Кіріспе
Американдық драматург және театр режиссері
Стивен Диц (1958 жылғы 23 маусымда туған) – американдық драматург, театр режиссері және педагог. "Есімдері ешқашан естімеген ең танымал американдық драматург" деп аталатын Диц Американың ең өнімді және кеңінен қойылатын драматургтарының бірі. 2019 жылы Диц Америкадағы ең көп қойылатын 20 драматургтың қатарында болды. Оның бірнеше пьесасы Бродвейден тыс (мысалы, "Fiction", "Lonely Planet", "God's Country") көрсетілсе де, Дицтің пьесаларының көп бөлігі Американың аймақтық театрларында қойылады. Сиэтл (Вашингтон штаты) және Чикаго (Иллинойс штаты) оның туындыларына берік негіз болған қалалардың қатарында. Дицтің психологиялық триллері "Бала қалай құлайды" 2020 жылдың басында Чикагодағы Нортлайт театрында тұңғыш рет көрсетілді және "Жозеф Джефферсон" сыйлығының "Жаңа үздік туынды" номинациясына ие болды. 2022–2023 жылғы маусымда екі жаңа бейімдеме қойылу жоспарланған: "Газды шам" (Патрик Хамильтонның "Газды шам" триллерінің алғашқы ресми сахналық бейімдемесі) және "Линктердегі кісі өлтіру" (Агата Кристидің романынан). Дицтің кеңінен қойылатын "Шоутинг Стар" пьесасы Диц, Кирк Линн және Мег Райанмен бірлесіп "Соңында не болады" фильміне бейімделді, режиссерлік жұмысын Райан жүзеге асырады. Фильмде Райан мен Дэвид Духовны түседі. Дицтің қазіргі жаңа пьесалар алаңына жасаған шолуы және оның осы саладағы ұзақ жылғы орны "Неге қазір жаңа пьесалар? Қиялға сыймайтын нәрсені қолдауға қатысты аргумент", "Американдық театр журналы", желтоқсан, 2022 ж. мақаласында жарияланды. Дицтің жақын арада жарық көретін кітабынан ("Doom Eager: Notes on Making Plays") алынған үзінді "Американдық театр журналы", қыркүйек, 2023 ж. "Пьеса жасау туралы кейбір қиын және әдемі шындықтар" деген атпен жарияланды. Жақындағы пьесалардың қатарында қараңғы, екі кейіпкерлі құпия "Көліктің айнасы"; театрда жұмыс істеуге арналған поэзиялық "Қырыққан ойын [Наивті және макабрлық әңгіме]"; және "микро жақындық" триллері "Шимерлинг" бар. 2018–2019 жылғы маусымда Диц ересектер мен жастар көрермендері үшін "Ұлы арғы" және "Сплинтер Ковтың жұлдызы" атты екі байланысты пьесаны көрсетті. 2015–2016 жылғы маусымда Диц үш жаңа пьесаның тұңғыш көрсетілімін өткізді: "Блумсдей" ("Американдық театр сыншылары қауымдастығының Штайнберг жаңа пьеса сыйлығы"), "Бұл кездейсоқ әлем" ("Humana жаңа американдық пьесалар фестивалі") және триллер "Кловер Роудта" ("National New Play Network" жүргізіп отырған жаңа пьесалардың тұңғыш көрсетілімі). Дицтің пьесалары Steppenwolf Theatre (Чикаго, Иллинойс штаты), Old Globe Theatre (Сан-Диего, Калифорния штаты), Actors Theatre of Louisville (Кентукки штаты), Seattle Repertory Theatre (Вашингтон штаты), Berkeley Repertory Theatre (Калифорния штаты), Oregon Shakespeare Festival (Эшленд), McCarter Theatre Center (Принстон, Нью-Джерси штаты), Alliance Theatre (Атланта, Джорджия штаты), Trinity Repertory Company (Род-Айленд штаты), Dallas Theater Center (Техас штаты) және Denver Center Theatre Company, сондай-ақ басқа да театрларда қойылды. 2010 жылы Диц Америкадағы ең көп қойылатын драматургтардың бірі (Шекспирді есептемегенде) деп танылды, тізімде сегізінші орынды иеленді, Теннесси Уильямс пен Эдвард Албимен бірдей өндіріс саны бойынша. Дицтің пьесалары халықаралық деңгейде жиырмадан астам елде қойылып, оннан астам тілге аударылған. Дицтің режиссерлік жұмысы Бродвейден тыс (Westside Arts), ірі аймақтық театрларда (Луисвиллдің актерлік театры, Сиэтл репертуарлық театры, ACT театры Сиэтл, Northlight театры Чикаго, Денвер орталық театр компаниясы, Лос-Анджелес театр орталығы, Меримак репертуарлық театры Лоуэлл, Массачусетс штаты, Питтсбург қалалық театры), сондай-ақ Санденс институты мен Миннеаполис драматургтар орталығында көрсетілді. Диц 2006 жылдан 2018 жылға дейін Остиндегі Техас университетінің драматургия және режиссура бағдарламасында оқытумен айналысты. UT/Остин университетінде Диц жыл сайынғы жаңа пьесалар көрмесін (UTNT – UT New Theatre) және жаңадан ойлап табылған режиссура бағдарламасын құрды. Оның белгілі бұрынғы студенттерінің қатарында драматургтер Джордж Брант, Франсис Я Чу Коухиг, Дженни Коннелл Дэвис, Мартин Циммерман, Кимбер Ли, Меган Кеннеди, Эндрю Хиндекер, Эйб Куглер, Диана Грисанти, Габриэль Джейсон Дин, Сара Салтвик; және режиссерлер Халена Кейс, Люк Леонард, Кортни Сэйл, Уилл Дэвис және Ханна Вольф бар. Диц АҚШ бойынша драматургия, әңгіме құру және бірлесіп жұмыс істеу бойынша шеберлік сабақтарын өткізуді жалғастыруда. Ол сонымен қатар Dramatists' Guild гильдиясының "Саяхатшы шебері" ретінде ұлттық деңгейде сабақ береді.
