Ингушетия Республикасының мемлекеттік туы

Кіріспе

Ингушетияның Ресей Республикасының туы – Ресей Федерациясы құрамындағы Ингушетияның мемлекеттік туы. Ол – жоғары және төменгі жағында тар жасыл жолақтары бар көлденең үш түсті, ал ортасында ақ түс фонда қызыл трискельон күн белгісі бейнеленген. Ақ түс – ой-пікірдің және амалдың тазалығын, жасыл түс – Ингушетия жерінің табиғатының жаңаруын, молшылығын, құнарлылығын, сондай-ақ ингуштардың ұстанатын ислам дінін, ал қызыл түс – ингуш халқының ғасырлар бойы әділетсіздікке қарсы, ата-бабаларының жерінде көршілес халықтармен бейбітшілік пен үйлесімде өмір сүру құқығы үшін күрескен қиын жолын көрсетеді. Күн символы – ингуш халқының өркендеуіне бастайтын үздірілмейтін дамуын білдіреді. Ингушетияның мемлекеттік туы құрылғанға дейін ингуштардың тарихы мен этностығын көрсететін ұлттық символдары болған емес. Бұл Ингушетияның түрлі құрылымдардың құрамына кіргендігіне және сол себепті әртүрлі тулар мен елтаңбалармен, өзіне тән бірде-бір ұлттық символы болмауына байланысты болды. 1991 жылғы 30 қараша – 1 желтоқсан күндері өткен референдумда Ингуш Республикасын Ресей Кеңестік Федеративтік Социалистік Республикасының құрамында құру қолдау тапқаннан кейін, Ресейдің Жоғарғы Кеңесі 1992 жылғы 4 маусымда «Ингуш Республикасын Ресей Федерациясының құрамында құру туралы» Заңды қабылдады, содан кейін Ингушетия Ресейдің республикасы болып ресми түрде танылды. 1993 жылғы 15 мамырда Ингушетия халықтарының кезектен тыс съезінде туды қабылдау мәселесі бойынша қызу пікірталас болды. Соңында, 1994 жылғы 13 мамырда Ингушетия Республикасының Халық Ассамблеясы көрнекті жазушы және фольклоршы Дахкильгов Ибрагим Абдурахманович ұсынған сурет негізінде №1 РКЗ «Ингушетия Республикасының мемлекеттік туы туралы» Заңды қабылдады. 1999 жылғы 11 шілдеде Ассамблея №6 РКЗ «Ингушетия Республикасының мемлекеттік туы туралы» Ингушетияның Конституциялық заңын қабылдады, ол 1994 жылғы 13 мамырдағы Заңның күшін жойды деп танылды. Аталған заң тудың қолданылуын және көрсетілуін реттейді.

Flag of the Russian republic of Ingushetia

The state flag of Ingushetia, a republic in the Russian Federation, is a horizontal tricolour that shows a red triskelion solar sign on a white background, with narrow green horizontal stripes above and below. The white symbolizes purity of thoughts and actions, the green—the awakening of nature, abundance, fertility of the land of Ingushetia, as well as Islam, which the Ingush profess, red—the difficult struggle of the Ingush people against injustice, for the right to live on the land of their ancestors in peace and harmony with neighboring peoples throughout centuries; the solar symbol symbolizes the endless development leading to the prosperity of the Ingush people. Prior to the creation of the state flag of Ingushetia, the Ingush had never had their own national symbols that could reflect their history or ethnicity. This was because Ingushetia was part of different entities and therefore, was under different flags and coats of arms, without a single national symbol of its own. Following the referendum of 30 November – 1 December 1991 that favored the creation of an Ingush Republic within the Russian Soviet Federative Socialist Republic, the Supreme Soviet of Russia adopted the Law "On the formation of the Ingush Republic as part of the Russian Federation" on 4 June 1992, after which Ingushetia officially became a republic of Russia. There were heated debates regarding the adoption of the flag in the Extraordinary Congress of the Peoples of Ingushetia on 15 May 1993. Finally, on 13 May 1994, the People's Assembly of the Republic of Ingushetia adopted Law No. 1 RKZ "On the state flag of the Republic of Ingushetia" according to a drawing presented by Дахкильгов, Ибрагим Абдурахманович, a prominent writer and folklorist. On 11 July 1999, the Assembly adopted the Constitution Law of Ingushetia No. 6 RKZ "On the State Flag of the Republic of Ingushetia", invalidating the Law of 13 May 1994. The law regulates the flag's use and display.

