Харуна Ишола Белло: Нигериялық апáла саз әлемінің көрнекті тұлғасы

Кіріспе

Нигериялық музыкант Харуна Ишола Белло (1919 – 23 шілде 1983) – нигериялық музыкант және апала жанрындағы ең танымал орындаушылардың бірі.

Музыкалық мансап

Ол Нигерияның Ибадан қаласында дүниеге келген. Жаңадан шыққан пластинкасы оның атағын тездетіп арттырды. Харуна Ишола шамамен 1955 жылы апала әндерін жаздыра бастады, көп ұзамай ол осы жанрдағы ең танымал орындаушы және Нигериядағы ең құрметті мақтаушы әншілердің біріне айналды. Ишола йоруба мақалдары мен Құран аяттарын өзінің әндерінде пайдаланып, берік дәстүрлі бағытты ұстанып, музыкалық құрамына батыс аспаптарын енгізбеді. 1950 жылдардың соңына дейін ол шекерені музыкасына қосты және 1960 жылы Decca Records үшін "Уақытты ұстау – бизнестің жаны" деген әнді жазды. Ишола өнер көрсеткенде екі дауылшы, ламеллафон, шейкерлер, агого қоңыраулары, акуба, клавелер және әншілер тобының ортасында отыратын. Ол Нигериядан шетелге гастрольдік сапарға шыққан алғашқы музыканттардың бірі болды, Бенин, Ұлыбритания, Швеция, Франция, Батыс Германия және Италияда концерттер берді.

Іскерлік серіктеспен келіспеушілік

Харуна Ишола Нигерия соттарында бұрынғы серіктесіне қарсы маңызды сот ісін қозғады. 1964 жылы Ишола шығармашылық бақылауын және жеке пайдасын арттыру мақсатында жеке лейблін ашуды жоспарлады. Ол серіктес болуға беделді кәсіпкерді шақырды. Нұрудин Омотайо Аловонле – сараң инвестор және музыка индустриясында белгілі тұлға. Ол осы дәуірде соншалықты танымал болғандықтан, Аловонле есімі Нұрудин есімді балаларға лақап атау ретінде қолданылды. Олар сондай-ақ Ф. С. Балогунды және тағы бір мырзаны бизнеске қатысуға шақырды. Ишола бұрынғы лейблінің авторлық құқық төлемдерін тиімсіз басқарғандықтан, лайықты адвокатқа қол жеткізе алмады, бірақ серіктестіктің заңды болуы үшін келісім шарттарын жазба жүзінде рәсімдеу қажет екенін түсінді. 1964 жылдың 28 мамырында төрт адам серіктес болу туралы қолмен жазылған келісімшартқа қол қойды. Олар серіктестікке «Экспресс рекорд дилерлер қауымдастығы» деген ат берді. Келісімге сәйкес, «Экспресс рекорд дилерлер қауымдастығы» «Alowonle Sounds Studio» ерекше белгісімен пластинка шығару мақсатында құрылды. Нұрудин Аловонле фирманың бас директоры болып тағайындалды. Бизнес үлкен жетістікке жетті, бірақ осы жетістікпен бірге керісінше шиеленіс те пайда болды. 1966 жылы Аловонле рекордтық лейблдің табысын және қаражатын жеке банктік шотына заңсыз аударды деген айып тағылды. 1967 жылдың 7 ақпанында серіктестік таратылды. Содан кейін бұрынғы серіктестер бизнес атауын қолдануды тоқтатуға келісті. 1967 жылдың ортасында жергілікті музыка дүкенінде Ишола «Экспресс рекорд дилерлер қауымдастығы» деген атпен жаңа пластинкаларды кездестірді. Ол бірнеше данасын сатып алып, құпия тергеу жүргізе бастады. Осы компанияның атын пайдаланып пластинка сатуға кімнің осылай батыл болғанын ойлады. Бұл – бұрынғы бас директор Нұрудин Аловонле еді. Ишола бұрынғы серіктесін сотқа шақырды, ал сот отырысын құрметті судья Джордж Содеинде Совемимо басқарды. Аловонле 1967 жылдың қараша айында атаудың сауда белгісін тіркеуге өтініш берді, бірақ 1964 жылғы қолмен жазылған келісімшартты ұсынғаннан кейін судья Совемимо Аловонленің рекордтық лейбл атауындағы сауда белгісін жойды және оған бренд атауын өздігінен пайдалануға тыйым салды. Сонымен қатар, Аловонле 1966 жылдан бастап серіктестік аяқталғанға дейін заңсыз пайдаланған қаражатты Ишолаға өтеуге міндеттелді, өйткені ол Ишола мен басқа екі серіктеске тиісті үлесін төлегенін растайтын ешқандай жарамды құжат ұсынбады.

Haruna Ishola was involved in a landmark case in Nigerian courts against his former business partner. In 1964, Ishola was looking to start his own record label so as to maximize his creative control and personal profits. He invited a reputable businessman to become his partner. Nurudeen Omotayo Alowonle was an astute investor and a known name in the music industry. He was so well known at the time, that his name, Alowonle, became the nickname of any child named Nurudeen. They also invited F. S. Balogun and another gentleman to be part of the business. Ishola was unable to afford a proper lawyer due to his prior label's mismanagement of his royalties, but knew that for the partnership to be legal, the terms of engagement must be documented. On May 28, 1964, the four signed a hand written contract to become partners. The name they chose for the partnership was "Express Record Dealers Association". According to the agreement, "Express Record Dealers Association" was formed for the purpose of producing records with the distinguishing label mark Alowonle Sounds Studio. Nurudeen Alowonle was appointed the Managing Director of the firm. The business experienced massive success, but with the newfound glory came tension. In 1966, Alowonle was accused of embezzling record label profits and funds into his personal bank account. On February 7, 1967, the partnership was dissolved. Thereafter, the former partners decided to retire the name of the business. While at a local music store in mid 1967, Ishola chanced upon new records bearing the name "Express Record Dealers Association". He bought some copies and began to make a discrete investigation. He wondered who could be so courageous to be using the trade name of the defunct partnership to market the records. It was Nurudeen Alowonle, the former Managing Director. Ishola brought his former partner to court, where the case was presided over by Honorable Justice George Sodeinde Sowemimo. Alowonle applied for a trademark on the name in November 1967, and upon producing the handwritten contract from 1964, Justice Sowemimo nullified Alowonle's trademark on the record label name and prohibited him from using the brand name on his own, and dictated that Alowonle pay Ishola for funds embezzled from 1966 until the end of the partnership when he was unable to produce valid documents stating that Ishola and the two other partners had been paid their fair share.