Кіріспе
Футболшы (1977 жылы туған)
Андерсон Луис де Соуза (1977 жылы 27 тамызда туған), сондай-ақ Деко (ˈdɛku) деп белгілі, негізінен шабуылдаушы немесе орталық жартылай қорғаушы ретінде ойнаған бұрынғы кәсіби футболшы. Бразилияда туып өскен ол португалдық азаматтыққа ие болып, Португалия құрамасы үшін ойнады. Ол өзінің буынындағы ең үздік жартылай қорғаушылардың бірі саналады. Қазір Барселона клубының спорттық директоры қызметін атқарады. Деко – екі клубпен, 2004 жылы «Портумен» және 2006 жылы «Барселонамен» УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанған сирек ойыншылардың бірі. «Порту» Чемпиондар лигасының жеңімпазы болған маусымда ол «Жылдың үздік футболшысы» және «Ең үздік жартылай қорғаушы» атағын алды, сондай-ақ 2004 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының финалында «Ойынның ең үздік ойыншысы» деп танылды. Деко «Порту» және «Барселона» клубтарымен УЕФА үздік жартылай қорғаушысы сыйлығын жеңіп алған тұңғыш футболшы болды. Ол 2006 жылғы ФИФА клубтар әлем чемпионатының «Алтын добын» және финалда «Интернационалға» есе жібергеніне қарамастан, «Ойынның ең үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды. 2002 жылы Португалияда бес жыл тұрғаннан кейін португалдық азаматтыққа ие болды және одан кейін Португалия ұлттық құрамасы үшін халықаралық деңгейде ойнауды жөн көрді. Ол құрама үшін 75 матч өткізіп, екі УЕФА Еуропа чемпионатында және екі ФИФА әлем чемпионатында қатысты, 2004 жылғы Еуроның финалына жетті және 2006 жылғы әлем чемпионатында төртінші орынды иеленді.
the football player
Anderson Luís de Souza (born 27 August 1977), also known as Deco (ˈdɛku), is a former professional football player who primarily played as an attacking or central midfielder. Born and raised in Brazil, he acquired Portuguese citizenship and played for Portugal. He is regarded as one of the best midfielders of his generation. He currently works as sporting director in Barcelona. Deco is one of the few players to have won the UEFA Champions League with two clubs, with Porto in 2004 and Barcelona in 2006. He was named UEFA Club Footballer of the Year and UEFA Best Midfielder in Porto's Champions League winning season and was named Man of the Match in the 2004 UEFA Champions League Final. Deco was the first player to win the UEFA Best Midfielder Award with two clubs, Porto and Barcelona. He was awarded the 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball and the Man of the Match award in the final despite losing to Internacional. Deco received Portuguese citizenship in 2002 having completed five years of Portuguese residence, and subsequently opted to play internationally for the Portugal national team. He earned 75 caps for them, playing at two UEFA European Championships and two FIFA World Cups, reaching the final of Euro 2004, and achieving a fourth place finish at the 2006 World Cup.
Ерте мансап
Сан-Бернардо-ду-Кампода туған Деко, жас кезінде "Коринтианс" сапында ойнап, олар үшін "Копа Сан-Паулу де Футбол Жуниор" турнирінде өнер көрсетті. 1997 жылы "Бенфика" Тониді турнирді бақылау үшін жіберді, ол көп ұзамай Деконы байқап, оны трансферлеуді ұсынды. 1997 жылдың маусым айында "Бенфика" оның құқықтарын "CSA" клубынан сатып алып, бірден оны (басқа бразилиялық Кажумен бірге) өздерінің "Альверка" фермалық командасына арендаға берді. 1997-1998 маусымында 32 ойында 13 гол соққаннан кейін, ол 1998 жылдың шілде айында "Бенфикаға" қайта оралды. Бірақ, "Нандиньо" алмасу шарты бойынша "Салгейрос" клубына кетті, ал "Нандиньо" кері бағытта өтті. "Салгейрос" клубында Деко жарақаттармен күресіп, 1999 жылдың наурыз айында "Порту" оны сатып алғанға дейін небары бірнеше ойынға қатысты. "Бенфикадан" босатылуы және "Портумен" кейінгі табысы Антонио Симоэс тарапынан "тарихи қателік" деп бағаланды, ал Тони Деконың клубқа Рюи Коста кеткеннен кейін қажет болған мұрагері екенін айтты. 2002-2003 маусымында Жозе Моуриньюдің басшылығымен Деко 30 матчта 10 гол соқты және 17 сары, 1 қызыл карточка алды. Ол сол жылы "Портудың" УЕФА Кубогы финалында "Селтикке" қарсы 3:2 есебімен жеңіске жеткеніндегі маңызды ойыншылардың бірі болды. 2003-2004 маусымында Деко "Портуға" ұлттық чемпиондық атақты қайтаруға көмектесті және команданы 2004 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалына жеткізді, онда "Порту" "Монаконы" 3:0 есебімен жеңіп, матчтың екінші голын соқты. Ол УЕФА Чемпиондар Лигасында ең көп нәтижелі пас берген ойыншы атанды және сол маусымда Чемпиондар Лигасында ең көп бұзылған ойыншы болды. Сол маусымда Деко "УЕФА Жылдың футболшысы" сыйлығын және турнирдегі үздік орталық шеңбер ойыншысы жүлдесін жеңіп алды.
