Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мотоциклдерге арналған әртүрлі типтегі кездік (қосылыс)
Type of clutch designed for motorcycles
Слиперлік кездік (кейде артқы айналым моментін шектегіш деп те аталады) – бұл интеграцияланған бос айналатын механизммен жабдықталған, арнайы кездік. Ол жоғары өнімділік мотоциклдер үшін жүргізушілер тежеген кезде қозғалтқыштың тежелу әсерін азайту мақсатымен жасалған. Слиперлік кездіктің басты міндеті – қозғалтқыштың тым көп айналуына және артқы дөңгелектің секіруіне (немесе дірілдеуіне) жол бермеу, әсіресе көлікте (әдетте жоғары өнімділік мотоциклдерде) күшті тежеу кезінде. Ол қозғалтқыштың айналу жылдамдығы көліктің жылдамдығымен теңесетінше, жартылай сырғанау арқылы осыны іске асырады.
A slipper clutch (also known as a back torque limiter) is a specialized clutch with an integrated freewheel mechanism, developed for performance oriented motorcycles to mitigate the effects of engine braking when riders decelerate. The main purpose of a slipper clutch is to prevent over engine rev and rear wheel hop (or clatter) especially under hard braking in a vehicle (usually performance motorcycles). It does so by partially slipping until the engine's speed matches with the vehicle's speed upon sudden braking.
Дизайн
Сығмалы (қалыптық емес) ілмек екі негізден тұрады: біреуі – иттік ілмектермен және шарлы подшипниктері бар пандустармен, ендірілген (шпалланған) хабпен және ілмек пластиналарымен. Қалыпты жұмыс кезінде иттік ілмектер бірігіп, беріліс механизмін қозғалтады. Беріліс механизмінен кері момент келгенде, ендірілген хаб подшипник пандустарымен жоғары жылжиды, ілмек пластиналарынан ажыратылып, кіріс пен шығыс арасында шектеулі сығуға мүмкіндік береді. Бұл типтегі ілмек артқы дөңгелек қозғалтқышты өз күшімен жүретіннен тезірек айналдыруға тырысқанда ішінара ажыратылуы (сығуы) үшін жасалған. Дәстүрлі ілмектердегі қозғалтқыш тежегіш күштері кері тізбек арқылы беріледі, бұл артқы дөңгелектің секіруіне, дірілдеуіне немесе сүйреуіне себеп болуы мүмкін. Бұл әсіресе үлкен көлемді төрт тактілі қозғалтқыштарда байқалады, олар екі тактілі немесе кішкентай көлемді қозғалтқыштарға қарағанда күштірек қозғалтқыш тежегішіне ие. Сығмалы ілмек артқы серіппеге артық жүктемені азайтады, бұл жүргізушіге бағытталуға көмектеседі және төменгі бағаждар кезінде қозғалтқыштың айналу жиілігінің арту қаупін азайтады. Сығмалы ілмек қозғалтқыш істен шыққан жағдайда артқы дөңгелектің тоқтауына да кедерес жасай алады. Әдетте, ілмекті ажырату үшін қажетті күш мөлшері қолданылатын жағдайға қарай реттеледі. Сығмалы ілмектер автомобильдерде де қолданылады, әсіресе мотоцикл қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін көліктерде. Оларды қашықтан басқарылатын жарыс машиналарын да кездестіруге болады. Кейбір тәжірибелік ұшақтар сығмалы ілмекті жетек тізбегіндегі бұрылу резонансын басқару және винт соқтығысқанда қозғалтқышты зақымдан қорғау үшін пайдаланады. Автомобильге арналған сығмалы ілмек 1953 жылы J. Maurice және басқаларға француздық патент ретінде тіркелген. Бұл ілмектің принципі қазіргі мотоциклдердегідей. Бір бағытты иттік ілмектер де осы мақсатта қолданылған, бірақ олардың ажырату күшін реттеу мүмкін емес. Honda Shadow модельдерінің алғашқы нұсқаларында иттік ілмек сығу пластиналарының жартысына ғана қосылған конструкция қолданылды, бұл ауыр жүктеме кезінде артқы дөңгелектің тоқтауына жол бермей, сығуға мүмкіндік берді, ал қалған сығу пластиналарымен қозғалтқыштың шамалы тежелуін қамтамасыз етті.
The slipper clutch consists of two bases, one with dog clutches and ramps with ball bearings, a splined hub, and clutch plates. In normal operation, the dog clutches mate, driving the transmission. When a back torque comes from the transmission, the splined hub slides up the bearing ramps, disconnecting from the clutch plates and allowing a limited slip between input and output. This type of clutch is designed to partially disengage or "slip" when the rear wheel tries to drive the engine faster than it would run under its own power. The engine braking forces in conventional clutches will normally be transmitted back along the drive chain causing the rear wheel to hop, chatter or lose traction. This is especially noted on larger displacement four stroke engines, which have greater engine braking than their two stroke or smaller displacement counterparts. Slipper clutches eliminate this extra loading on the rear suspension, giving riders a more predictable ride and minimize the risk of over revving the engine during downshifts. Slipper clutches can also prevent a catastrophic rear wheel lockup in case of engine seizure. Generally, the amount of force needed to disengage the clutch is adjustable to suit the application. Slipper clutches have also been used to a lesser extent on automobiles, primarily those powered by motorcycle engines. They can also be found on racing remote control cars. Some experimental aircraft use a slipper clutch to control torsional resonance in the drive train and protect the engine from shock in the event of a propeller strike. A slipper clutch for an automobile was patented with a French priority date of 1953 to J. Maurice et al. The principle of this slipper is identical to that used in modern motorcycles. One way sprag clutches have also been used for the same purpose, but are generally not adjustable for disengagement force. Early Honda Shadow models used a design wherein a sprag clutch is connected to just half of the clutch friction plates, allowing the clutch to slip during heavy backloading sufficiently to prevent rear wheel lockup, while still allowing moderate engine compression braking with the remaining friction plates.
Тарих
1980-ші жылдардың басынан бері жоғары көлемді төрт тактілі жол жарысы мотоциклдерінің көпшілігінде шұңқырлы (немесе сырғымалы) муфталар қолданылып келеді, алғаш рет 1982 жылы 500GP жарысында Honda NR500 мотоциклінде пайдаланылды. Бүгінде көптеген заманауи спорттық мотоциклдерге осы муфталар орнатылған.
Slipper clutches have been used in most high displacement four stroke road racing motorcycles since the early 1980s, having been introduced on the Honda NR500 in 1982 in 500GP. Slipper clutches are now fitted to many current sport bikes.