Кіріспе
Түрік футболшысы және жаттықтырушысы
Риза Чалмбай (2 ақпан 1963 жылы туған) – Түркияның УЕФА Pro лицензиясы бар футбол жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы. Соңғы рет ол «Бешикташ» клубының бас бапкері болды. Оның басшылығымен «Сиваспор» 2021-22 жылғы Түркия кубогын жеңіп алды, бұл клуб тарихындағы тұңғыш маңызды жүлде болды. Ол бұрын «Коньяспор», «Трабзонспор» және «Антальяспор» сияқты түрік клубтарын да жаттықтырған. Ол Суперлигадағы ең көп ойын өткізген жаттықтырушы рекордын иеленеді – жаттықтырушы ретінде барлығы 622 ойын. Чалмбай ойыншы және жаттықтырушы ретіндегі әзірлігі мен еңбекқорлығы үшін «Атом құмырсқасы» (Atom Karınca) деген лақап атымен белгілі.
Ойын мансабы
Риза Чалмбай өзінің футбол карьерасын Түркияның ең ірі клубтарының бірі – «Бешикташ» академиясында бастады. 1980/1981 жылғы маусымда А командасына шақырылып, онда оң жақта жартылай қорғаушы ретінде ойнады. Бірақ ол орталық жартылай қорғаушы және оң қаптал қорғаушы сияқты басқа да позицияларда да жақсы ойнай алатын, жан-жақты ойыншы екенін көрсетті. «Бешикташ» А командасында өткізген 16 маусымда ол 494 лига матчында ойнап, барлығы 41 гол соқты. Ол Түркияның бірінші лигасы тарихында «Бешикташ» сапында ең көп ойын өткізген футболшы атағын алды. Футболдық карьерасы бойында ол тек «Бешикташ» клубында ғана ойнап, көп жыл бойы команда капитаны болды. «Бешикташ» сапында Чалмбай 6 лига жеңісі, 3 Түркия кубогы, 4 Президент кубогы, 1 Премьер-министр кубогы және 6 Түркия спорт журналистері қауымдастығы кубогын жеңіп алды. 16 маусымнан кейін, 1996 жылдың шілде айында ол кәсіби футболдан зейнеткерлікке шықты, оған арналған мерекелік матч өткізілді.
Халықаралық мансап
Риза Чалмбай ұлттық құрама сапында 37 рет, ал 21 жасқа дейінгі (Үміт) құрамасында 8 рет, жастар (Жастар) құрамасында 52 рет ойнады. Оның ересектер деңгейіндегі жалғыз халықаралық голы 1991 жылғы 13 қарашада Ирландияға қарсы өткен матчта соғылған пенальти болды, бұл матч 3:1 есебімен аяқталды. Сонымен қатар, 1992 жылы ол ЮНИСЕФ әлемдік аралас матчында Германияға қарсы әлем құрамасының құрамына шақырылды.
Ерте мансап
Футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Риза Чалмбай жаттықтырушылық мансабын жалғастырды және Англияда менеджерлік курстарды аяқтады. Содан кейін 2001 жылы «Бешикташ» клубында Кристоф Даумның көмекшісі болып жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай «Göztepe», «Denizlispor» және «Çaykur Rizespor» командаларының бас жаттықтырысы қызметін атқарды. «Denizlispor» командасында ол 2002/03 жылғы УЕФА кубогының жартылай финалдық кезеңіне дейін жетектеп, «Спарта Прага» және «Олимпик Лион» сияқты командаларды жеңіп шықты. Дегенмен, олардың УЕФА кубогындағы үміттерін Жозе Моуриньоның «Порту» командасы 8:3 есебімен жеңіп, жойды. 2004/05 маусымда Висенте Дель Боске жұмыстан босатылғаннан кейін Чалмбай «Бешикташ» клубының бас жаттықтырысы қызметіне қайта оралды. Маусымды нашар нәтижелер мен жігерсіз командамен бастағанына қарамастан, Чалмбай команданың жағдайын жақсартуға көмектесті. Ол команданың дәстүрлі 3-5-2 формациясына қайта оралды және «Şükrü Saracoğlu» стадионындағы қарсыласы «Фенербахше» клубына 4:3 есебімен жеңіс алып, нәтижелі ойын стилін енгізді. Алайда, келесі маусымда үлкен жетістіктерге қол жеткізе алмады және маусымның 9-шы аптасында «Қайсериспор» клубымен 0:0 есебімен тең түскеннен кейін отставкаға кетті. Содан кейін ол қысқа мерзімге «Анкараспор» клубын жаттықтырды, ал кейін 1,5 жылдық келісімшарт бойынша «Çaykur Rizespor» клубына оралды. Иран мен Германияда жаттықтырушылық қызметтерге орналасу мүмкіндігі болғанына қарамастан, Чалмбай «Çaykur Rizespor» клубымен жұмысын жалғастыруды жөн көрді. Кейіннен ол «Эскишехирспор», «Сивасспор», «Мерсин Идманиурду» және «Касымпаша» клубтарын жаттықтырды. 2016 жылдың 10 қазанында Чалмбай «Анталияспор» клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды, бірақ 2017 жылдың 19 қыркүйегінде клубпен жолдары айырылысты. Содан кейін ол 2017/18 маусымның 9-шы аптасында «Трабзонспор» клубының бас жаттықтырысы болып тағайындалды және маусым бойы команданы басқарды. Оның басшылығымен команда лигада 26 және кубокта 5 матч өткізіп, 13 жеңіс, 7 тең түсу және 6 жеңіліс нәтижесімен 5-ші орынды иеленді. Алайда, Түркия кубогының 1/16 финалында «Коньяспор» клубынан жеңіліп қалды. Маусым соңында келісімшарты аяқталғаннан кейін қызметтен босатылды.
Сивасспор
2019 жылдың 10 маусымында Чалмбай Сиваспордың бас жаттықтырушысы лауазымына екінші рет тағайындалды. Оның келуімен Чалмбай қорғанысты ұйымдастыруға және жылдам, шабуылдық ойынға баса назар аударатын жаңа тактикалық стильді енгізді. Чалмбайдың философиясы клубқа жаңа энергия мен оптимизм сыйлады. Чалмбайдың басшылығымен "Сиваспор" жақсы формаға қайта оралып, түрік футболындағы маңызды күштердің біріне айналуға қарай маңызды қадамдар жасады. 2021–22 маусымы клуб үшін тарихи маусым болды, себебі олар өз тарихында алғаш рет Түркия кубогын жеңіп алды. 2023 жылдың 20 наурызында "Сиваспор" және "Анкарагюджү" арасындағы матчта Чалмбай Суперлига тарихында ең көп ойын өткізген жаттықтырушы ретінде тарихқа енді. Чалмбай "Анкарагюджүмен" өткен матчта Суперлигадағы 622-ші ойынын өткізіп, бұрынғы рекордты 621 матч өткізген Самет Айбабадан бұзды.
Клуб
Клуб. Бірінші маусым. LigCupEuropeTotalAppsGoalsAppsGoalsAppsGoalsAppsGoalsБеşiktaş1980–8113040–1701981–8232180–4011982–83341100204621983–84310130–4401984–85322111104431985–86369101–46101986–873610534145141987–8836670204561988–89333121204741989–9034351204241990–9130550203751991–9230160203811992–9329092204021993–9429190404211994–9532140404011995–962704020330Карьералық жалпы саны49443122929464553