Әскери қолданыстағы 40 ммлік граната түрлері

Кіріспе

Әскери қолданыстағы оқ-дәрі түрлері

Америка Құрама Штаттарының Қарулы Күштері 40 мм гранаталардың көптеген түрлерін, төмен жылдамдықты 40×46 мм және жоғары жылдамдықты 40×53 мм калибрлерінде жасады. Олар мұны «жоғары-төмен итеру жүйесі» деп атайды, ол кері соққы күшін жаяу әскерінің қаруының шегінде ұстап тұрады. Осы бетте негізгі шолу ұсынылған.

Стандартты жарылғыш қаптамалар

Жоғары жарылғыш гранаталар 40×46 мм және 40×53 мм калибрлері үшін жасалған алғашқы оқтардың бірі болды. Негізгі жарылғыш гранаталар көбінесе күрделі көп мақсатты гранаталармен алмастырылғанмен, олар олардың дамуының маңызды бөлігі болып табылады. 40×46 мм типтеріне M381, M386, M406 және M441 жатады. M386/M406, M381/M441-ден қарулану қашықтығы бойынша ерекшеленеді – олардың қарулану қашықтығы 14–28 метрді құрайды, ал M381 және M441-де бұл көрсеткіш 2–3 метрге жетеді. 40×53 мм типтеріне M383 (және M383E1) және M384 жатады.

Басқа да жарылғыш қаптамалар

HE гранаталары 40 мм гранаталардың екі түрі үшін де стандарт саналды, бірақ жылдар бойы осы гранаталарды қолданатын қарулардың мүмкіндіктері күрт кеңейді, нәтижесінде үлкен және брондалған нысаналарды жою қажеттілігі туды. 40×46 мм типтеріне M397A1, M433, M463 және жаңа M1060 кіреді. M397 – бұл алдын ала баптаулы ауада жарылатын оқ-дәрі, ол гранатометшілерге окоптар мен жасырынған нысаналарды жоюға мүмкіндік береді. Ол жерге тигенде жарылатын серпімді зарядты қамтиды. 1971 жылы стандартталған M433 HEDP (жоғары жарылғыш, екі мақсатты) жеңіл көліктер мен тірі күштерді тиімді жою қабілетімен стандартқа айналды. M433 екі түрлі әсер үшін кішкентай қалыпты зарядты және сымдық фрагментациялық торды біріктіреді. M463 – Вьетнам соғысы кезінде AAI әзірлеген арнайы типті, түтінсіз және жалтсыз (SF) болып, гранатаны патрондан итеру үшін поршеньдік жүйені пайдаланады, бірақ ұтқыр зат пен газдарды ішінде ұстайды. Бұл оқтың тиімді қашықтығын азайтады, бірақ 40 мм HE гранатаның дерлік дыбыссыз болуына мүмкіндік береді. M1060 – термобарикалық патрон, ол мақсатты нысаналарды қатты жылу мен күшті қысым (конкуссия) арқылы жоюға арналған. M1060 граната лақтырғыштарға бункерлер, үйлер және қабырғалар сияқты бекітілген нысаналарға қарсы айтарлықтай күшті әсер ету үшін жасалды. M430 және M430A1 – 40×53 мм HEDP патрондары, төмен жылдамдықты M433 сияқты. Олар өткізу қабілетімен ерекшеленеді, M430 – 51 мм болат плитадан өте алады, ал M430A1 – 76 мм. Жаңа HEDP XM1176 – Mk19 сияқты автоматты граната лақтырғыштармен атуға арналған екі мақсатты жарылғыш граната. Гранатаны соққыға дейін жарылуға баптауға болады.

Қарулы қаруға қарсы патрон

40 мм-лік гранататар алғаш жасалғанда, қаруды алып жүретін жаяу әскерінің негізгі қаруы болуы тиіс еді. Бірақ көптеген жағдайларда гранадир отрядтың күшін арттырса да, жарылғыш оқтардың әрекет ету қашықтығында жауға тап болғанда өте осал екені анықталды. Оқтардың қарулану қашықтығы қысқа болса, атысшылар үшін қауіпті жағдай туғызатын еді. Стандартты жаяу әскер мылтықтарына орнатылатын гранататарды жасауға кіріспес бұрын, гранататармен қаруланғандардың қысқа қашықтықтағы нысаналарды қауіпсіз түрде жоюына мүмкіндік беретін, жарылмастан жасайтын патрондарды әзірлеу басталды. Осыған ұқсас оқтар жоғары жылдамдықты 40x53 мм оқтарды қолданатын қарулар үшін де жасалды. Бұл адамға қарсы оқтар негізінен "канистрлік" санатына жатады. 40х46 мм типтеріне M576 сериясы кіреді. M576 құрамында жиырма 20 граммдық (1,30 грамм) металл шарлары бар. XM576/XM576E1 стандартталып, M576 болып өзгертілді. Тағы бір сынақ үлгісі, XM576E2, ату камерасында саботсыз, жиырма жеті 20 граммдық (1,30 грамм) металл шарларынан тұрды, бірақ тиімді пайдалану үшін тым жылдам тарап кететіні анықталды. Қазіргі кезде 40х53 мм типті жалғыз M1001 оғы бар, ол 115 дана 17 граммдық, 2,0 дюймдік флешеттермен толтырылған. 1960 жылдардың соңында Nortronics XM678 әзірледі. Әртүрлі деректерде снарядтың құрамында 0,24 дюймдік карбидтен жасалған 32 шардан бастап, 30 граммдық (1,94 грамм) вольфрамнан жасалған 54 шарға дейін болуы мүмкін екені көрсетілген.

