серіктестерден аулақ болуға, немесе қажетті серіктестерді тартуға, немесе екеуіне де көмектеседі.
Wingman (or wingmate) is a role that a person may take when a friend needs support with approaching potential romantic partners. People who have a wingman can have more than one wingman. A wingman is someone who is on the "inside" and is used to help someone with intimate relationships. In general, one person's wingman will help them avoid attention from undesirable prospective partners or attract desirable ones, or both.
Шығу тегі
Термин ұрыс авиациясында, әртүрлі халықаралық әскери авиация қауымдастықтарында реактивтік ұшақтар пайда болғанға дейін және кейін пайда болды. Ұшқыштар, әсіресе жаттығу ұшуларында немесе нақты әуе шайқасында, өзіне ең жақын ұшқышты (әдетте оң жағында, кейде екі жағында) "қанаттас" (қанатындағы адам) деп атайды. Нақты әуе шайқасында ұшқыштар көбінесе жұптармен шабуылдауға және қорғануға үйретіледі, бір-бірінің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, бұл терминнің мағынасын одан да анық көрсетеді. Бұл термин ұрыс авиациясында ұзақ қашықтыққа жасалатын авиациялық патрульдерде де жиі қолданылады, мұндай патрульдер көбінесе екі ұшақпен, ал ұшақтың түріне байланысты кейде екі ұшқышпен ғана жүзеге асырылады. Осы екі ұшақтың патрульдерінде (Әуе күштері) немесе "күзеттеуде" (белгілі уақыт интервалымен су кемелерінің маңында қорғаныш траекторияларын ұшатын теңіз авиаторлары) ұшқышпен бірге патрульде жұмыс істейтін әріптесін "қанаттас" деп атау өте кең таралған.
Әлеуметтану саласында
2007 жылы социолог Дэвид Гразиан Пенсильвания университетінің студент-жігіттерімен танысу әдеттері туралы әңгімелесіп, «қанаттас» рөлінің жас жігіттерге бірлесіп ерлігін көрсетуге мүмкіндік беретін ұжымдық «қыз іздеу» салтының бір бөлігі екенін болжады. Гразиан былай деп жазады:
Халықтық қолданысы
Халықтық ақпарат құралдары мен бейресми әңгімелерде екі дос бірге әлеуметтесіп, басқа жұптар мен топтарға жақындасады, жалғыз әрекет етудің ұятты немесе қауқыпты болуынан аулақ қалады. Қанаттас әңгіме бастап, топтық іс-шаралар ұсынады, достарына ұнатуға және қауіпсіз сезінуге мүмкіндік беретін әлеуметтік себептер жасайды, соның арқасында олар белгілі бір тартымды адаммен сөйлесе алады немесе флирттесе алады. Қанаттас досын абайсыз немесе әлеуметтік жағдайда ұятқа қалдырмау үшін де қорғай алады. Қанаттас екінші топтағы аз тартымды адамдардың назарын өзіне аударып, досының ең тартымды мүшеге қызығушылық танытуына жағдай жасайды. Аты айтқандай, қанаттастар тек ерлер ғана емес, әйелдер де осы рөлді атқара алады. Қанаттастар досының жыныстық бағдарымен міндетті түрде сәйкес келе бермейді; гейлер тура достары үшін қанаттас бола алады, және керісінше. Кейбір дереккөздер қанаттас рөлін флирт өнерінің бір бөлігі ретінде сипаттайды, онда әйелдер "мақсат" деп, ал ерлер "ұшқыш" деп аталады. Басқалары қанаттастың (көрінісіне қарамастан) әйел досын қаламаған жыныстық қысымнан құтқару қабілетін ерекше атап көрсетеді. Американдық кәсіпкер Томас Эдвардс "Кәсіби қанаттас" деп аталатын танысу қызметін құрды, онда ол ұялшақ клиенттер үшін қанаттас рөлін атқарады, оларды барларда әлеуетті романтикалық серіктестерге қалай жақындасуға болатынына үйретеді. Эдвардс өзі флирт өнерімен айналыспайтынын баса айтады.
Көркем әдебиет пен танымал мәдениетте
Wingman термині 1986 жылғы романтикалық әскери экшн-драма фильмі «Top Gun» арқылы танымал болды, онда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшқыштары барда әйелдерді жұптармен қуатынын көрсетеді, бұл олардың ұшу тактикасына ұқсас. Ник "Гуз" Брэдшоу (Энтони Эдвардс) – Пит "Маверик" Митчеллдің (Том Круз) жақын досы және wingman-ы. Фильмнің соңында Мавериктың бұрынғы қарсыласы Том "Айсмен" Казанский (Вал Килмер) оған "Қашан болса да менің wingman-ым бола аласың" деп құрметін білдіреді. Әдебиетте, кинода және халық мәдениетінде басқа кейіпкерлер де wingman деп аталған.