Барселона
Порту мен Барселона арасында 2004 жылғы Еуропа чемпионатының финалынан кейін келісімге қол жеткізілді. Барселона 15 миллион еуро төлемге келісті, сонымен қатар Рикардо Куаресманың құқығы Португалияның "Порту" клубына толығымен берілді, оның құны 6 миллион еуроға бағаланды. 2005 жылдың 14 мамырында Деко "Леванте" командасына қарсы тең түскен ойында өнер көрсетті, бұл "Барселонаға" 17-ші Ла Лига титулын сыйлады. Ол сондай-ақ 2005-06 маусымда "Барселонаның" үздік ойыншысы деп танылды. Деко 2006 жылғы Испания Суперкубогында екі гол соқты, нәтижесінде "Барса" жеңіске жетті. Деко "Барсаның" Чемпиондар лигасының жеңіске жеткен маусымындағы өнері үшін тағы да УЕФА-ның үздік орталық шебушісі сыйлығын жеңіп алды, бұл оған әртүрлі командалармен бірнеше рет осы марапатты жеңіп алған эксклюзивті ойыншылар тобына қосылуға мүмкіндік берді, өйткені ол бұрын "Порту" сапында Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанған еді. Ол ФИФА клубтар әлем чемпионатында "Алтын доп" жүлдесі мен "Ойынның үздік ойыншысы" атағын да жеңіп алды, бірақ финалда "Интернационал" командасына есе жіберді.
Челси
2008 жылдың 30 маусымында «Челси» Деконы «Барселонадан» үш жылдық келісімшартқа алды. Ол жаңа «Челси» бапкері Луис Фелипе Сколаридің алғашқы ойыншысы болды, ол бұрын Португалия құрамасының бас бапкері болған. Деко «Челси» сапындағы және Премьер-лигадағы дебюттік ойынында «Портсмутқа» қарсы өткен 4:0 есебімен жеңіске жетіп, 30 ярдтан гол соқты. Деко «Челси» үшін екінші ойынында да гол соқты, ол «Уиган Атлетикке» қарсы әдемі еркін соққыдан гол енгізді. Осы өнерлері үшін ол тамыз айының Премьер-лиганың үздік ойыншысы атанды. Деко 16 қыркүйекте «Челси» сапындағы УЕФА Чемпиондар лигасының дебютін жасады. Деко жаттығу барысында жарақат алды, бірақ 19 қазанда жамбас жарақатынан жазылып, «Миддлсброға» қарсы ойынға қосымша құрамда шықты. 2008 жылдың 4 қарашасында «Ромаға» 3:1 есебімен ұтылып, алаңнан қуылды. Содан кейін ол 6 желтоқсанда «Болтон Уондерерстің» қақпасына әдемі велосипед соққысынан гол соқты. Деко 2008/09 маусымында негізгі құрамдағы орнын жоғалтты, бұл нашар ойын көрсетуіне және Сколаридің жұмыстан босатылуына байланысты болды. Маусым айындағы сұхбатында Деко: «Мен қалуымды қаламаймын. Мен «Челсидегі» тәжірибемді ұнатпадым» деді. Осыдан кейін «Интер» клубы, оның басқарушысы «Челсидің» бұрынғы бапкері Жозе Моуринью, Деконы және оның отандасы Рикардо Карвальоны алуға тырысып жатқанын мәлімдеді, Карвальо да клубтан кетуге ниеттенген және Деко сияқты Моуриньюмен қайта жұптасуды қалаған. Екеуі де бұрын Моуриньюдің «Порту» клубында ойнаған. Алайда, «Интер» клубының президенті Массимо Моратти олардың жасы үшін португалдық екеуімен де келісімшартқа отырмайтынын мәлімдеді, «Газетта делло Спортқа» берген сұхбатында: «Деко мен Карвальо? Олар екі чемпион, бірақ қазіргі уақытта оларды сатып алудың қажеті жоқ деп ойлаймын».