Өмір және мансап
Денвер, Колорадода туып өскен Диц 1980 жылы театр өнерінен бакалавр дипломын Солтүстік Колорадо университетінде бітірді, содан кейін Миннеаполиске көшіп, «Драматургтер орталығында» және басқа да жергілікті театрларда жаңа пьесалардың режиссері ретінде мансабын бастады. Осы жылдары ол «Quicksilver Stage» атты шағын театр труппасын құрып, өзінің пьесаларын жаза бастады. 1988 жылы «ACT» Театрының «Құдай елі» пьесасын жазуға берген тапсырысы оны Вашингтон штатының Сиэтл қаласына жеткізді. 1991 жылдан 2006 жылға дейін Сиэтлде тұрып жұмыс істеді. 2006 жылы Остин, Техас университетінде профессорлық қызметке қабылданды. 2006 жылдан бері ол отбасымен бірге уақытын Остин мен Сиэтл арасында бөліп келеді. Ол АҚШ ПЕН клубының драма саласындағы сыйлығын («Lonely Planet» пьесасы үшін, бәлкім оның ең көп қойылған туындысы); Кеннеди орталығының жаңа американдық пьесаларға арналған сыйлығын («Қысық» және «Ириспен әлі де тірі өмір» пьесалары үшін); Лила Уоллес/Reader’s Digest сыйлығын («Есте сақтаушы» пьесасы үшін); Yomiuri Shimbun сыйлығын Шусаку Эндоның «Үнсіздік» ромасын бейімдегені үшін; және 2007 жылғы Эдгар Аллан По сыйлығын Уильям Гиллетт пен Артур Конан Дойлдің 1899 жылғы «Шерлок Холмс: Соңғы оқиға» пьесасын бейімдегені үшін алды. Диц сондай-ақ американдық театр сыншылары қауымдастығы ұйымдастырған беделді «Штайнберг жаңа пьеса» сыйлығының екі мәрте финалисі атанды («Last of the Boys» және «Becky’s New Car» пьесалары үшін). 2016 жылы «Bloomsday» пьесасы үшін «Штайнберг жаңа пьеса» сыйлығының арнайы марапатын иеленді. Дицтің пьесалары саяси («Last of the Boys», «God’s Country», «Halcyon Days», «Lonely Planet») және комедиялық («Becky’s New Car», «Боулингтен де қызықты», «Айға қарай») сипаттағы туындыларды қамтиды. Олардың көптеген пьесаларында («Сенім», «Жеке көздер», «Қыял», «Ранчо Мираж» сияқты) жеке сатқындық пен алдаудың салдары басты орын алады. Дицтің соңғы қызығушылығы – заманауи театр репертуарына «триллер» жанрының қайта оралуы. Мысалдар: «Янки таверна» атты құпия триллері; «Кловер Роуд» атты классикалық, бір декорациядағы триллері; «Шимель» атты жеке триллері; және «Бала қалай құлайды» атты психологиялық триллері. Пьесалардың көпшілігі (актерлік нұсқалары) Dramatists Play Service (Нью-Йорк) немесе Samuel French, Inc. (Нью-Йорк) баспаларында жарық көреді. 2015 жылы UT Press баспасы Дицтің жас көрермендерге арналған шығармаларының антологиясын жариялады. Көптеген қысқа пьесалары да антологияларға енгізілген. Дицтің режиссерлік жұмыстары Американың көптеген жетекші аймақтық театрларында көрсетілді. Ол Луисвиллдегі «Хумана» фестиваліндегі актерлер театрында, Сиэтл репертуарлық театрында, Денвер орталық театр компаниясында, Нортлайт театрында (Чикаго), «ACT» театрында (Сиэтл), Сан-Хосе репертуарлық театрында, Сити театрында (Питтсбург), Вестсайд өнер орталығында (Бродвейден тыс) және Санденс институтында жаңа пьесалардың премьераларын қойды. Ол он жыл бойы Миннеаполистегі «Playwrights орталығында» резидент режиссер болып жұмыс істеді, сонымен қатар «Midwest PlayLabs» көркемдік директоры қызметін атқарды. Дицтің жаңа пьесаларды дамыту туралы мақалалары – көбінесе «American Theatre Magazine» журналында жарияланған – кеңінен талқыланды және қайта басылды.