Мануэл Жозе: Португалиялық футбол жаттықтырушысының өмірбаяны мен жетістіктері

Кіріспе

Португалиялық футбол жаттықтырушысы (1946 жылы туған)
Жаңа Зеландия саудагері және іргесін қалаушы әке

Мануэль Хосе де Иса Сильва ComM (1946 жылдың 9 сәуірінде туған), жай ғана Мануэль Хосе (mɐnuˈɛl ʒuˈzɛ) деп танымал, португалиялық футбол жаттықтырушысы. Ол жаттықтырған командалардың арасында «Витория де Гимараес», «Спортинг» (КП), «Спортинг де Брага», «Боависта», «Бенфика», «Аль Ахли», «Бelenenses» және Ангола Ұлттық құрамасы бар. Ол Португалия Премьер-лигасында ең көп ойын өткізген жаттықтырушы. Ол CAF турнирлеріндегі ең табысты клуб жаттықтырушыларының бірі саналады, ол Африканың басты клубтық турнирі – CAF Чемпиондар лигасының жеңімпазы төрт рет болған және 2005-2008 жылдар аралығында командасын төрт рет қатарынан CAF Чемпиондар лигасының финалына жеткізіп, үш рет жеңіске жеткізген. Сондай-ақ, ол 2002, 2006, 2007 және 2009 жылдары CAF Суперкубогын жеңіп алды және 2006 жылы ФИФА Клубтар әлем чемпионатында африкалық команданы жүлделі орынға жеткізген алғашқы жаттықтырушы болды.