Тарих

Ингушетия мемлекеттік туы құрылғанға дейін ингуштардың өздерінің тарихын немесе ұлтын көрсететін ұлттық символдары болған жоқ. Тіпті Ингушетияның бір бөлігі болған Терек облысының елтаңбасы да ингуш халқының тарихын немесе ұлтын ешқандай түрде көрсетпеді, өйткені Ресей империясының облыстары мен губернаторлары этникалық негізде құрылмаған. 1917–1918 жылдары Ресей Азамат соғысы кезінде Ингушетия қысқа уақытқа Солтүстік Кавказдың Таулы Республикасына жеке мемлекеттік аумақтық бірліктің бөлігі ретінде тиесілі болды және осылайша Республиканың туын қабылдады. Кеңес өкіметі кезінде Чечен-Ингуш Автономиялы Кеңес Социалистік Республикасының (1934 жылғы 15 қаңтарда құрылған) ұлттық туы, Ресей Федеративтік Социалистік Республикасының басқа автономиялы республикалары сияқты, тек титулды халықтардың ана тілдеріндегі жазулармен ғана жалпыресейлік тудан ерекшеленді. Сондықтан оның бетінде ингуш тілінде жазылған жазу болды. 1944 жылы шешендер мен ингуштар Қазақ КСР-і мен Қырғыз КСР-іне жер аударылды және олардың автономиясы жойылды. 1957 жылғы 9 қаңтарда шешендер мен ингуштардың автономиясы, екі халықтың ортақ ұлттық символдарымен бірге қалпына келтірілді. 1991 жылғы 1 қарашада Жохар Дудаев Чечен-Ингуш КСР-інен (1991 жылғы 24 мамырда қайта аталды) Ичкерия Республикасының тәуелсіздігін жариялады; 1991 жылғы 30 қараша – 1 желтоқсан күндері өткен референдум нәтижесінде Ингуш Республикасын құруға қолдау көрсетілді, ал Ресейдің Жоғарғы Кеңесі 1992 жылғы 4 маусымда «Ингуш Республикасының Ресей Федерациясы құрамында құрылуы туралы» Заң қабылдады, содан кейін Ингушетия ресми түрде тәуелсіз мемлекеттік бірлік – Ресейдің құрамындағы субъектіге айналды. Тудың авторы – Дахкильгов Ибрагим Абдурахманович. Ингушетияның туын қабылдау туралы шешімді қабылдау үшін мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдардың, суретшілердің және ғалымдардың көптеген дайындық жұмыстары атқарылды. 1993 жылғы 15 мамырда Ингушетия халықтарының Назран қаласында өткен кезектен тыс съезінде ту бекітілді, сондай-ақ Ингушетияның елтаңбасы мен әнұраны жөніндегі жұмыстарды жалғастыру туралы шешім қабылданды. «Сердало» газетінде Ингушетияның сол кездегі білім министрі Тамерлан Муталиевтің съезде ұсынған елтаңба мен тудың үлгілері, сондай-ақ әнұран мәтінінің бір бөлігі қызу пікірталас тудырды және елтаңба мен туды қабылдауға қолдау және қарсылық дауыстар болды деп хабарланды. 1993 жылғы 2 тамызда Ингушетияның сол кездегі президенті Руслан Аушевтің жарлығымен Ингушетияның мемлекеттік символдары жөніндегі комиссия құрылды. 1994 жылғы 13 мамырда Ингушетия Республикасының Халық Ассамблеясы Ибрагим Дахкильгов ұсынған сурет бойынша No. 1 РКЗ «Ингушетия Республикасының мемлекеттік туы туралы» Заң қабылдады. 1999 жылғы 11 шілдеде Ассамблея No. 6 РКЗ «Ингушетия Республикасының Конституциясы» қабылдады, ол 1994 жылғы 13 мамырдағы Заңды күштен шығарды. Осылайша, тудың ені мен ұзындығының арақатынасы 1:2-ден 2:3-ке өзгерді, ал күн белгісінің ішкі шеңберінің радиусы мен оның сәулелерінің соңындағы толық емес шеңбер де өзгерді. Сәулелердің ені де өзгерді. 2014 жылғы 11 шілдеде Ингушетия Республикасының Басшысы Юнусбек Евкуровтың No. 175 жарлығымен бұл күн Ингушетия Республикасының Мемлекеттік Ту күні ретінде белгіленді.