Түтін патрульдері

40х46 мм-лік гранаталардың ең көп саны – түтін шашатын оқтар, олар әдеттегі қолдағы түтін гранаталарынан гөрі қашыққа лақтырылуы мүмкін және көптеген түстерде келеді. Бұл гранаталар сигнал беру және көру қабілетін нашарлату үшін қолданылады және екі негізгі түрі бар: «канопи» және «жер белгісі». 40х46 мм канопи түтін гранаталары үш түсте шығарылады: сары (M676), ақ (M680) және қызыл (M682). Олар тығыз жапырақ арасынан өтіп, позицияны белгілеу немесе сигнал беру үшін жасалған. Жер белгілері де үш түсте болады: қызыл (M713), жасыл (M715) және сары (M716). 40х53 мм ақ фосфорлы патрон, XM574 деп белгіленген, әзірленді, бірақ стандартталмады. M5 қару жүйесін пайдаланатын UH 1B Iroquois тікұшағында қолдануға арналған бұл оқ қауіпсіздік алаңдаушылықтарына байланысты қабылданбады. 1966 жылы өткізілген сынақтар сенімділік мәселелері, сондай-ақ қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылықтар (Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жоғары температура мен ылғалдықтан жарылу немесе істен шығу) және осалдықтың жоғарылауын (WP толтырғышы шағын қарудан оқ тисе қауіпті) көрсетті.

Сигнал беру және жарықтандыру картридждері

Әдеттегі қол гранаталарынан айырмашылығы, жеке граната лақтырғышын сигнализация немесе жарықтандыру құрылғысы ретінде шашуларды (flare) оңай атқылау үшін пайдалануға болады. АҚШ әскери құрамындағы 40 мм түтін гранаталары сияқты, олардың барлығы 40×46 мм калибрлі, олар жеке қолдануға, экипажға қызмет етуге қарағанда көбірек бейімделген. Олар екі негізгі түрге бөлінеді: шоғырланған шашулар және парашюттік шашулар. Шоғырланған шашулар негізінен сигнал беру үшін, ал парашюттік шашулар негізінен жарықтандыру үшін қолданылады. 40×46 мм шоғырланған шашулар үш түспен шығады: ақ (M585), жасыл (M663) және қызыл (M664). Жеке шашулар тұтанғаннан кейін жеті секунд бойы жанды. Парашюттік шашулар төрт түсте болады: ақ (M583/A1), жасыл (M661), қызыл (M662) және қызғылт сары (XM695). Парашют секундына 7 фут (шамамен 2 метр) жылдамдықпен төмен түсуі үшін жасалған, ал шашудың өзі 40 секунд бойы жанды. Гранатаны ауаға атқылау үшін арналған. Ол ең жоғары биіктікке жеткенде кішкентай парашют ашылады және инфрақызыл пиротехникалық шашуды тұтандырады. Шашу түнгі көру құралдары бар адамдарға ғана пайдалы жарық беру үшін жасалған. Шашу кем дегенде 40 секунд бойы жанды. Егер тікелей жоғарыдан атса, ол 500 фут (152 м) және 700 фут (213 м) биіктікке жетеді. Парашют төмен түсу жылдамдығын секундына 2 метрге дейін азайтады. Ұқсас M583A1 да осылай атылады, бірақ көрінетін жарықта жарық береді. Эксперименттік нұсқалардың қайсысы – XM651 немесе XM651E1 – стандартталғаны әлі белгісіз. M79 граната лақтырғышына немесе AN/M8 пиротехникалық тапаншасына арналған ескі патрондар да қоймада сақталады. XM674/M674 – CS көзбен байланысты зат. Оның құрамында 90-100 грамм CS қоспасы бар, тұтану уақыты 2-7 секунд, ал күйдіру уақыты 10-40 секунд. Оқ 65-90 метр қашықтықта тиімді. Оны қолмен де атқылауға болады. Жақында әртүрлі контейнерлік оқ-дәрілер мен басқа да аз зиянды снарядтар пайда болды. M1029 құрамында 0,48 дюйм диаметрінде 48 резеңке шар бар. M1029 әлі де 10 метрден төмен қашықтықта қауіпті деп саналады және 30 метрден жоғары қашықтықта тиімсіз. M1006 қатты көбіктен жасалған «коқыс гранатасын» (sponge grenade) адамды құлатпайтын, бірақ ең нашар жағдайда сүйектерін сындыра алатын жылдамдықпен атқылайды. M1006-да жұмсақ көбікті пайдалану соңғы онжылдықтарда әлемдегі полиция күштері қолданған резеңке және пластикалық таяқтардың салдарынан болған ауыр жарақаттар мен өлім-жітімдердің нәтижесі болуы мүмкін. M1006 10 метрден төмен қашықтықта атылғанда әлі де қауіпті, оның бастапқы жылдамдығы секундына 81 метр, ал 50 метрден жоғары қашықтықта тиімсіз.

