Кіріспе

Әлеуметтік инженерия түрі

Компьютерлік қауіпсіздікте, иықтан қарап алу – бұл жеке сәйкестендіру нөмірлері (PIN), парольдер және басқа да құпия деректер сияқты ақпаратты құрбанның иығынан қарап алу арқылы қол жеткізуге бағытталған әлеуметтік инженерия техникасы. Рұқсатсыз қолданушылар құрылғыға енгізілген перне сауаттарын бақылайды немесе құпия ақпаратты тыңдайды, бұл жасырын тыңдау деп те аталады.

Әдістер мен тарихы

Бұл шабуыл жақын қашықтықтан (құрбанның иығынан тікелей қарап) немесе ұзақ қашықтықтан, мысалы, бинокль немесе ұқсас құралдармен орындалуы мүмкін. Бұл әдісті орындау үшін шабуылшыларға ешқандай техникалық білім қажет емес, құрбанның айналасын және теру үлгісін ұқыпты бақылау жеткілікті. 1980 жылдардың басында қоғамдық телефондардың жанында телефон карталарының нөмірін ұрлап, алысқа қоңырау шалуға немесе оларды бастапқы сатып алушы төлегеннен арзан бағаға сату үшін «иықтан қарау» тәсілі қолданылды. Алайда, жасырын камералар мен құпия микрофондар сияқты қазіргі заманғы технологиялардың пайда болуы иықтан қарауды жеңілдетіп, шабуылшыға ұзақ қашықтықтан иықтан қарау мүмкіндігін кеңейтеді. Жасырын камера шабуылшыға кіру процесінің барлығын және құрбанның басқа да құпия деректерін жазуға мүмкіндік береді, бұл әдетте қаржылық шығынға немесе жеке басын ұрлауға әкелуі мүмкін. Иықтан қарау көбінесе адам көп жиналатын жерлерде кездеседі, себебі құрбанның назарын аудармай ақпаратты бақылау оңайырақ. Иықтан қарау шабуылдарының екі түрі бар: тікелей бақылау шабуылдары, онда аутентификация туралы ақпарат аутентификация тізбесін тікелей бақылап отырған адам арқылы алынады, және жазу шабуылдары, онда аутентификация туралы ақпарат құрылғыны ашу үшін кейін талдау үшін аутентификация тізбесін жазу арқылы алынады. Пароль немесе PIN-код енгізуге қауіп төндіруден басқа, иықтан қарау күнделікті жағдайларда қолға ұсталатын ұялы құрылғылардағы жеке мазмұнды анықтау үшін де қолданылады; иықтан қарау арқылы алынған визуалды мазмұн пайдаланушының құпия ақпаратын, тіпті үшінші тараптар туралы жеке мәліметтерді ашуға мүмкіндік беретіні анықталды.

