Кіріспе

Португалиялық футбол басшысы және бұрынғы футболшы (1972 жылы туған)
Португалия құрамасының футболшысы

Руи Мануэль Сезар Коста (ʁuj ˈkɔʃtɐ; 29 наурыз 1972 жылы туған) – португалиялық бұрынғы кәсіби футболшы, «С.Л. Бенфика» спорт клубының 34-ші президенті. Сондай-ақ, ол Луис Филипе Виейрадан кейін клубтың SAD директорлар кеңесінің төрағасы болды. «Маэстро» деген лақап атымен танылған Коста көбінесе шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде ойнады және өте жақсы техникасымен, ойынды дамыту қабілетімен және жартылай қорғаудан гол соғу дағдысымен ерекше көзге түсті. Ол әлемдегі ең үздік жартылай қорғаушылардың бірі және Португалияның барлық уақыттағы ең ұлы ойыншыларының бірі саналады. 2004 жылы Пеле оны FIFA 100 тізіміндегі 125 ең үздік футболшының бірі деп атады. 1991 жылы, Костаның пенальти соққысынан кейін Португалия жеңіске жеткен 21 жасқа дейінгі әлем чемпионатынан соң, ол «Бенфикаға» оралды. «Бенфикамен» өткізген алғашқы толық маусымында ол команданың негізгі құрамында тұрақты түрде ойнады. Келесі екі маусымда оның командадағы рөлі өте маңызды болды, нәтижесінде «Бенфика» екі жүлде жеңіп алды. Ол Жоао Виейра Пинтомен орта алаңдағы мықты серіктестік құрды. «Бенфикамен» алғашқы кездесуіндегі соңғы екі маусымында ол 1993 жылы Португалия кубогын және 1993–94 жылдары Португалия бірінші лигасының чемпионы атанды. Бұл «Бенфиканың» келесі он маусымдағы соңғы лига титулы болды.

Фиорентина

Бенфиканың негізгі құрамындағы үшінші маусымының соңында «Фиорентина» 21 жастағы жартылай қорғаушыға ұсыныс жасады. Оның «Фиорентинадан» кетуі әр маусымда талқыланды, себебі көптеген клубтар оны сатып алуға үнемі қызығушылық танытып отырды. Дегенмен, ол «Фиорентинадан» 2001–02 маусымда банкротқа ұшырар алдында бір маусым ғана бұрын кетті. «Фиорентина» клубымен Коста екі рет Италия кубогын жеңіп алды, сондай-ақ Италия Суперкубогын да ұтты. 2001 жылдың маусым айында «Фиорентина» Коста мен Франческо Толдоны «Пармаға» 140 миллиард лираға сатуға келісті. Екі ойыншының да қосылуға бас тартуына қарамастан, Коста «AC Миланға», ал Толдо «Интер Миланға» бірдей трансфер сомасына сатылды.

AC Milan

Фатих Терим 2000–01 маусымда «Фиорентинаның» бапкері болды. «Фиорентинадан» AC Milan командасына ауысқанда, ол Костаны өзімен бірге алып, ойыншы үшін 85 миллиард лира (43,898,836 евро) төледі. Осылайша Коста «Миланның» тарихындағы ең қымбат трансферіне айналды. 2001 жылдың 27 қыркүйегінде Коста «Милан» сапындағы алғашқы голын соқты, нәтижесінде УЕФА кубогының бірінші турында БАТЭ Борисовқа қарсы өткен ойында 4:0 есебімен жеңіске жетті (жалпы есеп бойынша 6:0). Ол «ЦСКА София» (екінші раунд) және «Хапоэль Тель-Авив» (жартылай финал) командаларымен өткен ойындарда да гол соғып, жартылай финалға жолдады. Маусым бойында ол жарақаттармен күресті, тіпті дебюттік ойынында білезігіне жарақат алды, сонымен қатар формасы тұрақсыз болды. «Фиорентинаға» қарсы ойын кезінде ол бұрынғы клуб жанкүйерлерін көз жасымен қарсы алды, бұл «Миланға» оралғанда наразылық тудырды. Мамыр айында «Ромаға» қарсы өткен финалда (жалпы есеп бойынша 6:3) ол тек 30 минут ойнады, себебі бразилиялық Ривалдо мен Сержиньо шабуылдаушы жартылай қорғаушы позициясында артықшылыққа ие болды. Бұл оны 2003 жылғы «Ювентусқа» қарсы УЕФА Чемпиондар лигасының финалына дайындау мақсатында жасалды, онда ол «Олд Траффордта» пенальтилер сериясімен жеңіске жеткен «Россонери» сапында голсыз теңдестікте Массимо Амброзинимен ауыстырылды. 29 тамызда ол 2003 жылғы УЕФА Суперкубогында «Портуға» қарсы өткен 1:0 есебімен жеңіске жеткен ойында өнер көрсетті, онда Андрий Шевченконың жалғыз голына нәтижелі пас берді. 2003–04 маусымдарында Костаның ойын уақытын жас бразилиялық талант Кака шектеді. Ол «Миланның» чемпиондық титулын жеңіп алуына үш лигалық голмен үлес қосты, 25 қаңтарда «Анконаны» 5:0 есебімен жеңген ойында бірін соқты.