Prior to the creation of the state flag of Ingushetia, the Ingush had never had their own national symbols that could reflect their history or ethnicity. Even the coat of arms of Terek oblast, part of which was Ingushetia, didn't reflect in any way the history or ethnicity of the Ingush people as the oblasts and governorates of Russian Empire were not formed on ethnic grounds. In 1917–1918, during the Russian Civil War, Ingushetia briefly belonged to the Mountainous Republic of the Northern Caucasus as part of a separate state territorial unit and thus, adopted the Republic's flag. Under Soviet rule, the national flag of Checheno Ingush Autonomous Soviet Socialist Republic (founded on 15 January 1934) like other autonomous republics of Russian Soviet Federative Socialist Republic, differed from the all Russian flag only in inscriptions in the native languages of the titular nations. Therefore, it bore an inscription in the Ingush language. In 1944 the Chechen and Ingush peoples were deported to Kazakh SSR and Kirghiz SSR and their autonomy was abolished. On 9 January 1957 the autonomy of Chechens and Ingush was restored together with common national symbols of both Chechens and Ingush. On 1 November 1991 Dzhokhar Dudayev declared independence of the Chechen Republic of Ichkeria from the Checheno Ingush SSR (renamed in 24 May 1991); following the referendum of 30 November – 1 December 1991 that favored the creation of the Ingush Republic within the Russian Soviet Federative Socialist Republic, the Supreme Soviet of Russia adopted the Law "On the formation of the Ingush Republic as part of the Russian Federation" on 4 June 1992, after which Ingushetia officially became an independent state entity—a subject of Russia. The author of the flag was Дахкильгов, Ибрагим Абдурахманович. It took a lot of preparatory work of the state authorities, public organizations, artists and scientists to decide on the adoption of Ingushetia's flag. On 15 May 1993, the flag was approved by the Extraordinary Congress of the Peoples of Ingushetia, held in Nazran, and it was decided to continue work on the coat of arms and anthem of Ingushetia. Serdalo newspaper reported that samples of the coat of arms and flag, as well as some texts of the anthem, presented in the congress by the then Minister of Education of Ingushetia, Tamerlan Mutaliev, caused heated debate and there were votes for and against the adoption of the coat of arms and flag. On 2 August 1993, by decree of the then President of Ingushetia, Ruslan Aushev , a commission on state symbols of Ingushetia was formed. On 13 May 1994, the People's Assembly of the Republic of Ingushetia adopted Law No. 1 RKZ "On the state flag of the Republic of Ingushetia" according to a drawing presented by Ibragim Dakhkilgov. On 11 July 1999, the Assembly adopted the Конституция Республики Ингушетия No. 6 RKZ "On the State Flag of the Republic of Ingushetia", invalidating the Law of 13 May 1994. Thus, the ratio of the width of the flag changed its length of 1:2 to the ratio of 2:3 while the radius of the inner circle of the solar sign and the incomplete circle at the end of its rays have changed. The width of the rays has also changed. On 11 July 2014, by decree of the Head of the Republic of Ingushetia, Yunus bek Yevkurov , No. 175, this date was established as the Day of the State Flag of the Republic of Ingushetia.

