Кіріспе

Ариэль университеті, бұрын Самарияның Ариэль университет орталығы деп белгілі болған мемлекеттік колледж, Батыс жағалаудағы Ариэль қаласында орналасқан Израиль университеті. Ариэль университетінің құрылуына дейін 1982 жылы Бар-Илан университетінің аймақтық бөлімшесі ретінде колледж құрылған. Алғашқыда Кедумим елді мекенінде орналасқан, ол Ариэльге көшіп, үлкен кампус салып, Израильдің ең ірі мемлекеттік колледжіне айналды. 2004-2005 оқу жылында Бар-Иланмен байланысы үзіліп, тәуелсіз колледж мәртебесіне ие болды. 2012 жылдың 17 шілдесінде Яһудея мен Самария Жоғары білім беру кеңесі осы мекемеге толыққанды университет мәртебесін беруге дауыс берді. Бұл қадамды премьер-министр Беньямин Нетаньяху, білім министрі Гидеон Саар, сыртқы істер министрі Авигдор Либерман, сондай-ақ Кнессеттің бірнеше мүшелері мен экономика саласындағы Нобель сыйлығының иегері, математик Роберт Ауман қолдады. Израиль университеттерінің президенттері кеңесі бұл шешімді айыптап шықты. Ариэль университетінде үш факультет және үш мектепте бакалавриат (B.A., BSc және BArch) деңгейіндегі оқуға 26 кафедра бар. Сонымен қатар, Ариэль университеті магистратура бағдарламаларын (M.A., M.B.A. және MSc) ұсынады. 2014 жылы университет докторлық диссертациялық зерттеулерге арналған PhD бағдарламасын іске қосты. 2011 жылы студенттер саны 14 000-ға жетті, Тель-Авивте де филиалы бар. Барлық дипломдар Израиль Жоғары білім беру кеңесімен мойындалады. Ариэль университеті әлемнің түкпір-түкпіріндегі халықаралық ұйымдармен және университеттермен ынтымақтастық етеді. Университет және оның қызметкерлері Израильдің оккупацияланған Батыс жағалауында орналасқандығы үшін Израильде де, шетелде де бойкоттарға ұшырауда.

Университет мәртебесі

2005 жылы Израиль үкіметі колледжді университет мәртебесіне көтеруді қолдады. Мәртебенің өзгеруі бірден болған жоқ, себебі Израильдегі Жоғары білім беру кеңесі мұндай өзгерістерді бекітуі тиіс еді. 2006 жылдың шілдесінде Кеңес Галилеядағы бірнеше аймақтық колледждерді біріктіру туралы ұсынысты қабылдамады. Кеңес тағайындаған комиссияның қорытындысына сүйене отырып, Израильде келесі бес жыл ішінде жаңа университеттер құруға рұқсат бермеу туралы шешім қабылданды. Колледжді университет мәртебесіне көтеру мәселесі даулы болды. Халықаралық қауымдастық Ариэль сияқты елді мекендерді халықаралық құқық бойынша заңсыз деп санайды, ал палестиналықтар оларды бейбітшілікке кедергі келтіретін фактор ретінде қарастырады. Ұлыбритания Сыртқы істер министрі Алистер Берт: «Ариэль университетінің мәртебесін арттыру туралы шешімге де қатты көңіл көндірдік. Ариэль халықаралық құқық бойынша заңсыз болып табылатын қоныста, Жасыл желінің ар жағында орналасқан. Біз Израильден осы шешімдерді дереу кері қайтаруға шақырамыз». 2007 жылдың тамызында, ресми университет мәртебесіне қол жеткізбей тұрып, колледж «Самарияның Ариэль университеті орталығы» деп қайта аталды. Премьер-министр Эхуд Ольмерт бұл өзгеріске қолдау көрсеткенімен, Білім министрі Юли Тамир және Жоғары білім беру кеңесі оны тоқтатуға ниет білдірді, соңғысы 2008 жылы колледж берген дипломдарды мойындамайтынын мәлімдеді. Атау өзгеруі 2010 жылы мойындалды, бірақ колледж 2012 жылдың шілдесінде бекітілгенге дейін университет аккредитациясын алмады. 2012 жылдың 24 желтоқсанында Израиль қорғаныс министрі Эхуд Барак Орталық командалық құрамына Ариэль университетін толық аккредиттелген университет ретінде ресми түрде тануды бұйырды. 2018 жылдың 12 ақпанында Кнессет Яһудея мен Самариядағы Израиль колледждерін Израильдің жоғары білім беру жүйесінің тікелей билігіне бағынуын бекітетін заң қабылдады, бұл 1967 жылға дейінгі Израильдің ішіндегі және сыртындағы білім ошақтары арасындағы ұзақ жылдар бойы сақталған ерекшелікті жойды. Жаңа заңға сәйкес, Яһудея мен Самарияның жеке жоғары білім беру кеңесі таратылды және Яһудея мен Самарияда жұмыс істейтін барлық Израиль колледждері Израильдегі Жоғары білім беру кеңесінің бақылауына алынды.