Бенфикаға қайта оралу

2006 жылдың 25 мамырында Костаның алдағы маусымда «Бенфикаға» оралуы баспасөз конференциясында жарияланды. Ол «Миланнан» босатылды, себебі ойыншы мен клуб Бенфикаға қайта оралу арманын орындау үшін жылына 4,6 миллион еуролық келісімшартын тоқтатуға келісті. Коста 2006 жылдың тамызында «Австрия Венаға» қарсы УЕФА Чемпиондар Лигасының 2006–07 жылғы іріктеу матчында ойнады, ал екінші ойында Коста туған жеріне оралғанда гол соқты. Жатықтырушы Фернандо Сантос қолдағанда Коста тұрақты түрде пайдаланылғанына қарамастан, маусым жарақаттармен қиын болды: ол қазан айында бұлшық етін жыртып, үш айға жаттығудан шеттетіп алды, ал ақпан айында тағы бір бұлшық ет жарақатталды. Маусым соңына қарай Коста келесі маусым кәсіби карьерасындағы соңғысы болатынын мәлімдеді. «Бенфика» Чемпиондар Лигасының топтық кезеңіне өтуді қамтамасыз етті, онда Копенгагенмен өткен матчта Коста екі гол соқты, содан кейін «Бенфика» Костаның бұрынғы клубы «Миланға» қарсы ойнады. Ол 2007 жылдың 18 қыркүйегінде «Сан-Сиро» стадионында соңғы рет өнер көрсетті. Коста Хосе Антонио Камачо мен Фернандо Чалана басшылығымен негізгі құрамда ойнады, ал оның ойыны 2007 жылдың қыркүйегінде SJPF Айдың үздік ойыншысы және 2007 жылғы «Бенфиканың» үздік ойыншысы наградаларын жеңіп алды. Коста 2008 жылдың 11 мамырында «Эстадио да Луз» стадионында «Витория де Сетубалға» қарсы соңғы матчын өткізді. Ол 86-шы минутта алаңға шығарылып, көрермендердің тұрғанша шапалақтарына ие болды. Бұл маусым, сондай-ақ алдыңғысы да, трофейсіз аяқталды.

Жастар және Euro 96

Коста Португалияның 20 жасқа дейінгі құрамасының құрамында, жаттықтырушы Карлос Квироз басшылығымен 1991 жылы өз жерінде ФИФА жастар арасындағы әлем чемпионатында жеңіс одіс. Финалда Бразилиямен 0:0 есебімен тең түскеннен кейін, ол жеңіс үшін соққан пенальтимен командасына жеңіс сыйлады. 1993 жылдың 31 наурызында Коста Швейцариямен 1:1 есебімен тең түскен матчта ұлттық құраманың негізгі құрамында тұңғыш рет ойнады, бұл матч 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңі болатын. 19 маусымда Мальтамен өткен келесі іріктеу ойынында ол 4:0 есебімен жеңіске жетіп, алғашқы голын соқты. Ол 1996 жылы Англияда өткен УЕФА Еуропа чемпионатындағы құрамаға шақырылды, онда олар турнирдің ширек финалында болашақ жеңімпаз Чехиядан жеңіліс тапты.