Уақыт шкаласы

Жылдар қолданылуыКатынасыҮкіметСипаттамасы1918–19222:3Тау РеспубликасыТұғырдың көк түстегі аясында 7 жұлдызы бар 4 жасыл және 3 ақ жолақ.1937–19441:2Чечен-Ингуш Автономдық Советтік Социалистік Республикасы1957–19781:2РСФСР-ге ұқсас ту.1978–19911:21994–19991:2Ингушетия РеспубликасыҚазіргі тудан өзгеше пропорциясы бар ескі ту.1999 – қазіргі уақытқа дейін2:32000-дар жылдары2:3Ингуш сепаратистеріИнгуш сепаратистері қолданатын ту, үш көлденең жолақтан тұрады: ортасында ақ жолақ, жоғары және төменгі жағында екі жасыл жолақ; ортасында қызыл ай және жұлдыз, одан төмен 2 қылыш және екі жағында "الله أكبر" жазылған.

Дизайн

Тудың үш көлденең жолағы бар: ортасында ақ жолақ, ал жоғарғы және төменгі жағында екі жасыл жолақ; ортасында күн белгісі – қызыл шеңбер пішіндес, одан үш сәуле шығады, олардың әрқайсысы жартылай шеңбермен аяқталады. Тудың негізгі сипаттамасы, сондай-ақ оның пропорциясы Ингушетия Конституциясында көрсетілген: мәтін=Ингушетия Республикасының мемлекеттік туы – Ингушетия Республикасының ресми мемлекеттік символы, ол ақ тікбұрышты матадан жасалған, оның ортасында қызыл шеңбер пішіндес күн белгісі орналасқан, одан үш сәуле шығады, олардың әрқайсысы жартылай шеңбермен аяқталады. Тудың ені мен ұзындығының қатынасы 2:3. Тудың жоғарғы және төменгі жиегінің бойымен екі жасыл жолақ орналасқан, олардың әрқайсысы тудың енінің алтыдан бір бөлігін құрайды.

Символизм

Ақ түс – ойлар мен іс-қимылдың тазалығын көрсетеді. Жасыл түс – табиғаттың жаңаруы, молшылығы, Ингушетия жерінің құнарлылығы, сондай-ақ ингуштар қабылдаған ислам дінін білдіреді. Қызыл түс – ингуш халқының ғасырлар бойы әділетсіздікке қарсы күресін, ата-бабаларының жерінде көршілес халықтармен бейбітшілік пен үйлесімде өмір сүру құқығы үшін болған күресін символдайды. Күн белгісі – Күн мен Жердің мәңгілік қозғалысын, сондай-ақ барлық нәрсенің байланыстылығы мен шексіздігін көрсетеді. Белгінің қисайған сәулелері – Жердің және Күн жүйесінің басқа планеталарының Күнді, ал Күн өз осінің айналу бағытымен кері сағат тіліне қарсы бағытта бұрылған. Күн жүйесіндегі айналу бағыты – игілік пен жоқ-жұқшылықты білдіреді, сондықтан күн белгісі – халықтың гүлденуіне алып келетін үздірсіз дамуды символдайды. Тудағы күн белгісі 1965 жылы таулы Ингушетияға жасалған экспедиция кезінде табылған тамғалардың негізінде жасалған. Малсаганаькъан ингуш тейпінің ата-баба тамғасы – төрт сәулеге ғана өзгешелік ететін дерлік бірдей белгі, ол Ингушетияның Джейрах ауданындағы Таргимдегі 17 ғасырлық отбасылық қамалында сақталған.