Кіріспе
Биогеоморфология және экогеоморфология – организмдер арасындағы өзара әрекеттесуді және жер бедерінің қалыптасуын зерттейтін ғылымдар, осылайша олар геоморфология мен икнологияның зерттеу салалары болып табылады. Организмдер геоморфтық процестерге түрлі жолдармен әсер етеді. Мысалы, ағаштардың тамырлары жартасқа ену арқылы жер көшкінінің қаупін азайтады, өсімдіктер мен олардың қалдықтары топырақ эрозиясын тежейді, өсімдіктер өндіретін биохимиялық заттар тау жыныстары мен реголиттердің химиялық ыдырауын жеделдетеді, ал теңіз жануарлары кораллдардың биоэрозиясын тудырады. Теңіз биотасы мен жағажай ландшафты процестері арасындағы өзара әрекеттесуді зерттеу жағажай биогеоморфологиясы деп аталады. Фитогеоморфология – биогеоморфологияның бір саласы, ол жер бедерінің өсімдік өсуіне қалай әсер ететінін қарастырады. Соңғы жылдары әдебиетте жердің сипаттамаларының шаруашылық далалардағы егін өсуі мен өнімділігіне қалай әсер ететіні туралы көптеген мақалалар жарияланды. Олар фитогеоморфология терминін пайдаланбаса да, байланыстар бірдей. Егін өзгеруі жердің сипаттамаларымен белгілі бір деңгейде анықталатын дәлдік шаруашылық модельдерін фитогеоморфологиялық дәлдік шаруашылығы деп санауға болады.
Biogeomorphology and ecogeomorphology are the study of interactions between organisms and the development of landforms, and are thus fields of study within geomorphology and ichnology. Organisms affect geomorphic processes in a variety of ways. For example, trees can reduce landslide potential where their roots penetrate to underlying rock, plants and their litter inhibit soil erosion, biochemicals produced by plants accelerate the chemical weathering of bedrock and regolith, and marine animals cause the bioerosion of coral. The study of the interactions between marine biota and coastal landform processes is called coastal biogeomorphology. Phytogeomorphology is an aspect of biogeomorphology that deals with the narrower subject of how terrain affects plant growth. In recent years a large number of articles have appeared in the literature dealing with how terrain attributes affect crop growth and yield in farm fields, and while they don't use the term phytogeomorphology the dependencies are the same. Precision agriculture models where crop variability is at least partially defined by terrain attributes can be considered as phytogeomorphological precision agriculture.
Шығуы және алғашқы еңбектері
[[Файл:Дарвин, Жер құрттары, Fig. 3. Өмірлік. JPG|thumb|upright|Дарвиннің жер құрттары туралы еңбегінің 3-суреті, суреттамасы: «Perichæta түрінің бірінен шығарылған, мұнара тәрізді құрылым, Калькуттаның Ботаникалық бағынан алынған, нақты көлемінде, фотосуреттен түсірілген гравюра». Биогеоморфология саласы әлі аталмаған болса да, Дарвиннің еңбегі ландшафт процесі мен пішініне әсер ететін фауналық организмнің ең алғашқы зерттеуін көрсетеді. Дарвиннің соңғы еңбегінің танымалдылығына қарамастан, ғылыми қауым организмдердің ландшафтқа әсер ету рөлін зерттеудің маңыздылығын бірден мойындамады. Биогеоморфология тек ХХ ғасырдың соңында ғана бірнеше зерттеушілердің назарын аудара бастады. Геоморфтық зерттеу тәсілі көбінесе теориялық білім мен көптеген факторларды егжей-тегжейлі өлшеу арқылы үлгілерді анықтауға бағытталған. Бұл пассивті немесе белсенді болуы мүмкін. Сонымен қатар, биоэрозия – органикалық құралдар арқылы жер бедерінің химиялық және/немесе механикалық тозуы.
Биогеоморфологиядағы күрделі жүйелердің тақырыптары
Биогеоморфологиядағы күрделі жүйелерді түсіндіретін төрт негізгі тақырып бар. Экожүйе құрылысшылары – биогеоморфологияның күрделі жүйелеріне негіз болатын тағы бір тақырып. Бұл организмдер экожүйе құрылымына ең зор әсер етеді. Экологиялық топология – биогеоморфологиядағы күрделі жүйелердің тағы бір тақырыбы. Бұл тақырып биотаның географиялық орналасуға байланысты қалай өзгеретініне назар аударады. Биогеоморфологиядағы күрделі жүйелердің негізгі төрт тақырыбының соңғысы – экологиялық жад. Экологиялық жад – белгілі бір биотикалық және абиотикалық факторлардың өзара рекурсивті байланыста болуы, осының нәтижесінде олар организмдер мен жақын маңайдағы ортада сақталады. Биогеоморфология биокешенділік арқасында климаттың өзгеруінің кейбір салдарларын анықтауға мүмкіндік береді. Биокешенділік – организмдердің қоршаған ортамен күрделі өзара әрекеттесуі және оның биологиялық түрлерге тигізетін әсері. Статистикалық деректерді қолдану арқылы осы қоршаған орта өзгерістерінің түрлі трофикалық деңгейлер мен маңызды түрлердің биологиялық әртүрлілігіне қалай әсер ететінін болжауға болады.