2000 жылғы евро

Коста өзінің футбол мансабында 1997 жылғы 6 қыркүйекте Германияда өткен 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу ойынында бір рет алаңнан қуылды. Ойыннан ауысқан кезде төреші Марк Батта оған алаңнан тым баяу шыққаны үшін қызыл карточка көрсетті, соның салдарынан Португалия Сержио Консейсауды алмастыра алмады. Қуылғаннан кейін бірнеше минут өткен соң немістер Ульф Кирстеннің голымен есепті теңестірді, осылайша Франциядағы финалдық турнирге португалдар емес, немістер қатысты. Коста оқиғаның 20 жылдығында Батта португал халқынан кешірім сұраса ғана оны кешіретінін айтты. УЕФА Еуро-2000 іріктеу кезеңінде Коста Лихтенштейнмен (әр ойында екі голдан) және Венгриямен өткізген матчтарда алты гол соқты. Бельгия мен Нидерландыда өткен турнирде ол Жоао Пинто мен Нуно Гоместің Англияға қарсы өткен 3:2 есебімен жеңіске жеткен ойындағы соңғы екі голына нәтижелі пас берді, бұл жеңіс команданы жартылай финалға шығарды.

2002 жылғы әлем чемпионаты мен 2004 жылғы Еуропа чемпионаты

Португалия 2002 жылы Жапония мен Оңтүстік Кореяда өткен ФИФА әлем чемпионатының топтық кезеңінен шығарылды. Коста АҚШ-қа 3–2 есебімен күтпеген жеңіліске ұшырағаннан кейін Пинтоға алмастырылды, бірақ келесі ойында қосымша ойыншы ретінде алаңға шығып, Капучоның пасын аяқтағаннан кейін Польшаға қарсы 4–0 есебімен жеңіске жетті. 2004 жылғы Еуропа чемпионаты алдында, өз жерінде өткен бұл жарысқа дейін Коста мен Луис Фиго жаттықтырушы Луис Фелипе Сколаридің бразилиялық қандасы Деконы – Костаның өзі ойнайтын қормедегі ойыншыны таңдау туралы шешімін сынады. Грекияға қарсы тағы да күтпеген жеңіліске ұшырағаннан кейін, бірінші таймның соңында алаңнан шығарылған Коста келесі матчта Ресейге қарсы Декоға алмастырылды. Ол сол ойында алаңға шығып, Криштиану Роналдудың пасын аяқтағаннан кейін 2–0 есебімен жеңіске жетті. Англияға қарсы ширек финалда, тағы да қосымша ойыншы ретінде, ол қосымша уақытта алыс қашықтықтан гол соқты, нәтижесінде ойын 2–2 есебімен аяқталып, пенальтилер сериясына өтті; ол пенальтилерді орындау кезінде қателесті, бірақ оның командасы жеңіске жетті. Коста 2004 жылғы Еуропа чемпионатының финалында гректерге күтпеген жеңіліске ұшырағаннан кейін халықаралық футболдан кетуін жариялады. Ол 94 ойында 26 гол соқты, бұл оны ең көп ойын өткізген ойыншылардың тоғызыншы және ең көп гол соққан ойыншылардың жетінші орнына қойды.

Ойын стилі

Коста сарапшылар тарапынан өзінің буынындағы және барлық уақыттардағы ең ұлы жартылай қорғаушылардың бірі, сондай-ақ Португалияның ең үздік ойыншыларының бірі деп есептеледі. Ол классикалық "10-шы нөмір" ретінде шабуылшылардың артында, шығармашылық жартылай қорғаушы рөлінде ойнайтын, бірақ орталық алаңда терең жатқан, екінші шабуылшы немесе қанатта да ойнай алатын еді. Жылдам, техникалық тұрғыдан дарынды және әсем ойыншы Коста мансабы бойында тамаша дриблинг шеберлігімен, допты жақын бақылаумен, зиялы қозғалысымен, көрегендігімен және нақты пастарымен танымал болды. Бұл оны тиімді пас беруге және командаластарына орын жасауға немесе командасының шабуылдық әрекеттерін ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Ол көбінесе шығармашылық командалық ойыншы ретінде белгілі болғанымен, орталық алаңнан гол соғуға да бейімділігі жоғары еді және екі аяғымен де, әсіресе алаңнан тыс жерден, допты дәл соғуға қабілетті болды. Сонымен қатар, ол бос соққыларды және пенальтилерді орындауда да шебер еді. Бірақ, талантты және қабілетті болғанына қарамастан, тұрақсыз ойын танылған қасиеті болды.