Жаттықтырушылық мансап

Мануэль Хосе 1978 жылы S. C. Espinho командасын басқаруға кірісті, ол команданы 1979–80 жылғы Бірінші лигаға көтерді. Оның басқарушылық мансабындағы ең әйгілі кезеңдерінің бірі 1982 және 1983 жылдары «Витория де Гимараес» клубындағы жұмысы болды, ол команданы 4-орынға жеткізіп, тұңғыш рет УЕФА кубогына қатысуға мүмкіндік берді. Келесі маусымда ол «Портимоненсе» клубына ауысты, екінші маусымында команданы Бірінші лигадағы ең жоғары көрсеткіш – 5-орынға көтерді, соның арқасында олар УЕФА кубогына іліккен. 1985 жылы «Спортинг» клубына келген ол екінші маусымында 6 ойын қатарынан жеңіліске ұшырағаннан кейін қызметтен босатылды. «Спортинг» клубында жұмыс істеген кезінде Луис Фигоны ашқандығы айтылады, бірақ ол бұл фактіні жоққа шығарды. «Спортинг» клубындағы мансабындағы ең танымал ойындарының бірі – қарсыласы «Бенфикаға» қарсы 7–1 есебімен жеңіс, бұл Лиссабон дербисіндегі ең ірі жеңіс, сондай-ақ 1986–87 жылғы УЕФА кубогында Исландияның «Íþróttabandalag Akraness» клубына қарсы өткен 9–0 есебімен жеңіс, ол УЕФА жарыстарындағы ең үлкен сыртқы жеңіс рекорды болып табылады. Ол «Спортинг де Брага» клубына ауысты, бірақ бұрынғы командаларындағы табысына жете алмады. 1990 жылы тағы да «Спортинг CP» клубына келген ол сол жылы Португалия кубогында «Маритимодан» 1–2 есебімен жеңілгеннен кейін қызметтен босатылды. 1991–92 жылғы Бірінші лигаға көтеріле алмағаннан кейін, ол өзінің алғашқы клубы – «Спортинг де Эспиньо» клубымен «Боавишта» клубына ауысты, онда ол алғашқы маусымында Португалия кубогын, ал екінші маусымында Суперкубокты жеңіп алды. «Боавиштамен» өткізген бес маусымнан кейін, ол 1996 жылы «Маритимомен» келісімшарт жасады, бірақ 1996–97 маусымының ортасында Пауло Аутуоридің орнына «Бенфиканың» жаттықтырушысы болды және 3-орында аяқтады. Жаман нәтижелерге қарамастан, ол келесі маусымда «Рио Авеге» 3–1 есебімен жеңілгенге дейін қызметте қалды. 1999 жылы Мануэль Хосе «Унио де Лейрия» клубымен келісімшарт жасады және сәуір айында Жозе Моуриньомен алмастырылды. «Аль-Ахли» клубымен алғашқы жеңісін «Реал Мадрид» командасына қарсы 1–0 есебімен жеңіп алды. Ол қарсыластары «Замалекке» қарсы ең үлкен жеңіске қол жеткізді – 6–1, бірақ сол жылы лиганы жеңе алмағаны үшін қызметтен босатылды, бірақ Хоссам Галли сияқты жас дарынды ойыншылардан тұратын құрамамен Африка Чемпиондар лигасы мен Африка Суперкубогын жеңіп алды. 2002 жылы Португалияға «Белененсеске» жаттықтырушы болып оралды, бірақ келесі жылы «Аль-Ахлимен» қайта келісімшарт жасады. «Аль-Ахлиге» оралғаннан бері Мануэль Хосе командаға 55 матчта жеңіліссіз рекордымен жеңіске жетуге көмектесті. Сондай-ақ, ол оларды төрт рет қатарынан, 2005, 2006, 2007 және 2008 жылдары Африка Чемпиондар лигасының финалына шығаруға мүмкіндік берді. Ол 2007 жылғы финалды қоспағанда, барлық жеңістерді жеңіп, осындай жетістікке жеткен алғашқы жаттықтырушы болды және өзінің төрт Чемпиондар лигасының титулына ие болды. Сонымен қатар, ол 2006, 2007 және 2009 жылдары CAF Суперкубогын, Египет лигасын бес рет қатарынан жеңіп алды, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2007–08 және 2008–09, Египет кубогын 2005–06 және 2006–07 жылдары және Египет Суперкубогын төрт рет қатарынан жеңіп алды, 2005, 2006, 2007 және 2008. «Аль-Ахлидегі» ең жақсы кезеңі 2005–06 маусымы болды, ол кезде Мануэль Хосе Кубок, Лига және Чемпиондар лигасысын жеңіп, Африканың үш есебіне қол жеткізді. Осы маусымдағы басқа жетістіктеріне Ұлттық Суперкубок, Африка Суперкубогындағы жеңістер