Кіріспе
110 метрлік кедергілер – ерлерге арналған жеңіл атлетиканың жүгіру түрі. Ол Жазғы Олимпиада ойындарының бағдарламасына кіреді. Әйелдер арасындағы баламасы – 100 метрлік кедергілер. Жарыс барысында, 110 метрлік тік сызық бойымен тең аралықта 10 кедергі орналастырылады. Кедергілер жүгірушіге соқтығысса құлап қалуы үшін орнатылған. Құлаған кедергілер үшін жүгірушіге уақыт айыптары қосылмайды, бірақ олар жүгіру жылдамдығын төмендететін салмаққа ие. 100 метрлік спринт сияқты, 110 метрлік кедергілер де бастау сызығынан басталады. 110 метрлік кедергілерде бірінші кедергі бастау сызығынан 13,72 метр (45 фут) қашықтықта орналасады. Ал келесі тоғыз кедергі бір-бірінен 9,14 метр (30 фут) қашықтықта, ал соңғы кедергіден финиш сызығына дейінгі арақашықтық 14,02 метр (46 фут) құрайды. Олимпиада ойындары 1896 жылдан бері бағдарламасына 110 метрлік кедергілерді қосты. Әйелдер арасындағы кедергілермен жүгіру 1932 жылдан 1968 жылға дейін 80 метрлік трассада өткізілді. 1972 жылғы Жазғы Олимпиададан бастап әйелдер жарысы 100 метрге дейін ұзартылды. 20 ғасырдың басында жарыс көбінесе 120 ярдтық кедергілер түрінде өткізілгендіктен, кедергілер арасындағы қашықтық императорлық бірліктермен өлшенген. Ең жылдам 110 метрлік кедергілерді басып өту үшін шамамен 13 секунд уақыт керек. АҚШ-тан шыққан Арис Мерритт 2012 жылдың 7 қыркүйегінде Бельгияда өткен «Мемориал Ван Дамм» жарысында 12,80 секундтық әлемдік рекордты көрсетті.
The 110 metres hurdles, or 110 metre hurdles, is a hurdling track and field event for men. It is included in the athletics programme at the Summer Olympic Games. The female counterpart is the 100 metres hurdles. As part of a racing event, ten hurdles of in height are evenly spaced along a straight course of 110 metres. They are positioned so that they will fall over if bumped into by the runner. Fallen hurdles do not carry a fixed time penalty for the runners, but they have a significant pull over weight which slows down the run. Like the 100 metres sprint, the 110 metres hurdles begins in the starting blocks. For the 110 m hurdles, the first hurdle is placed after a run up of 13.72 metres (45 ft) from the starting line. The next nine hurdles are set at a distance of 9.14 metres (30 ft) from each other, and the home stretch from the last hurdle to the finish line is 14.02 metres (46 ft) long. The Olympic Games have included the 110 metre hurdles in their program since 1896. The equivalent hurdles race for women was run over a course of 80 metres from 1932 to 1968. Starting with the 1972 Summer Olympics, the women's race was set at 100 metres. In the early 20th century, the race was often contested as 120 yard hurdles, thus the imperial units distances between hurdles. The fastest 110 metre hurdlers run the distance in around 13 seconds. Aries Merritt of the United States holds the current world record of 12.80 seconds, set at the Memorial Van Damme meet on 7 September 2012 in Belgium.
Тарих
1830 жылы Англияда өткен алғашқы кедергілі жарыстарда ағаш кедергілер 100 ярдтық (91,44 м) қашықтыққа орнатылды. Алғашқы стандарттар 1864 жылы Оксфорд пен Кембриджде енгізілді: жарыс жолының ұзындығы 120 ярдқа (109,7 м) белгіленді және осы қашықтықта жүгірушілер он биік кедергіні еңсеруі керек болды; кедергілердің биіктігі мен арақашықтығы сол кезден бері Империялық өлшемдермен анықталады. 1888 жылы Францияда жарыс жолының ұзындығы 110 метрге дейін дөңгеленгеннен кейін стандарттау іс жүзінде аяқталды, бірақ Германияда 1907 жылға дейін 1 метрлік кедергілер қолданылды. Бастапқыда ауыр салынған кедергілер 1895 жылы жүгірушілер құлатып жіберуге болатын, біршама жеңіл Т-пішіндес кедергілермен алмастырылды. Дегенмен, 1935 жылға дейін жүгірушілер үштен астам кедергіні құлатып жіберсе дисквалификацияланатын, ал рекордтар тек жүгіруші барлық кедергілерді тік тұрған күйде қалдырған жағдайда ғана мойындалатын. 1935 жылы Т-пішіндес кедергілерге соққанда оңай құлап, жарақат алу қаупін азайтатын L-пішіндес кедергілер ауыстырылды. Алайда, бұл кедергілер салмақты болғандықтан, оларды құлату тиімсіз. Бірінші кедергіні жүгіріп келе жатып, жоғарғы денесін төмендетіп еңсеру және кедергілер арасында үш қадамнан жасау стилін алғаш рет 1900 жылғы Олимпиада чемпионы Альвин Кранцлейн қолданды. 110 метрлік кедергілі жүгіру 1896 жылдан бері Олимпиада бағдарламасына енген.