Флуминенс
2010 жылдың 6 тамызында Деко бразилиялық «Флуминенсе» клубымен екі жылдық келісімшартқа тегін трансфер бойынша қол қойды, бұрынғы «Челси» және «Барселона» командаласы Жулиано Белеттимен бірге ойнады. «Флуминенсе» сапында Деко 2010 және 2012 жылдары Бразилия чемпионатында жеңіс одіс. 2013 жылдың 26 тамызында Деко карьерасын аяқтап, 17 жылдық еңбек жолын тоқтатты. Бұл шешім оның 36 жасқа толуына бір күн бұрын қабылданды. Оның соңғы ойыны төрт күн бұрын «Гояс» командасына қарсы өткен.
Халықаралық мансап
Деко ешқашан Бразилия ұлттық құрамасына шақырылмады, себебі 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатына Бразилия құрамасына Роналдиньо, Ривалдо және Юниньо сияқты басқа да шабуылдаушы жартылай қорғаушылар енді. Португалияда алты жыл тұрғаннан кейін ол португалдық азаматтық алып, олардың ұлттық құрамасында ойнау мүмкіндігіне ие болды. Оның ата-бабалары, әкесі немесе анасы португалдық болмағандықтан, ФИФА-ның ойыншыларды қабылдау ережелері бойынша оның азаматтығы ғана Португалия құрамасында ойнауына мүмкіндік берді. Кейіннен ол Португалия ұлттық құрамасына үміткер ретінде бірнеше рет бұқаралық ақпарат құралдарында есімі жиі айтылды. Португалия қоғамының пікірі екіге бөлінген, көп айлық талқылардан кейін және Портудың қарсыластарының көптеген жақтастарының қарсылығына қарамастан, ол өзінің алғашқы халықаралық матчына шақырылды, ол сәйкессіздікке байланысты Бразилияға қарсы болды. Ол Серджио Консейсаоның орнына алаңға шығып, матчты 2:1 есебімен жеңіске жеткізген бос соққыны голға айналдырды. Бұл Португалияның 1966 жылғы ФИФА әлем чемпионатынан бергі Бразилияға қарсы алғашқы жеңісі болды. Сол матчтан бастап ол ұлттық құраманың тұрақты ойыншысы болды. УЕФА Еуро-2004 алдында Луис Фиго Деконың құрамға енуін сынап, "Егер сен қытайлық болып туған болсаң, онда Қытай үшін ойнауың керек" деді. (Ағылшын тілінде: "If you're born Chinese, well, you have to play for China.") Деко жауап берді: "Мен Бразилияда тудым және қазір португалмын деп айту өтірік болар еді, мен бразилиялықпын. Бірақ мен Португалияны жақсы көремін және ұлттық құрама үшін ойнағанды ұнатамын." (Ағылшын тілінде: "I was born in Brazil and it would be a lie to say that I'm Portuguese now and not Brazilian. But I love Portugal and I love playing for the national team.") Алғашқы сынға қарамастан, Деко Португалия ұлттық құрамасының жарқын ойыншыларының бірі болды. 2010 жылдың маусым айына дейін Португалия құрамасы сапында 75 матчта 5 гол соқты, оның халықаралық карьерасы 2010 жылғы әлем чемпионатының екінші кезеңінде Испанияға қарсы жеңіліспен аяқталды.
2006 жылғы әлем чемпионаты
2006 жылғы әлем чемпионатында Португалияның D тобындағы екінші матчында Иранға қарсы 63-шы минутта Деко гол соқты, ал 80-шы минутта Криштиану Роналду пенальтиден гол енгізді. Турнирдің бірінші іріктеу кезеңінде Деко Голландияға қарсы матчта екі сары карточка алды, алғашқысы Джон Хайтингаға жасаған қатыгез тәсілі үшін берілді, бұл оны Англияға қарсы ширек финалдағы жеңіске қатысудан шеттетті, себебі ол Иранмен өткен матчта да ескерту алған еді. Англияға қарсы ширек финалдағы жеңіс Португалияның жартылай финалда жеңіліске ұшырауына себеп болды, онда Деко қатыса алды.