Студенттер мен оқытушылар

Қазіргі уақытта университетте шамамен 14 000 студент оқып жатыр, оның ішінде еврей (діни және зайырлы), араб, друз және черкес ізраилдік студенттер бар. Бұл университетте Израильдегі эфиопиялық студенттердің ең көп санына ие. 2011 жылғы мәлімет бойынша, 600 ізраилдік араб азаматы студент болып табылады. Араб студенттері университетте нәсілдік немесе саяси жек көруге ұшырамаған. Сонымен қатар, университетте солшыл көзқарастарды ұстанатын бірнеше оқытушы сабақ береді.

Қонақ оқытушылар

AUC әлемнің әртүрлі университеттерінен шақырылған лекторыларды қабылдайды. 2010 жылы Хартфорд университетінің коммуникация профессоры Дон Эллис «Коммуникация мәселелері және саяси қақтығыс» курсын оқыды. Ол: «Менің жалғыз мақсатым – олардың сын тұрғысынан ойлау дағдыларын жақсартуға көмектесу. Екі тараптың да бір-бірін дұрыс деп мойындамайтынын күтпеймін», – деді. Британ профессоры Джеффри Алдерман да Ариэль университетінде қонақ лекторы болып жұмыс істейді және университетке қарсы шыққан британдық парламент мүшелерінің себебі университет «еврейлердікі болғандықтан» екенін айтты. Егер ол палестиналық университет болғанда, олар қарсылық білдірмес еді. Әй, бұл көптеген палестиналық және еврей студенттері бар білім беру мекемесі ғой!» Лейбниц университетінің (Ханновер) профессоры Хильда Леоне университет архитектура мектебінде «Көрініс пен шындық арасында» тақырыбында лекция оқыды.

Халықаралық ынтымақтастық және бағдарламалар

Ариэль университеті Халықаралық университеттер қауымдастығының (IAU) мүшесі. 2008 жылы Global Association of Risk Professionals ұйымы университеттің орталығында филиал ашты, ол университет орталығында операторлық курстар мен халықаралық конференциялар өткізеді. Бұл келісім Израиль компанияларына капиталдық ресурстар мен жұмыс күшіне қол жеткізуді қамтамасыз етуге бағытталған. Ариэль университеті "Маса Израиль Жолы" жобасына қатысады, оған бүкіл әлемнен еврей студенттері бір семестрден бір жылға дейін Ариэльде оқуға келеді. Ариэльде оқуға келген студенттердің шамамен 30 пайызы жоба аяқталғаннан кейін Израильге көшіп кетеді. Израиль басып алған территорияда орналасқандықтан, Ариэль университеті 2013 жылы Еуроодақ пен Израиль арасында қол қойылған "Горизонт 2020" ғылыми-зерттеу бағдарламасы аясындағы қаржыландырудан мүшелікке ие болмады.

Академиялық бойкот

2005 жылдың сәуірінде Ұлыбританияның университет оқытушылары қауымдастығы (AUT) колледжбен академиялық байланыстары болғандықтан Бар-Илан университетін қысқа мерзімге бойкоттады. 2005 жылдың мамырында бойкот алынып тасталды. 2009 жылы Испанияның Тұрғын үй министрлігі университетті 2009 жылғы халықаралық сәулет конкурсына қатысудан шеттетуге құқық берді. Испания үкіметі университеттің қатысуына тыйым салу шешімінің себебі оның Палестинаның оккупацияланған аумақтарында орналасқандығы екенін түсіндірді. "Антидиффамация лигасы" Испания үкіметінен және АҚШ Энергетика министрлігінен Мадридте өткен күн энергиясы бойынша халықаралық байқаудан ізраилдік зерттеушілерді шеттету туралы шешімді кері қайтаруды сұрады. 2011 жылдың басында 165 ізраилдік ғалым Израильдік елді мекендердің кеңеюіне наразылық білдіру үшін университетке бойкот жариялады. Олар петициясында: "Ариэль Израильдің егеменді аумағының бөлігі емес, сондықтан бізден онда болу талап етілмейді", - деп жазды. Ариэль университетінің елді мекенде орналасқандығына байланысты, ол Еуроодақтан және Германия-Израиль ғылыми зерттеулер мен даму қорынан қаржы алудан мүшекестендірілді. 2018 жылы Дэвид Гросс, Мартин Рис және Эд Виттен сияқты көрнекті халықаралық физиктер әріптес ғалымдарын Ариэль университетіндегі конференцияға қатыспауға және "Палестина аумақтарының оккупациясын қалыпқа келтіру әрекеттеріне" қатыспауға шақыратын ашық хат жариялады.