Әйелдер тарихы
1920 жылдары әйелдер осы жарысты кейде өткізді, бірақ ол кеңінен қабылданыс таппады. 1926 жылдан 1968 жылға дейін әйелдер 80 метрлік кедергілер арқылы жүгіруде жарысты, ол 1961 жылдан бастап сынақ ретінде 100 метрге дейін ұзартылды және 1969 жылы ресми түрде жарыс бағдарламасына енгізілді. Қазіргі таңда әйелдер Әлемдік жеңіл атлетика релесіндегі шаттл кедергілер эстафетасында 110 метрлік қашықтықты жүгіреді, онда екі ер және екі әйел қатысады. Бұл жарыс 2019 жылғы жарыста тұңғыш рет өтті.
Басқа іс-шаралар
1900 және 1904 жылдары Олимпиада ойындары бағдарламасына 200 метрлік кедергілермен жүгіру де кірді, ал IAAF 1960 жылға дейін 200 метрлік кедергілер бойынша әлемдік рекордтарды мойындады. Дон Стайрон 50 жылдан астам уақыт бойы осы жарыс бойынша әлем рекордын сақтап келді, одан кейін 2010 жылы Манчестер қалалық ойындарында арнайы ұйымдастырылған жарыста Энди Тернер осы рекордты жаңартты: 2021 жылға дейін Стайрон 220 ярдтық төмен кедергілермен жүгіру бойынша әлем рекордын ұстап тұр.
Техника
Спринттік кедергілер өте ырғақты жарыс, себебі ерлер де, әйелдер де әр кедергі арасында 3 қадам (яғни 4 аяқ тию) жасайды, сыртта 110/100 метрлік қашықтықта немесе ішкі жабық стадиондағы қысқа қашықтықта (55 немесе 60 метр) жүгіргенде бұл маңызды емес. Сонымен қатар, бастапқы сызықтан бірінші кедергіге дейінгі қашықтық – әйелдер үшін қысқа болғанымен – екі жыныс үшін де, жабық стадионда да, ашық ауада да тұрақты, сондықтан спринттік кедергілермен айналысатындарға жабық және ашық стадиондар арасында қадамдарын өзгертудің қажеті жоқ. Жабық және ашық стадиондар арасындағы бір айырмашылық – соңғы (5-ші) кедергіден жабық стадиондағы финиш сызығына дейінгі қашықтық қысқарақ, ал ашық стадиондағы соңғы (10-шы) кедергіден финиш сызығына дейінгі қашықтық ұзақ. Көшбасшы ерлер кедергішілер дәстүрлі түрде бастапқы старттан бірінші кедергіге дейін 8 қадам жасады (жабық және ашық стадиондарда). 8 қадамдық старт (кем дегенде) 1950 жылдардан бастап 20 ғасырдың соңына дейін сақталды және Гаррисон Диллард, Род Милберн, Грег Фостер, Ренельдо Нехемия, Роджер Кингдом, Аллен Джонсон, Марк Криар, Марк Маккой және Колин Джексон сияқты әлем және Олимпиада чемпиондарын қамтыды. Дегенмен, 2000 жылдардың басынан бастап, кейбір кедергі жаттықтырушылары 7 қадамдық жылдам стартқа көшуді қабылдады, ерлерге бастапқы старттан алғашқы бірнеше қадамдарын ұзартуға үйретті. Кубалық кедергіші Дейрон Роблес 2008 жылы 7 қадамдық стартпен 12.87 секундтық әлемдік рекордты орнатты. Қытай жұлдызы Лю Сян 2004 жылғы Олимпиада ойындарында жеңіске жетіп, 2006 жылы 8 қадамдық әдіспен әлемдік рекордты жаңартты, бірақ ол 2011 жылғы ашық стадион маусымында 7 қадамға ауысты. 2010 жылғы ашық стадион маусымынан кейін америкалық Джейсон Ричардсон 7 қадамдық стартқа ауысу үшін жаттықты және 2011 жылғы әлем чемпионатында жеңіске жетті. Америкалық Арис Меррит 2011 жылдың күзінде 8 қадамнан 7 қадамға ауысу үшін жаттықты, содан кейін 2012 жылы өзінің ең жақсы ашық стадион маусымын өткізді – 8 жарысты 13 секундтан аз уақытта аяқтады – Лондон 2012 Олимпиадасында жеңіске жетіп, 12.80 секундтық әлемдік рекордты орнатты. 