және Африка командасын клубтар арасындағы әлем чемпионатында тұңғыш рет подиумға көтеру кіреді. «Аль-Ахли» 2006 жылы үш рет жеңіліске ұшырады, олардың екеуі 2006–2007 жылғы маусымның бірінші жартысында Каф Чемпиондар лигасысында, ал екіншісі ФИФА клубтық әлем чемпионатында болды, яғни команда 2005–2006 жылғы маусымда жеңіліссіз болды. Бұл жетістіктер Хосеге 2006 жылы Кафтың «Жыл жаттықтырушысы» сыйлығын жеңіп алуға мүмкіндік берді. Португалия Ұлттық құрамасының жетекшісі Луис Фелипе Сколаридің кетуіне байланысты оның Португалия құрамасын басқаруға дайын екендігі туралы хабарлар шықса да, Португалия футбол федерациясы оның орнына Карлос Квирозды жалдады. Мануэль Хосеге Египет президенті Хосни Мубарак 2006 жылдың 24 желтоқсанында Ахли мен Египет футболына қосқан үлесі үшін бірінші сыныптың спорт медалімен және 2008 жылы Португалия президенті Анибал Кавако Сильва орденімен марапаттады. 2009 жылдың 13 мамырында Жозе Ангола футбол федерациясы ұлттық құраманың бас бапкері болып тағайындалды. Ол бір жылдық келісімшартқа қол қойды және «Аль-Ахли» командасымен маусымды аяқтағаннан кейін билікті өз қолына алды. 2009 жылы SIC телеарнасы Мануэль Хосеге төртінші рет үздік Португалиялық менеджер сыйлығын берді. Анголаның 2010 жылғы Африка елдері кубогының ширек финалында Ганаға жеңілгеннен кейін, ол Ангола халқының алдында ерте шығарылғаны үшін кешірім сұрады және өзара келісім бойынша қызметтен кетті. 31 мамыр 2010 жылы «Аль-Иттихад» клубының шенеуніктері португалиялық жаттықтырушыны және Анголаның бұрынғы бас бапкерін жаңа бас бапкер етіп тағайындады. 2010 жылдың желтоқсанында Жозе қатарынан сегіз ойын тең түскенінен кейін, бұл «Иттихадтың» басшылығына әкелді, бұл соңғы 10 жылда Хосе келісімшартты аяқтамаған алғашқы жағдай болды. 1 қаңтар 2011 жылы Мануэль Хосе 1,5 жылдық келісімшартқа қол қойып, «Аль-Ахлиге» қайта оралды. Португалиядан Каир халықаралық әуежайына келген кезде оны шамамен 3000 «Аль-Ахли» жанкүйері күтіп алды. Ол маусымның басында Египеттік жаттықтырушылық қызметінен кеткен Хасан Шехатаның орнын басатын жаттықтырушы ретінде қарастырылды, бірақ оның орнына Боб Брэдли таңдалды. 7 шілде 2011 жылы Жозе қарсыластары «Замалекке» қарағанда 6 ұпайлық үлкен артықшылықпен жеңіліске ұшырағаннан кейін екінші орында қалған «Замалекке» қарағанда 5 ұпаймен жеңіске жетіп, алтыншы Египеттік чемпионатын жеңіп алды. 2012 жылдың 1 ақпанында Порт-Саид стадионындағы төңкерісте ол ұрылып, тепті, бірақ айтарлықтай зардап шекпеді. Ол египет халқымен арадағы қарым-қатынасы оны өлтіруден сақтап қалғанын айтты. Төңкерістен кейін Мануэль Хосе «Аль-Ахли» клубының құрбандар отбасыларын қолдау үшін 47 000 еуро көмек көрсетті және қаза тапқандардың құрметіне өткізілген жоқтау рәсіміне қатысты. Португалияға оралғаннан кейін ол Египет клубындағы мансабын аяқтағысы келетінін және қайтыс болған жандардың естелігі үшін осылай істейтінін айтты. Ол бірнеше күннен кейін, 16 ақпанда Египетке қайта оралды. «Эспаньолға» қарсы өткен ойында жеңіліске ұшырады, ол «Аль-Ахлимен» өткізген соңғы матчы болды, осымен Египеттегі жаттықтырушылық мансабы аяқталды. Ол келісімшарты аяқталғаннан кейін кетті. Матчтан кейін баспасөз мәслихатында «Аль-Ахли» бөлімі оның келісімшартына жаңаруға тырысып жатқанын, бірақ ол Египеттегі саяси жағдай мен футболдың тоқтатылуына байланысты бас тартқанын айтты. Ол «Саясат Египеттегі футболды бұзды» деді. Ол Египеттік жанкүйерлердің, «Замалкави» немесе «Аль-Ахлави» екеніне қарамастан, футбол легендасы ретінде танылады.