Медиа

Костаны американдық Nike спорттық киімдер компаниясы демеушілік етті және Nike жарнамаларында пайда болды. 1996 жылы ол Nike компаниясының "Жақсылық пен жамандық" деген тақырыптағы жарнамасында түсті, ол рим амфитеатрындағы гладиаторлар ойынында өрнектелді. Роналду, Паоло Малдини, Эрик Кантона, Луис Фиго және Патрик Клюверт сияқты әлемнің түкпір-түкпірінен келген футболшылармен бірге олар "әдемі ойынды" демондық жауынгерлер тобынан қорғайды, содан кейін Кантона допты соғып, жамандықты жоқ етеді. Руи Коста EA Sports-тің FIFA футбол видео ойындары сериясында бейнеленген; ол FIFA 16-дағы Ultimate Team Legends құрамына енді.

Спорттық директор

Соңғы кәсіби матчынан кейінгі күні Коста «Бенфика» футбол директоры болып тағайындалды. 2008 жылғы жазғы трансферлік терезеде Коста бас жаттықтырушы Квике Санчес Флорес, ойыншы Пабло Аймар, қанат шегіндегі ойыншы Хосе Антонио Рейес және шабуылшы Дэвид Суазоны әкелді, соңғы екеуі несиеге алынды. Келесі жазда Коста өткен маусымдағы көңілі толмаған нәтижеден кейін команданы күшейтуге тырысты; ол шабуылшы Хавьер Савиола, шабуылшы жартылай қорғаушы Рамирес және қорғаныс жартылай қорғаушы Хави Гарсияны, жаттықтырушы Хорхе Жесус басқаруымен қатарға қосты. «Бенфика» сол маусымда 2009–10 жылғы Премьер-лиганы, 2004–05 жылдан бергі алғашқы лига титулын жеңіп алды, сондай-ақ «Таса да Лига» турнирін жеңіп, финалда «Порту» клубын ұтты.

Әкімшілік

2008 жылғы 14 мамырда Коста «Бенфика» САД-ның әкімшісі болып тағайындалды. 2020–2024 жылдарға арналған төртжылдық мерзімде ол клубтың директорлар кеңесінің вице-президенті болды, Луис Филипе Виейраның тізімі бойынша алтыншы рет қатарынан мандат алуға кірді. 2021 жылғы 9 шілдеден бастап клубтың және оның САД-ның уақытша президенті болғаннан кейін, Виейра «Карто Вермельо» (Қызыл карточка) операциясы кезінде тұтқындалғандықтан президенттік қызметін тоқтатқаннан кейін Коста 9 қазанда «Бенфиканың» 34-ші президенті болып сайланды, келесі күні қызметке кірісті. Ол 84,48% дауыспен 12,24% дауыс жинаған Франсиско Бенитесті жеңді. Клуб жарғысын қайта қарау (жарғыны қайта қарау комиссиясы сынға алған басқарманың алғашқы ұсынысы 2023 жылғы 14 шілдеде жарияланды және клуб мүшелерінің талқылауы мен жақсарту ұсыныстарына ашық), футбол трансферлерінде ашықтық, «Сейксалда тәрбиеленген» ойыншыларды сақтап қалу, ойыншылардың санын қысқарту, ойыншыларға ең жоғары жалақы мөлшері белгілеу және «Эштадиу да Лузды» жаңғырту. Оның уақытша міндетін атқарған кезеңін қоса алғанда, оның президенттігінің алғашқы жылында ерлер футбол командасы бір де бір жүлде жеңе алмады. 2022 жылдың қаңтарында Коста «Карто Вермельо» операциясы бойынша тергеу жүргізіліп жатқан ойыншылармен жасалған келісімдерге қолы қоюының ешкіммен сөз байласуды білдірмейтінін мәлімдеді. 2022–2023 жылғы қысқы трансферлік терезеде Коста орталық жартылай қорғаушы Энцо Фернандестің трансфері үшін клуб сатып алу шартын төлемесе, оны жібермейтінін уәде берді, бірақ Фернандес 2023 жылғы 31 қаңтарда келіссөздер арқылы «Бенфиканы» тастап кетті, ал клуб трансфер үшін «аралық қызметтерге» төлем жасады. Флорестен кейін «Бенфиканың» португал емес алғашқы жаттықтырушысы Роджер Шмидтпен келісімге келгеннен кейін клуб 2022–2023 жылғы Премьер-лига жеңіп алып, төрт жылдық күтіміне нүкте қойды.

Жеке өмір

Коста 1994 жылдан 2013 жылға дейін Рутеге үйленген және екі ұл өмірге әкелді. Ересегі, Филипе, Footlab футбол агенттігінің бас директоры, ал кішісі, Хьюго футболшы.