2012 жылы 110 метрлік кедергідегі ең жылдам уақыт көрсеткен 10 ер адамның 7-еуі 7 қадам қолданды, соның ішінде алдыңғы төрттік: Арис Меррит, Лю Сян, Джейсон Ричардсон және Дэвид Оливер. Кедергі техникасының сарапшылары, бірінші кедергіге 7 қадаммен жету үшін қажетті күш пен жылдамдыққа қол жеткізуге қажетті маусымдық емес жаттығулар, жарыстың соңғы жартысында жоғары төзімділікке әкеледі деп санайды. Бұл қосымша төзімділік кедергішілерге финиш сызығына дейін ең жоғары жылдамдықты сақтауға мүмкіндік береді, нәтижесінде жылдам уақыт тіркеледі.
Жас спортшылар деңгейіндегі жарыстар
Америкалық жоғары мектептердегі және көптеген халықаралық 20 жасқа дейінгі жеңіл атлетика жарыстарында 110 метрлік кедергілер кәсіби деңгейдегі кедергілермен көбінесе бірдей болады. Жоғары мектептегі және колледж/кәсіби деңгейдегі кедергілердің арасындағы басты айырмашылық – биіктігі. Жоғары мектептегі кедергілер 39 дюйм биіктікте, ал колледж деңгейіндегі кедергілер 42 дюйм биіктікте болады. Бұл биіктіктің өзгеруі кедергіні бірдей жылдамдықпен еңсеруге қажетті талаптарды күрт өзгертеді. Жоғары мектептегі кедергілерді еңсеру техникасы кәсіби техникамен бірдей, бірақ биік кедергілерде барлық элементтер күшейтілген. Жоғары сынып оқушысы 39 дюймдік кедергілерден 42 дюймдік кедергілерге ауысқанда көптеген жағдайларға бейімделуі керек, ең маңызды мәселе – кедергіден өткеннен кейін төмен түсу. 39 дюймдік кедергілерді еңсерген спортшылар кедергіден өткеннен кейін бірден қалыпты жүгіру қозғалысын жасай беруге үйренген, бірақ 42 дюймдік кедергілерге жаңадан ауысқан спортшы үшін осы қосымша жарты секунд өте жат сезім тудыруы мүмкін. 39 дюймдік және 42 дюймдік кедергілерді еңсеру техникасының екінші маңызды айырмашылығы – ұшып өту қашықтығы. Жоғары мектеп оқушысы алғашқы кедергіге жақындағанда, әр қадамына барынша күш салып, мүмкіндігінше жылдамдыққа ие болуға тырысады, сондықтан сегізінші қадамында кедергіден шамамен алты дюйм қашықтықта болады. 42 дюймдік кедергіні еңсеруге тырысқанда, спортшы кедергінің биіктігіне қарамастан, басымен кедергіге тікелей жүгіре алмайды. Жаңадан колледжге өткен кедергімен жүгіруші 42 дюймдік кедергіні еңсеру үшін қадамдарын қысқартуды және жерден алыс қашықтықтан ұшып өтуді үйренуі керек. Әлемдік деңгейдегі кедергімен жүгіруші Эрис Мерриттің жоғары мектептегі мансабының шарықталу кезеңінде 13,91 секундтық Уиллер жоғары мектебінің рекорды әлі де сақталып тұр. Американың көптеген жетекші кедергімен жүгірушілерінің мансабы жоғары мектепте басталды, соның ішінде Вена жоғары мектебіндегі Роджер Кингдом және тағы да басқалары. 39 дюймдік биіктіктегі 110 метрлік кедергілер бойынша әлемдік рекордты 12,72 секундпен Саша Жоя 2021 жылғы 21 тамызда Кенияның Найроби қаласында өткен 2021 жылғы жеңіл атлетикадан 20 жасқа дейінгілер чемпионатында көрсетті.
