Кіріспе

Фильм өндірісі шарты

Фильм өндірісінде "негативті сатып алу" – тәуелсіз өндіруші мен киностудиялардың біріккен компаниясы арасында жасалатын шарт. Осы шарт бойынша киностудия белгілі бір күні және белгіленген сомаға фильмді өндірушіден сатып алуға келіседі. Студия фильмнің құнының бір бөлігін немесе толық көлемін төлесе, фильмге қатысты ішкі және/немесе халықаралық құқықтарды (театрлық көрсету, теледидар, үй развлегі) иеленеді, ал таза табыс өндіруші мен студия арасында бөліседі. Бұл жағдайда "негатив" сөзінің мағынасы шатастыру тудыруы мүмкін, себебі ол сандық мәнмен байланысты емес (негатив – нөлден кем дегенді білдіреді), ал цифрлық технологиялар пайда болғанға дейінгі кезеңде кинофильмдер физикалық пленкалардың негативтері түрінде сақталғандықтан осылай аталады.

Өмірбаян

Фильмді кері сатылымға жатпайтын аумақтарда тарату құқығын ("алдын ала сату") сату немесе өндіріске кепілдік беретін басқа келісімдер жасау арқылы продюсер әдетте өндіріс басталғанға дейін барлық шығындарын өтеуге және шағын пайда табуға мүмкіндік алады. Бірақ өндірісті аяқтау мерзіміне дейін қаржыландыру – продюсердің жауапкершілігі. Егер фильм бюджеттен асып кетсе, продюсер айырманы өзі төлеуі керек немесе студияға барып, келісімді қайтадан келісуі тиіс. Мұндай жағдай Супермен, Империяға қайырған соққы, Ешқашан ешқашан айтпа, Ұры мен аяқкиімші және Жалғыз аман қалған фильмдерінде болды. Көбінесе киностудиялар немесе телеарналардан алынатын негативті түсіру келісімшарттарын (банкке берілгенде) шамамен бірдей сомаға (түскен комиссияны ескере отырып) айналдыруға болады. Егер сізде негативті түсіру келісімшарты болса, сіз фильмді оларға тапсырған күніне дейін студиядан фильм құнына тең чек алған сияқтысыз. Демек, студия фильмнің негативін ресми түрде алғанға дейін продюсерге ақы төлемесе де ("негативті алу"), продюсер негативті алу келісімшартына сүйене отырып банк несиесі ала алады, бұл фильмнің өндірісін қаржыландыруға көмектеседі. Студиялар өз келісімшарттарын банктерге немесе тәуелсіз инвесторлар мен қаржыгерлерге ұсынуды ұнатпайды, себебі бұл продюсерге өндіріс бойынша маңызды шығармашылық еркіндік береді. Ақшаны қамтамасыз еткеннен кейін продюсер фильмді қалағанынша түсіруге құқылы, және ол тек инвесторларына жауапты болады, ал олар келісімшарт жасалған кезде студияға белгісіз. Студия мен продюсер арасында шығармашылық келіспеушіліктер туындаса, фильм ұзақтығы мен техникалық сапасы сияқты белгілі бір келісімшарт талаптарына сәйкес болған жағдайда студияның келісімшарт бойынша шағын құқығы ғана болады. Мұның мысалы – Терри Гиллиамның "Бразилия" фильмі, Арнон Милчанның Universal Pictures үшін түсірген негативті түсіруі. Бұл жағдайда студия режиссермен басты рөлге актер таңдау, мазмұн және ұзақтық мәселелері бойынша келіспеушіліктерге тап болды және негативті түсіру Милчанға соңғы монтаж құқығын бергендіктен, бұл мәселелерді қанағаттандыра алмады. Студиялар мен дистрибьюторлар бұл тәуекелді тек қаржыландырушылары, сценарийі және негізгі шығармашылық командасы, әсіресе режиссер мен жұлдыздары бар өндіріске ғана негативті түсіру келісімшартын ұсыну арқылы азайтады. Осылайша, фильмнің АҚШ-та таратылуына кепілдік берілмесе, көптеген инвесторлар мен шетелдік сатып алушылар фильмді алдын ала сатып алмайды, ал фильм қаржыландырылмаса, студиялар таратуға кепілдік беруге құлықсыз. Бұл "қос қиындық" көбінесе фильмге танымал актерді шақыру арқылы шешіледі; американдық киножұлдыздың аты фильм плакатында болғаны өзінің көптеген шетелдік нарықтардағы кассалық табысын қамтамасыз етуге жеткілікті.