2008 жылғы еуро
11 маусымда Деко Еуро-2008 турниріндегі Португалияның екінші матчында, А тобындағы Чехиямен болған ойында алғашқы голды соқты. Матч Португалияның 3:1 есебімен жеңісімен аяқталды, Деко командасына ширек финалға өтуге көмектесті, бірақ Португалияның турнирдегі жолы Германияға қарсы өткен ойында аяқталды – Германия турнирдің күміс жүлдегері атанды. 2010 жылдың ақпан айында Деко 2010 жылғы әлем чемпионатына қатысқаннан кейін халықаралық футболдан кетуін жариялады.
2010 жылғы әлем чемпионаты
Деко Португалия құрамасының Кот-д'Ивуарға қарсы алғашқы ойынында ойнады. Ойын барысында ол жарақат алып, Солтүстік Корея мен Бразилияға қарсы қалған екі топтық ойынға қатыса алмады. Испанияға қарсы 1/8 финалдық ойынға ол қайтадан дайын болды, бірақ Португалияның бас бапкері Карлос Квироз оның орнына Тиагоны таңдады. Деко 75 матчте 5 гол соғып, халықаралық футболдан зейнеткерлікке шықты.
Ойын стилі
Ойыншы ретінде Деко – жан-жақты, тактикалық тұрғыдан ойлы және шығармашыл жартылай қорғаушы болды, керемет көрегендікке және техникалық қабілетке ие. Ол – жомарт, еңбекқор, орта алаңның бірнеше позициясында ойнай алатын командалық ойыншы. «Порту» клубындағы жаттықтырушы Жозе Моуринью кезінде ол бастапқыда орталық жартылай қорғаушы ретінде пайдаланылды, бірақ шабуылдаушы жартылай қорғаушы, терең жатқан ойыншы немесе екі қанаттың бірінде де ойнай алатын еді. Ол жылдамдық және физикалық, қорғаныс, атлетикалық қасиеттерде кемшіліктерін төзімділікпен, сондай-ақ допты жақсы басқарумен, дриблинг дағдыларымен, пас беру диапазонымен және допты беру қабілетімен толықтырды. Бұл оған ойыншыларды жеңіп, бос орын табуға және командаластарына мүмкіндіктер жасауға көмектесті. Деко доппен керемет көрегендікке ие болды, ол басқа ешкім байқамайтын пас беру жолдарын тауып, командаластарына кеңістік ашты, сонымен қатар ойын темпін жылдам өзгерте білді. Кішкентай жартылай қорғаушы, жылдар өте жылдамдығын, ептілігі мен қозғалғыштығын жоғалтқаннан кейін, физикалық жағынан дамуға ұшырады, бұл оның тепе-теңдігімен бірге үлкен қарсыластардан допты қорғауға мүмкіндік берді. Ол орташа қашықтықтан дәл соққы беру қабілеті және бос соққыларды орындау шеберлігі арқасында кейде гол соғып, шабуылға да үлес қосты. Деко талантты болғанымен, жарақаттануға бейім және кейде тұрақсыз болды, сондай-ақ ойынға толыққанды араласпайтыны үшін айыпталды. Сонымен қатар, оның жұмысқа деген құлшынысы мен физикалық дайындығы кейінгі карьерасында жиі күмәндау тудырды. Деко тактикалық бұзушылықтар жасауға бейім екендігімен де белгілі болды.
Жеке өмір
Деко - бұрынғы футболшылар Алессандро мен Ришарлисонның қайын інісі. Деко "Laureus Sport for Good" қорының елшісі. Ол сонымен қатар Бразилияның Сан-Паулу қаласына жақын Индайатубада орналасқан "Deco Institute" атты қайырымдылық ұйымын құрды, ол өскен жері. Футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Деко Дублин (Ирландия) қаласында тіркелген "D20 Sports Management" спорттық агенттігін ашты. Агенттіктің клиенттерінің арасында Бразилия құрамасының ойыншысы Фабиньо және Буркина-Фасо құрамасының ойыншысы Эдмонд Тапсоба бар. 2017 жылы агенттік 300 000 евро пайда тапты.
Медиа
Деко EA Sports-тің FIFA футбол видео ойындары сериясында ойнайды. Ол FIFA 16-дағы Ultimate Team Legends тізіміне енді.