Қарау арқылы парольді енгізу

Қарауға негізделген парольді енгізудің негізгі процедурасы әдеттегі парольді енгізуге ұқсас, бірақ перне теру немесе экранға тию орнына, пайдаланушы қалаған әрбір таңбаға немесе триггерлік аймаққа тізбектеп қарайды (көзбен теру сияқты). Осылайша, бұл тәсіл экрандағы пернетақта арқылы әріптік парольдермен де, сондай-ақ зерттелген графикалық пароль схемаларымен де қолданылуы мүмкін. Пайдалану ыңғайлылығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін түрлі факторлар маңызды. Көзді қадағалау технологиясы 1900 жылдардың басынан бері айтарлықтай дамыды. Қазіргі заманғы көзді қадағалау құрылғылары 1° көру бұрышының дәлдігімен, кедергі келтірмейтін, қашықтықтан бейнеге негізделген көзді қадағалауды ұсынады. Көзді қадағалау – компьютерлік көрудің мамандандырылған саласы. Камера пайдаланушының көзін бақылау үшін қолданылады. Бір немесе бірнеше инфрақызыл жарық көздері пайдаланушының бетін жарықтандырады және мүйіз қабығындағы жарық көзінің шағылысуын – жарқырауды тудырады. Пайдаланушы әр түрлі бағытта қарағанда қасаң өзгеріп тұрады, бірақ жарқыраудың мүйіз қабығындағы орны өзгермейді. Қасаң ортасының салыстырмалы қозғалысы мен орны және жарқыраудың орны көздің бағытын анықтау үшін қолданылады, содан кейін ол экран жазықтығындағы координаттарға бейімделеді. Зерттеушілер мобильді құрылғыларда «иықтан қараудың» алдын алу үшін, қарауға негізделген парольді енгізу үшін алдыңғы камераны пайдалану жолдарын ұсынды. Мысалы, GazeTouchPIN және GazeTouchPass көздің солға/оңға қозғалысын және экрандағы түймелерді басу арқылы сенсорлық енгізуді біріктіреді. Бұл әдістер дәстүрлі сенсорлық енгізуге қарағанда (мысалы, PIN-код және құлып үлгілері) қауіпсіз, себебі олар «иықтан қараушылардан» (1) пайдаланушының көзін, (2) пайдаланушының сенсорлық енгізуін байқауды және (3) осы байқауларды біріктіруді талап етеді.

Құпия құлақтандыру әдісі

Сенімді ақпаратқа қол жеткізу үшін, иықтан қарап көру қаупі төмен болғанда, құпия түймелеу әдісі – кіру кезінде аутентификация ақпаратын жасыратын техника, тіпті басқа адамдар енгізу процесін көруге тырысса да. Сонымен қатар, бейнежазбалар да қауіп тудырады. Сондықтан, аутентификация ақпаратының ұрлануын болдырмау үшін аутентификация процесін күрделендіру қажет. Мысалы, смартфондар саусақ іздерін сканерлеу немесе беттік тану сияқты биометриялық деректерді пайдаланады, оларды иықтан қарап көру арқылы қайталай алмайсыз. Құпия түймелеу әдісі белгішелерді немесе жүйенің басқа түрін пайдалана алады. Құпия түймелеу жүйесінің мақсаттары:

Жасырын бақылауға қарсы тұру: Аутентификация операциясы бірнеше рет орындалған жағдайда да, аутентификация ақпараты басқа адамдарға ашылмауына кепілдік беретін қарсылық деңгейін сақтау. Жазбаға қарсы тұру: Аутентификация операциясы толығымен жазылған жағдайда да, аутентификация ақпаратын басқа адамдардың талдауына жол бермейтін қарсылық деңгейін сақтау. Брутфорс шабуылына қарсы тұру: Аутентификация процесін төрт таңбалы ПИН-кодқа жасалған брутфорс шабуылынан гөрі бұзу қиын болған деңгейде қарсылық күшін сақтау. Бұл саясат ISO 9564 1 стандартына сәйкес келеді, мысалы PassFaces, Jiminy, VIP, Passpoints. Күрделі шабуылдардың кейбіреулері енгізілген ПИН-кодтың жылу іздерін көру үшін термокамераларды пайдаланады. Термошабуылдар аутентификацияны аяқтағаннан кейін пернелерде қалған жылу іздерін пайдаланады. Сондықтан, аутентификация процесін қауіпсіз ету үшін иықтан қарап көруге қарсы PIN енгізу әдістемелері қолданылады. Мысалдарға құпиялылық экрандары бар PIN-падтар жатады. Тағы бір мысал – банкоматтар мен кейбір кіру жүйелерінде металл PIN-падтарды қолдану, олардың материалы, қорғанысы, шағылысуы немесе ішкі жылуы термокамералармен шабуыл жасауды дерлік мүмкін емес етеді.

Виртуалды шындық

Пайдаланушы иықтан қарау мәселесін азайту үшін виртуалды шындық көзілдірігін кие алады; алайда, қол жестілерімен басқару, батырмаларды басу және дауыспен берілген бұйрықтарға шабуыл жасау әлі де мүмкін.