Manuel José first started to manage S. C. Espinho in 1978, where he gained promotion to the 1979–80 Primeira Liga. His first notorious management spell was at Vitória de Guimarães, which he coached during 1982 and 1983, guiding them to their first UEFA Cup after a 4th place finish. The following season, he moved to Portimonense and in his second season there, he took the team to their highest Primeira Liga place, 5th, qualifying them to the UEFA Cup. Moving to Sporting CP in 1985, he was sacked in his second season, after a 6 game winless spree. He is credited for discovering Luís Figo while he was working with Sporting CP, a fact that he denies. Some of his most famous matches in his Sporting CP career were a 7–1 win over arch rivals Benfica, the widest win in the Derby de Lisboa, and a 9–0 away win against Íþróttabandalag Akraness, from Iceland, in the 1986–87 UEFA Cup, a record that still remains as their biggest away win in UEFA competitions. He moved to Sporting de Braga where he couldn't manage to find the success he had found in his former teams. Again at Sporting CP in 1990, he was sacked that same year after being eliminated 1–2 in their home stadium, for the Taça de Portugal, to Marítimo. After failing promotion to the 1991–92 Primeira Liga, with his first club, Sporting de Espinho, he moved to Boavista where he won the Taça de Portugal in his first season, and the Supertaça in his second one, also managing to lead them to the Taça de Portugal final in the same year. After five seasons with Boavista, he signed with Marítimo in 1996, although he replaced Paulo Autuori as Benfica manager in the middle of the 1996–97 season and finished in 3rd place. Despite his bad results, he remained for the next season until a humiliating 3–1 defeat to Rio Ave lead Benfica's direction to sack him. In 1999, Manuel José signed with União de Leiria and left in April, to be replaced by José Mourinho, on his second year with seven games left to be played, while the team was on the run for their highest ever place, to sign with Egyptian giants, Al Ahly, with the main goal being to win the Egyptian Premier League. He marked his first victory with Al Ahly in a friendly game victory 1–0 over Real Madrid. He accomplished the biggest win against the rivals Zamalek by 6–1 before he was sacked after failing to win the league that year, but won his first African Champions League and African Super Cup with a squad consisting mostly of promising young stars like Hossam Ghaly. He returned to Portugal to coach Belenenses in 2002, but left to sign again with Al Ahly the following year. Since returning to Al Ahly, Manuel José helped give the team a record breaking unbeaten run of 55 matches. He also managed to qualify them for the African Champions League Final four consecutive times, in 2005, 2006, 2007 and 2008, winning all but the 2007 final, the first coach to achieve such a feat and bringing his tally to four CAF Champions League titles, making him the most successful manager of the competition. Moreover, he also won the CAF Super Cup in 2006, 2007 and 2009, the Egyptian League five consecutive times, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2007–08 and 2008–09, the Egypt Cup in 2005–06 and 2006–07 and the Egyptian Super Cup four consecutive times, 2005, 2006, 2007 and 2008. Arguably his best period in Al Ahly was the 2005–06 season when Manuel José accomplished the African treble winning the Cup, the League and the Champions League. Other successes that season include the triumphs in the National Super Cup, the African Super Cup and managing to take an African team to their first ever podium in the Club World Cup. Al Ahly only conceded three defeats in 2006, with two of them coming in the CAF Champions League and the other in the FIFA Club World Cup, in the first half of the 2006–07 season, meaning the team went undefeated the whole 2005–06 season, these achievements enabled José to win the CAF Coach of the Year award in 2006, becoming the first non African to win the award while managing a club. Although reports were surfacing that he would be on the brink of taking over the Portugal national team after Luiz Felipe Scolari's departure, the Portuguese Football Federation hired instead Carlos Queiroz. Manuel José was honoured by the Egyptian President Hosni Mubarak with the Medal of Sport of First Class for his contributions to Ahly and Egyptian Football on December 24, 2006 and with the Ordem do Mérito in 2008, by Portuguese President Aníbal Cavaco Silva. On May 13, 2009, José was officially appointed by the Angolan Football Federation as the national team's head coach with views on their participation in the 2010 Africa Cup of Nations, which Angola hosted. He penned a one year contract and took over when he finished the season with Al Ahly. Manuel José was awarded the Globos de Ouro Best Portuguese Manager award in 2009 by SIC television network, on his fourth consecutive nomination. After Angola's defeat, against Ghana, in the quarter finals of the 2010 Africa Cup of Nations, he apologized the entire Angolan people for their premature elimination and left his post by mutual agreement. On 31 May 2010 Al Ittihad officials hired the Portuguese coach and former Angola manager as their new head coach. In December 2010 José resigned after eight consecutive draws that cost Ittihad their leadership of the board, this marked the first time that José didn't complete a contract for the past 10 years. On 1 January 2011, Manuel José returned to Al Ahly signing a one and half year contract. Uppon his arrival to the Cairo International Airport from Portugal, he was greeted by about 3,000 Al Ahly fans. He had been pointed out as a coach likely to succeed Hassan Shehata after he left the Egyptian managerial position in early June 2011. However, Bob Bradley was chosen for the job. On 7 July 2011, José won his sixth Egyptian championship after recovering from a 6 point deficit to league leaders, rivals Zamalek, when his team was lying on the fourth place and finished ahead of Zamalek, the eventual runners up, by 5 points. During the Port Said Stadium disaster on 1 February 2012, he was punched and kicked but otherwise unhurt. He has stated that his relationship with the Egyptian people saved him from being killed. Shortly after the clashes, Manuel José made a €47,000 donation to the Al Ahly fund created to support the victims' families and attended the wake held in honour of the ones who had died, when he returned to Portugal he said he wanted to finish his career at the Egyptian club in remembrance of the lost souls. He returned to Egypt a few days later, on 16 February. He had lost against Espanyol, it was his last match with Al Ahly, ending his career in coaching in Egypt. He had left after his contract has ended. He had held a press conference after the match stating that Al Ahly department is trying to renew his contract but, he had refused as there is political unrest in Egypt and also for the stoppage of Football in the nation as he stated "Politics had corrupted football in Egypt" He is recognized as a football legend in Egypt by The Ultras fans either Zamlkawy or Ahlawy

3 шілде 2012 жылы Мануэль Хосе «Персеполис» клубының бас бапкері болып тағайындалды және клубпен бір жылдық келісімшартқа қол қойды, бұл маусымда жеке себептерге байланысты қызметінен кеткен Мустафа Денизлидің орнын басты. 7 желтоқсан 2012 жылы Мануэль Хосе алдағы ойындарда команданың бас бапкері емес екені жарияланды. 10 желтоқсан 2012 жылы клуб оны қызметтен босатып, оның орнына Яхья Голмохаммадиді тағайындады.