Кіріспе
Вакцинаның қолайсыз реакциясы (ВҚР), кейде вакцинаның зақымдануы деп аталады, вакцинацияға байланысты деп саналатын қолайсыз реакция. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) ВҚР-ді иммундаудан кейінгі қолайсыз оқиғалар (ИҚО) деп таниды. ИҚО вакцинаның өзіне (өнімнің немесе сапаның кемшіліктері), вакцинация процесіне (дұрыс емес енгізу немесе стрестен туындаған реакциялар) байланысты болуы мүмкін, немесе вакцинациядан тәуелсіз (қолайсыз жағдай) болуы мүмкін. Көптеген вакцинаның қолайсыз реакциялары жеңіл болады. Вакциналардың салдарынан болатын ауыр жарақаттар мен өлім-жітім сирек кездеседі, ал ауыр оқиғалардың жиі болатыны туралы пікір ДДСҰ-ның «иммунизация туралы кең таралған жаңылыс көзқарас» ретінде қарастырылады. Кейбір талап етілген вакцина зақымдары, шын мәнінде, вакциналардың салдарынан туындамайды; мысалы, балаларының аутизмін вакцина зақымдарымен байланыстыратын жақтастардың тобы бар, вакциналар аутизмге себеп болмайды деген фактіге қарамастан. Вакцина зақымдары туралы талаптар 20 ғасырдың соңында АҚШ-тағы сот процестерінде пайда болды. Кейбір отбасылар, көптеген денсаулық сақтау мамандары талаптардың негізсіз екенін айтса да, оларға ықылас білдірген қазылар алқасынан үлкен өтемақы алды. Жауап ретінде бірнеше вакцина өндірушілері өндірісті тоқтатып, халық денсаулығына қауіп төндірді, нәтижесінде вакцина өндірушілерін вакцина зақымдарына байланысты жауапкершіліктен қорғау үшін бірнеше заңдар қабылданды. Көптеген жағдайларда қолайсыз әсерлер жеңіл болады, көбінесе қолдың ауыруы немесе жеңіл қызба. Иммунизация бағдарламаларының сәттілігі артып, аурудың таралуы төмендегенде, халықтың назары аурудың қауіп-қатерінен вакцинацияның қауіп-қатеріне ауысады. Шағымдар әсіресе MMR вакцинасы және 2001 жылға дейін АҚШ-тағы нәрестелерге әдетте салынатын вакциналарда қолданылатын консервант – тиомерсалға байланысты деп мәлімделген ауруларға бағытталған. Қазіргі ғылыми дәлелдер вакциналардың түрлі ауруларға себеп болатыны туралы талаптарды қолдамайды. Пікір таласын вакцинацияға қарсы белсенділердің қолайсыз оқиғаларды тіркеу және хабарлау туралы қате түсініктері күрделендіреді. Мамандардың пікірінше, вакцинацияға қарсы веб-сайттар вакциналардың ауыр қолайсыз әсерлерінің қаупін асыра көрсетеді және аутизм мен «шайқалған бала синдромы» сияқты жағдайларды вакцина зақымдары деп бұрмалап көрсетеді, бұл вакциналардың қауіпсіздігі және тиімділігі туралы қате түсініктерге әкеледі. Бұл аутистікке ұшыраған адамдарды және оларды вакцинациялаған ата-аналарды stigmatization-ға (құптамауға) алып келді. Канада, Германия, Жапония және АҚШ сияқты көптеген елдерде вакцинамен байланысты қолайсыз әсерлер туралы хабарлауға арнайы талаптар бар, ал Австралия, Франция және Ұлыбритания сияқты басқа елдер вакциналарды медициналық емдеумен байланысты жарақаттар туралы хабарлауға арналған жалпы талаптарға қосады. Көптеген елдерде вакцинациядан туындаған деп саналатын жарақаттарды өтеу бойынша бағдарламалар бар. VICP DPT вакцинасының коклюш бөлігіне байланысты бұрынғы алаңдаушылыққа жауап ретінде қабылданды. Кейінірек бұл талаптардың көпшілігі сенімсіз деп танылды, бірақ АҚШ-та вакцина өндірушілеріне қарсы бірнеше сот процестері үлкен өтемақыға ие болды; көптеген өндірушілер өндірісті тоқтатып, соңғы ірі өндіруші де тоқтатуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2019 жылдың қазан айына қарай, бағдарламаның барлық тарихында 4,2 миллиард доллар өтемақы (адвокаттық ақылар мен шығындарды қоспағанда) төленді. VICP вакцина зақымдарына қатысты талаптарды қарау үшін оңайлатылған жүйені пайдаланады, онда талапкер вакцина зақымға себеп болғанын көрсетуі керек, бірақ кез келген басқа өнімнің зақымдануына қатысты сот процесінде, олар оның ешкімнің кінәсі екенін дәлелдеуі міндетті емес (яғни немқұрайдылықты дәлелдеудің қажеті жоқ). Талаптар қабылданбаған жағдайда, оларды азаматтық сотқа беруге болады, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі, және VICP құру туралы заң да мұндай сот процесін жүргізу мүмкіндігіне елеулі шектеулер қояды. VICP Вакцина зақымдары тізіміне енгізілген барлық вакциналарды қамтиды. Сонымен қатар, өтемақы тек талапкердің зақымы вакцина салынғаннан кейін 6 айдан астам уақытқа созылса, ауруханада жатып, операция жасалса немесе өлімге әкелсе ғана төленуі мүмкін. Өтемақы медициналық шығындарға, жоғалған табысқа және ауырсыну мен азапқа негізделген (250 000 долларға дейін шектелген). 1988 жылдан 2011 жылдың 3 наурызына дейін VICP-ге аутизмге қатысты 5636 және аутизмге қатысты емес 8119 талап түсті. Осы талаптардың 2620-сы, оның біреуі аутизммен байланысты, өтемақы алды, ал 4463 аутизмге жатпайтын және 814 аутизм талабы қабылданбады; төленген өтемақы (адвокаттық ақыларды қоса алғанда) 2 миллиард доллардан асты. VICP 1988 жылға дейін алған жарақаттар туралы талаптарға да қолданылады; олардың 4264-і болды, оның 1189-ы өтемақы алды, төленген өтемақы 903 миллион долларды құрады. 2019 жылдың қазан айына қарай, бағдарламаның барлық тарихында 4,2 миллиард доллар өтемақы төленді (адвокаттық ақылар мен шығындарды қоспағанда). Мысалы, тетанус токсинойды қамтитын вакциналар (мысалы, DTaP, DTP, DT, Td немесе TT) үшін, енгізілгеннен кейін төрт сағат ішінде анафилаксия немесе екі және жиырма сегіз күн аралығында брахиалды неврит пайда болса, өтемақы төленуі мүмкін.
