Кіріспе

Суға ауа қосу

Суды ауамен толықтыру – табиғи және жасанды ортада судың оттегімен қанығуын арттыру немесе сақтау процесі. Аэрация техникалары көбінесе тоғандар, көлдер және су қоймаларын басқаруда оттегінің жетіспеуіне немесе балдырлардың өрбуіне қарсы қолданылады.

Су сапасы

Суды аэрациялау, көбінесе гипоксиялық немесе аноксиялық жағдайларға тап болған су қоймаларында қажет болады, мұндай жағдайлар көбінесе жоғарыдан ағып келетін адам қызметінен, мысалы, канализациялық ағынды суларды құю, ауыл шаруашылығынан шайылу немесе балық көліне тым көп жем тастау салдарынан туындайды. Аэрациялау көлдің, лагунаның немесе тоғанның түбіне ауа жіберу арқылы немесе фонтан немесе шашырату құрылғысы арқылы су бетін қоздыру арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, бұл бетте оттегі алмасуға және көмірқышқыл газы, метан немесе күкірттегі сияқты газдардың шығарылуына мүмкіндік береді. Су беті желмен қозғалғанда оттегі суға сіңірілуі мүмкін, ал табиғи аэрациялау су ағыны, сарқырама немесе тіпті күшті су тасқынынан туындаған су қозғалысы арқылы да жүзеге асуы мүмкін. Температуралық аймақтардағы ірі су қоймаларында күзгі айналым оттегіге тоқ суды оттегіге жеткіліксіз гиполимнионға енгізе алады.

Төмен жылдамдықты беткі аэратор

Төмен жылдамдықты беткі аэратор – биологиялық аэрация үшін жоғары тиімділікке ие құрылғы. Бұл құрылғылар көбінесе эпоксидті қаптамамен қорғалған болаттан жасалады және жоғары айналым моментін тудырады. Су көлемінің араласуы өте жақсы. Көбінесе бір құрылғының қуаты 1-ден 250 кВт-қа дейін болады, ал тиімділігі (SOE) шамамен 2 кгO2/кВт құрайды. Төмен жылдамдықты аэраторлар суды тазарту үшін биологиялық станцияларда ауаландыруға кеңінен қолданылады. Диаметрі неғұрлым үлкен болса, SOE көрсеткіші мен араласу да соғұрлым жоғары болады.

Су бұлақтары

Су тасқыны – суды жоғарыға, ауаға шашырататын құрал. Әдетте, бұл айналмалы қанатты қозғалтатын мотор арқылы жасалады. Қанат суды бастапқы бірнеше метрден сорып алып, ауаға шығарады. Бұл процесте ауа мен судың арасындағы байланыс оттегі беруге мүмкіндік береді. Су ауаға шашырағанда, ол ұсақ тамшыларға ажырасады. Бұл кішкентай тамшылардың жиынтығының үлкен беті бар, осы бет арқылы оттегі тасымалданады. Тамшылар қайтадан суға түскенде, қалған сумен араласып, оттегін экожүйеге қайтарады. Су тасқындары эстетикалық көрінісіне байланысты суды ауамен қанағаттандырудың танымал тәсілі болып табылады. Дегенмен, көптеген су тасқындары үлкен көлемдегі суды оттегімен толық қамтамасыз ете алмайды.

Жанауысты ауаландыру

Жер асты ауаландыру реактивті ауаландырғыштарды қолдану арқылы жүзеге асырылады, олар Venturi принципі арқылы ауаны сорып алып, сұйықтыққа жібереді.