Unlike conventional hand grenades, a personal grenade launcher can easily be used to launch flares as a signaling or illumination device. Like 40 mm smoke grenades in the US military, they are all of 40×46 mm caliber, serving more of a use in an individual rather than a crew served capacity. They also come in two main types, cluster flares and parachute flares. Cluster flares are used primarily for signaling, while parachute flares are used primarily for illumination. 40×46 mm cluster flares come in three colors: white (M585), green (M663), and red (M664). Individual flares burn for seven seconds after ignition. Parachute flares come in four colors: white (M583/A1), green (M661), red (M662), and orange (XM695). The parachute is designed to create a seven feet per second descent, while the flare itself has a 40 second burn time. The grenade is designed to be fired into the air. When it gets to its maximum height it deploys a small parachute, and ignites an infrared pyrotechnic flare. The flare is designed to only provide useful illumination to people wearing night vision googles. The flare will burn for at least 40 seconds. If fired directly overhead it can reach an altitude of 500 feet (152 m) to 700 feet (213 m). The parachute slows its descent to 7 feet (2 m) per second

The similar M583A1 is fired the same way, but illuminates in visible light. It is unclear which of the experimental variants, either the XM651 or XM651E1 was standardized. Older cartridges designed specifically for the M79 grenade launcher or the AN/M8 pyrotechnic pistol also remain in inventory. The XM674/M674 is a CS riot control agent cartridge. The unit contains 90 100 grams of CS mixture, with a 2 7 second ignition delay and burn time of 10 to 40 seconds. The round is effective to a distance of 65 to 90 meters. It can also be hand fired. More recent have been a variety of canister rounds and other less lethal projectiles. The M1029 contains 48 rubber balls of .48 inch diameter. The M1029 is still considered to be potentially lethal under 10 meters and ineffective at distances over 30 meters. The M1006 launches a solid foam "sponge grenade" at high enough velocity to wind someone or in extreme cases perhaps even break bones. The use of a softer foam sponge in the M1006 is likely a product of the serious injuries and fatalities caused by rubber and plastic batons in use by police forces around the world over the last few decades. The M1006 is still potentially lethal when fired at distances under 10 meters, having an 81 meter per second muzzle velocity, and is largely ineffective at distances over 50 meters.

Бірегей және арнайы картридждер

XM688 патроны ірі граната атуға арналған патрон ретінде әзірленген. Ол грапнельмен, итергіш құрылғысы бар XM1 және M79-бен жұптастырылуы тиіс еді. Бұл комбинация пайдаланушыларға ілмекті қолмен лақтырғаннан гөрі қашыққа атуға және осылайша биік жерлерге өрмелеуге мүмкіндік берді. Ұқсас жүйелер дербес әзірленген және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нормандияға түскен кезде, Пон-дю-Ок тауында қолданылған, бірақ XM688 бұл мақсатта қолданыстағы жаяу әскер қаруын пайдалануға мүмкіндік берді.

Жасыл оқ-дәрі

MK281 – АҚШ Теңіз әскері мен АҚШ Армиясы қолдануға қабылданған 40 мм-лік гранаталық оқ-дәрінің жаңа түрі. Rheinmetall MK281 Mod 0 және Mod 1 40×53 мм жаттығу патрондары – жоғары жылдамдықты, дәл жаттығу және оқу патрондары. MK281, Rheinmetall-дің патенттелген қозғалтқыш блогын пайдаланады, ол жақсырақ дәлдік үшін тұмсықтың жылдамдығының өте төмен стандарттық ауытқуын қамтамасыз етуге арналған. MK281 гранатасы MK19, MK47 және HK GMG сияқты барлық типтегі автоматты граната тастағыштармен үйлесімді және екі түрге бөлінеді: 40×53 мм MK281 Mod0 соққы белгісі және 40×53 мм MK281 Mod1 күндізгі-түнгі белгісі. MK281, Rheinmetall тобының американдық еншілес компаниясымен өндіріледі. Mod1 патроны операторларға түнгі уақытта жаттығу жасауға мүмкіндік береді; патронның белгісі қанағаттандырарлық көзбен де, түнгі көру құралдарымен де көрінеді. Қосымша опция ретінде, патронның екі түрі үшін де трассер қолданылады. Бұл трассер алты секунд бойы жанғыш болып, пайдаланушыға оқ-дәрінің траекториясын нысанаға жақындағанда бақылауға мүмкіндік береді.