In addition, an award may only be given if the claimant's injury lasted for more than 6 months after the vaccine was given, resulted in a hospital stay and surgery or resulted in death. Awards are based on medical expenses, lost earnings and pain and suffering (capped at $250,000). From 1988 until March 3, 2011, 5,636 claims relating to autism, and 8,119 non autism claims, were made to the VICP. 2,620 of these claims, one autism related, were compensated, with 4,463 non autism and 814 autism claims dismissed; awards (including attorney's fees) totaled over $2 billion. The VICP also applies to claims for injuries sustained before 1988; there were 4,264 of these claims of which 1,189 were compensated with awards totaling $903 million. As of October 2019, $4.2 billion in compensation (not including attorneys fees and costs) has been awarded over the life of the program. For example, for vaccines containing tetanus toxoid (e. g., DTaP, DTP, DT, Td, or TT), anaphylaxis within four hours or brachial neuritis between two and twenty eight days after administration, may be compensated.
Қарсы іс-шаралар Жарақаттанғандарды өтеу бағдарламасы
PREP Act-пен құрылған CICP, пандемия, эпидемия немесе вакциналар мен дәрі-дәрмектер сияқты медициналық қарсы шараларды қажет ететін өзге де ауқымды қауіпсіздікке қауіп төнген жағдайларда, ауыр дене жарақаттарына немесе өлімге ұшыраған талапкерлерге өтемақы төлейді. COVID-19 вакциналары осы бағдарламаға кіреді.
Вакцинаның жағымсыз әсері туралы хабарлау жүйесі
Вакцинаның қолайсыз реакциялар туралы хабарлау жүйесі (VAERS) – Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мен Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) бірлесіп жүргізетін пассивті бақылау бағдарламасы. VAERS вакциналармен байланысты қолайсыз реакцияларды қадағалауға арналған. VAERS АҚШ-та лицензияланған вакциналар салынғаннан кейін туындаған қолайсыз реакциялар туралы хабарламалардан ақпарат жинап, талдайды. VAERS-тің бірнеше шектеулері бар, оның ішінде хабарлаудың жеткіліксіздігі, расталмаған хабарламалар, деректер сапасының тұрақсыздығы және вакцина салынған адамдардың саны туралы жеткіліксіз ақпарат. Бағдарламаның ашық және қолжетімді дизайны мен расталмаған хабарламаларға рұқсат беруіне байланысты, VAERS деректерінің толық еместігі вакцина қауіпсіздігі туралы жалған мәлімдемелерде жиі қолданылады.
Вакцинаның қауіпсіздігі туралы мәліметтер
Ауруларды бақылау орталықтары қаржылай қолдайтын Вакцина қауіпсіздігі деректер желісі (VSD) бірнеше ұйымның дерекқорынан құралған, онда АҚШ азаматтарының миллиондаған адамдарының денсаулық жағдайлары туралы ақпарат бар және вакцинадан болатын зиянды бағалауды жақсартуға бағытталған. Ол вакцина салынған және салынбаған топтарды салыстыру, сондай-ақ жағымсыз әсерлерге бейім болуы мүмкін топтарды анықтау мақсатында құрылды.
Ұлыбритания
Вакциналық зиянды өтеу туралы 1979 жылғы заң Ұлыбританиядағы вакцинаға байланысты қосымша әсерлерді (АЭҚӘ) реттейді және Вакциналық зиянды өтеу схемасын (ВДПС) енгізеді.
Вакцинаның залалын өтеу схемасы
VDPS бойынша мыңдаған қабылданбаған өтініштер тіркелген деп саналады. Бір талап бойынша максималды төлем қазіргі таңда £120,000 құрайды. Төлемдер берілуі үшін «мүгедектік шегі» 60% болып белгіленген. Бұл схема тетанус, қызылша, туберкулез және менингит С сияқты ауруларға қарсы вакцинацияны қамтиды. 2005 жылы британ үкіметі 1997 жылдан бері вакцинадан зардап шеккен науқастарға 3,5 миллион фунт стерлинг төлеген. COVID-19 пайда болғанға дейін, вакцина салдарынан мүгедектікке ұшыраған науқастар 21 жасқа дейін талап беруге құқылы болды. 2020 жылдың 2 желтоқсанында үкімет 1979 жылғы Заңға сәйкес ережелерге өзгеріс енгізіп, вакцинадан нақты зиян шеккен кез келген адамға 120 000 фунт стерлингтік бір реттік төлем жасауға келісті. Сонымен қатар, тізімге COVID-19 қосылғаннан кейін, үкімет мақұлдаған Covax өндірушілері заңдық қудалаудан босатылды. Вакцина салып беретін адамдар (яғни, үкімет рұқсат берген тұлғалар) да қорғалады.