Қалың бұршақпен ауаландыру

Ірі көпіршікпен ауаландыру – су асты ауаландыру түрі, онда жағалаудағы ауа компрессорынан ауа шланг арқылы су қоймасының түбіне орналасқан құрылғыға сорылады. Құрылғы 2 мм-ден астам диаметрлі ірі көпіршіктерді шығарады, олар сумен жанасқанда оттегін бөліп шығарып, көлдің қабатталған қабаттарының араласуына да көмектеседі. Жүйеден ірі көпіршіктер шығарғанда судың турбуленттік қозғалысы пайда болып, су араласады. Жағалаудағы компрессор ауаны шланг арқылы су асты ауаландыру құрылғысына сорады. Құрылғыға бірнеше диффузорлар қосылған. Бұл диффузорлар шынымен байланысқан кремнийден, кеуекті керамикалық пластиктен, ПВХ-тан немесе ЭПДМ (этиленпропилендиен мономер) резеңкесінен жасалған перфорацияланған мембраналардан жасалған дискілер, пластиналар, түтіктер немесе шлангтар түрінде болады. Ұсақ көпіршікпен ауаландырудың бір кемшілігі – керамикалық диффузорлардың мембраналары кейде бітіп қалуы мүмкін және оларды оңтайлы тиімділікпен жұмыс істеуі үшін тазалау қажет. Сонымен қатар, олар ірі көпіршікпен ауаландыру сияқты басқа ауаландыру техникаларымен салыстырғанда су бағанын тиімді араластыра алмайды. Өзенді тазалау жөніндегі үздіксіз күрестің бір бөлігі ретінде оттегі деңгейін толықтыру үшін екі арнайы McTay Marine кемесі, Thames Bubbler және Thames Vitality оттегі баржалары пайдаланылады, қазір бұл өзен 115 балық түрін және жүздеген омыртқасыздарды, өсімдіктерді және құстарды қолдайды.

Чесапик шығанағы

Осыған ұқсас ұсыныстар Чесапик шығанағын қайта жаңғыртуға көмектесу үшін жасалды, ондағы басты мәселе – суды таза ұстауға жауапты устрица сияқты сүзгі арқылы қоректенетін организмдердің жетіспеуі. Тарихи деректер бойынша, шығанақта ондаған миллиард устрица болған, олар күндер ішінде шығанақтың барлық суын араластырып отырған. Ластану, аурулар және устрицаны тым көп аулау салдарынан, олардың саны тарихи көрсеткіштерден едәуір төмендеді. Бұрын метрлерге дейін мөлдір болған су қазір тұншықтырып, шөгіндіге толы, сондықтан суға түскен адам тізесі суға батпай тұрып-ақ аяқтарын көре алмайды. Күкірттегі әдетте су астындағы өсімдіктер фотосинтез арқылы өндіреді, бірақ ластану мен шөгінділер өсімдіктердің санын азайтып, еріген күкірттегінің деңгейін төмендетіп, шығанақтың кейбір аймақтарын аэробты су жануарлары үшін жарамсыз етеді. Өсімдіктер мен сүзгі арқылы қоректенетін организмдер симбиоздық қарым-қатынаста болады: өсімдіктер су астындағы организмдердің өсуіне қажетті күкірттегін қамтамасыз етеді, ал сүзгі арқылы қоректенетін организмдер суды таза ұстайды, осылайша өсімдіктерге жеткілікті мөлшерде күн сәулесі түсуіне мүмкіндік береді. Зерттеушілер су сапасын жақсарту үшін жасанды түрде күкірттегімен толықтыруды ұсынды. Гипоксиялық суларды ауамен толықтыру тартымды шешім болып көрінеді және ол тұщы су тоғандары мен кішкентай көлдерде сәтті сынақтан өткен. Дегенмен, ешкім де мұндай ауқымды эстуарийде ауа толықтыру жобасын жүзеге асырмаған. 2016 жылдан бері Рок-Крикке қосылған 353 гектарлық бөлік құбырлар арқылы ауамен толықтырылуда. Жүйе бастапқыда қабаттануды жоюға арналған үлкен көпіршік жүйесі ретінде іске қосылды, 74 гектарлық күкірттегіге толы аймақ құрылды. 2019 жылы жүйе жаңартылып, көбірек күкірттегіні тікелей беру үшін ұсақ көпіршік инжекторлары орнатылды.

Суды тазартуды ауаландыру

Көптеген су тазарту процестерінде биологиялық тотығу процестерін қолдау үшін әртүрлі аэрация түрлері пайдаланылады. Типтік мысал – белсенді шлам, ол ұсақ немесе ірі көпіршікті аэрацияны немесе тазарту резервуарының түбінен араласқан суды көтеріп, ауа арқылы шығарып, суға оттегі қосатын механикалық аэрация конустарын қолдана алады.