Басты оқиғалар
IAAF-тің алғашқы ресми әлем рекорды: 15.0 секунд, Форрест Смитсон (АҚШ), 1908 жыл
15 секундтан төмен бірінші нәтиже: 14.8 секунд, Эрл Томсон (Канада), 1920 жыл
14 секундтан төмен бірінші нәтиже: 13.7 секунд, Форрест Таунс (АҚШ), 1936 жыл
13.5 секундтан төмен бірінші нәтиже: 13.4 секунд, Джек Дэвис (АҚШ), 1956 жыл
13 секундтан төмен бірінші нәтиже: 12.93 секунд, Ренельдо Нехемия (АҚШ), 1981 жыл
12.9 секундтан төмен бірінші нәтиже: 12.88 секунд, Лю Сянь (Қытай), 2006 жыл
First under 15 seconds: 14.8 seconds, Earl Thomson (CAN), 1920
First under 14 seconds: 13.7 seconds, Forrest Towns (USA), 1936
First under 13.5 seconds: 13.4 seconds, Jack Davis (USA), 1956
First under 13 seconds: 12.93 seconds, Renaldo Nehemiah (USA), 1981
First under 12.9 seconds: 12.88 seconds, Liu Xiang (CHN), 2006
Барлық уақыттағы 25 үздік
2023 жылдың шілдесіне дейін дұрыс. Атл.# (Атлеттік рейтингі) Нәтиж.# (Нәтиже рейтингі) Уақыт (с) Жел (м/с) Реакция (с) Атлет Ұлт Күні Орын 1 1 12.80 +0.3 0.145 Ариес Мерритт 7 қыркүйек 2012 Брюссель 2 2 12.81 +1.8 0.169 Грант Холлоуэй 26 маусым 2021 Юджин 3 3 12.84+1.60.128Девон Аллен12 маусым 2022Жаңа Йорк қаласы4 4 12.87 +0.9 Дэйрон Роблес 12 маусым 2008 Острава5 5 12.88 +1.1 Лю Сян 11 шілде 2006 Лозанна 5 12.88 +0.5 Роблес #2 18 шілде 2008 Сен-Дени6 7 12.89 +0.5 0.161 Дэвид Оливер 16 шілде 2010 Сен-Дени 7 8 12.90 +1.1 Доминик Арнольд 11 шілде 2006 Лозанна 8 12.90 +1.6 0.150 Оливер #2 3 шілде 2010 Юджин 8 8 12.90 +0.7 Омар Маклауд 24 маусым 2017 Кингстон 9 11 12.91 +0.5 0.122 Колин Джексон 20 тамыз 1993 Штутгарт 11 12.91 +0.3 0.139 Лю #2 27 тамыз 2004 Афина +0.2 Роблес #3 22 шілде 2008 Стокгольм 10 14 12.92 −0.1 Роджер Кингдом 16 тамыз 1989 Цюрих +0.9 Аллен Джонсон 23 маусым 1996 Атланта 14 12.92 +0.2 Джонсон #2 23 тамыз 1996 Брюссель +1.5 Лю #3 2 маусым 2007 Жаңа Йорк қаласы ±0.0 Роблес #4 23 қыркүйек 2007 Штутгарт −0.3 0.143 Мерритт #2 8 тамыз 2012 Лондон 13 21 12.93 −0.1 Ренальдо Нехемиа 19 тамыз 1981 Цюрих 21 12.93 ±0.0 0.128 Джонсон #3 7 тамыз 1997 Афина +1.2 0.151 Мерритт #3 30 маусым 2012 Юджин +0.6 0.137 Мерритт #4 13 шілде 2012 Лондон ±0.0 0.112 Мерритт #5 20 шілде 2012 Монако 13 21 12.93 +0.9 0.168 Хансле Парчмент 17 қыркүйек 2023 Юджин 15 12.94 +1.6 Джек Пирс 22 маусым 1996 Атланта +0.5 Орландо Ортега 4 шілде 2015 Сен-Дени +0.7Рашид Бродбелл9 шілде 2023Кингстон18 12.95 +1.5 Терренс Траммелл 2 маусым 2007 Жаңа Йорк қаласы +0.3 Паскаль Мартино Лагарде 18 шілде 2014 Монако 20 12.96+1.3Корделл Тинч23 маусым 2023Фейетвилл21 12.97 +1.0 Ладжи Дукуре 15 шілде 2005 Анжер22 12.98 +0.6 Марк Криар 5 шілде 1999 Загреб +1.5 Джейсон Ричардсон 30 маусым 2012 Юджин 24 12.99 +1.2 Ронни Эш 29 маусым 2014 Сакраменто 25 13.00 +0.5 Тони Джарретт 20 тамыз 1993 Штутгарт +0.6 Аньер Гарсиа 25 қыркүйек 2000 Сидней +0.8 Даниэль Робертс 7 маусым 2019 Остин ±0.0Трей Каннингем10 маусым 2022Юджин+0.3Фредди Критенден20 тамыз 2022Фрипорт
