Ефим Копелян: Өмірі мен өнерінің шежіресі

Кіріспе

Ефим Захарович Копелян (12 сәуір 1912 – 6 наурыз 1975) – совет театры мен киносының актері, Ленинградтағы Үлкен драма театрының (БДТ) көрнекті шеберлерінің бірі. Ол «Ақ жексұрын кекшілер», «Интервенция», «Мәңгілік шақыру», «Салалық шапқын» және тағы да басқа фильмдерде жарқын, ерекше рөлдерді сомдады. Сонымен қатар, «Көктемнің он жеті сәті» телесериалындағы дауыс режиссері ретінде де танымал. Ол Речица қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Бітірген соң Ленинградтағы «Красный Путиловец» зауытында металл шебері болып жұмыс істеді. 1930 жылы Көркемсурет академиясының сәулет факультетіне түсті. Студенттік жылдары БДТ-да эпизодтық рөлдерде жұмыс істеп, сонымен қатар осы театр студиясына (К.К. Тверской курсы) қабылданды. Білімін аяқтағаннан кейін Копелян БДТ-ның штаттық актері болды. Театрдағы алғашқы жылдары айрықша жетістіктермен ерекшеленбеді. Кейіннен романтикалық Дон Сезар де Базаннан бастап, «Любовь Яровая» спектакліндегі теңізші Швандияға дейін, классикалық және заманауи репертуардағы көптеген рөлдерді ойнады. Ол комедиялар мен трагедияларда кейіпкерлік рөлдерді сомдаған «әлеуметтік кейіпкер» болды. Георгий Товстоногов Копелянды театрдың барлық премьераларында жұмысқа тартып, оның есімімен БДТ-ның ең жақсы спектакльдері байланысты. Барбаросса операциясы кезінде БДТ Бакуде гастрольде болды. 1941 жылдың 4 шілдесінде театр Ленинградқа оралғанда, Копелян Халық қарулы күштеріне қосылып, жақын арада Ленинградтың майдандық үгіт-насихат взводына айналған Халық қарулы күштері театрында ойнады. Копелян кинода және теледидарда көптеген рөлдерді сомдады, сонымен қатар шағын рөлдердің шебері болды: рульші (1941 жылғы «Танкер Дербент»), дін қызметкері Гапон («Пролог», 1956), Серго Орджоникидзе («Кочубей», 1958), Налбандов («Уақыт алға!», 1966), Бурнаш («Ақ жексұрын кекшілер», 1967), 1971 жылғы «Даурия» эпикалық фильміндегі казак көшбасшысы Атаман, Бурцев («Адам жүрегі туралы әңгіме», 1975), Бейбутов («Ярослав Домбровский», 1976) және т.б. Оның ең жақсы кинолық рөлдерінің қатарында Савва Морозов («Николай Бауман»; 1968 жылғы Бүкілодақтық кинофестивальдің жүлдесі) және Свидригайлов («Қылмыс және жаза», 1970) бар. Ол «Ескі қамал» (1973), «Инженер Гариннің апаты» және «Мәңгілік шақыру» телефильмдерінде де ойнады. «Жеті нота үнсіздікте» (1967), «Горькийпен кездесулер» (1969), «Естелік» (1971) фильмдеріндегі және «Көктемнің он жеті сәті» (1973, 1976 жылғы РСФСР Мемлекеттік сыйлығы) телефильміндегі автор мәтінін оқуы ерекше болды. Копелян 1941 жылы актриса Людмила Макароваға үйленді. 1973 жылы КСРО халық артисі атағын алды. 1975 жылы Ленинградта қайтыс болды.

Yefim Zakharovich Kopelyan (Ефим Захарович Копелян; 12 April 1912 – 6 March 1975) was a Soviet actor of theatre and cinema, one of the legendary masters of the Bolshoi Theatre of Drama (BDT) in Leningrad. He performed bright, characteristic roles in the films The Elusive Avengers, Intervention, Eternal Call, The Straw Hat, and many others. He is also known for the voice over in the hit TV series Seventeen Moments of Spring. He was born in the Belarusian town Rechytsa into a Jewish family. After graduation, he worked as a metal craftsman at the plant Krasny Putilovets in Leningrad. In 1930, he entered the architectural department of the Academy of fine arts. In his students years he earned additionally as supernumerary in the BTD, entered to the studio of this theatre (course of K. K. Tverskoy). At the end of his education, Kopelyan became an actor on the main staff of the BTD. These early years in the theatre were not notable for any special successes. Later he played many roles, from the romantic Don Cesar de Bazan to the sailor Shvandya in Lyubov Yarovaya, roles of the classical repertoire and modern. He was a "social hero", playing character roles in comedies and tragedies. Georgi Tovstonogov employed Kopelyan almost in all premiers of theatre. With his name are connected all best plays BDT. Operation Barbarossa found BTD in Baku on tour. On the return of the theatre on 4 July 1941 to Leningrad, Kopelyan entered the People's militia and played in the Theatre of the People's militia, which soon became the Front line propaganda platoon of Leningrad. Kopelyan acted in film and on TV a lot, and was the brilliant master of small roles: Steersman (Tanker Derbent, 1941), Priest Gapon (Prologue, 1956), Sergo Ordzhonikidze (Kochubey, 1958), Nalbandov (Time, forward!, 1966), Burnash (The Elusive Avengers, 1967), 1971: Cossack Leader Ataman in epic film Dauria (1971 film) (Даурия), Burtsev (The Story about human heart, 1975), Beybutov (Yaroslav Dombrovsky, 1976), etc. Among his best cinematic roles were Savva Morozov (Nikolai Bauman; the prize of the All Union film festival, 1968), Svidrigaylov (Crime and punishment, 1970). He acted in television films Old fortress (1973), Crash of engineer Garin, and Eternal call. His reading the text from the author in films Seven notes in silence (1967), Meetings with Gorky (1969), Memory (1971) and television film Seventeen Moments of Spring (1973, State prize of the RSFSR in 1976) was unique. Kopelyan married actress Lyudmila Makarova in 1941. He was named a People's Artist of the USSR in 1973. He died in 1975 in Leningrad.