Көмектелген белгілер
Секунд сайын 2,0 метрден аспайтын желмен тіркелген нәтижелер рекордтық көрсеткіштерге жатпайды. 12,94 секундтан тез немесе оған тең нәтиже көрсеткен, желдің көмегімен тіркелген уақыттардың тізімі төменде: Роджер Кингдом (АҚШ) 1989 жылдың 10 қыркүйегінде Барселонада 12,87 (+2,6) көрсетті. Лю Сянь (ҚХР) 2012 жылдың 2 маусымында Орегон штатының Юджин қаласында 12,87 (+2,4) жүгірді. Корделл Тинч (АҚШ) 2023 жылдың 27 мамырында Колорадо штатының Пуэбло қаласында 12,87 (+6,0) жүгірді. Дэвид Оливер (АҚШ) 2008 жылдың 6 шілдесінде Орегон штатының Юджин қаласында 12,89 (+3,2) жүгірді. Ренельдо Нехемия (АҚШ) 1979 жылдың 1 маусымында Иллинойс штатының Шампейн қаласында 12,91 (+3,5) жүгірді. Колин Джексон (Ұлыбритания) 1994 жылдың 31 шілдесінде Сестриерде 12,94 (+2,8) жүгірді.
Roger Kingdom (USA) ran 12.87 (+2.6) in Barcelona on 10 September 1989. Liu Xiang (CHN) ran 12.87 (+2.4) in Eugene, Oregon on 2 June 2012. Cordell Tinch (USA) ran 12.87 (+6.0) in Pueblo, Colorado on 27 May 2023. David Oliver (USA) ran 12.89 (+3.2) in Eugene, Oregon on 6 July 2008. Renaldo Nehemiah (USA) ran 12.91 (+3.5) in Champaign, Illinois on 1 June 1979. Colin Jackson (GBR) ran 12.94 (+2.8) in Sestriere on 31 July 1994.
Маусымның ең жақсысы
ЖылУақытАтлеттерОрналасқан жер196613.47Нью-Йорк қаласы196713.43Минеаполис196813.33Мексика қаласы196913.45МиамиМиами197013.42Бейкерсфилд197113.46Кали197213.24Мюнхен197313.41Цюрих197413.40Рим197513.28Сен-Этьен197613.30Монреаль197713.21София197813.22Евген197913.00Вествуд198013.21Цюрих198112.93Цюрих198213.22Кобленц198313.11Вествуд198413.15Цюрих198513.14Модесто198613.20Штутгарт198713.17Лозанна198812.97Сестриере198912.92Цюрих199013.08Окленд199113.05Виго199213.04Кёльн199312.91Штутгарт199412.98Токио199512.98Кёльн199612.92Атланта199712.93Афины199812.98Цюрих199912.98Загреб200012.97Сакраменто200113.04Эдмонтон200213.03Лозанна200312.97Сен-Дени200412.91Афины200512.97Анже200612.88Лозанна200712.92Нью-Йорк қаласыШтутгарт200812.87Острава200913.04Острава201012.89Сен-Дени201112.94Евген201212.80Брюссель201313.00Мәскеу201412.94Сен-Дени201512.94Сен-Дени201612.98Шанхай201712.90Кингстон201812.92Секешфехервар201912.98Остин202013.11Монако202112.81Евген202212.84Нью-Йорк қаласы202312.93Евген