Кіріспе
Эдвард Аполлониусен Лильджедалл (6 тамыз 1845, Вик қаласында туған – 10 қазан 1924, қайтыс болған) – норвегиялық саясаткер, Либералдық партия мүшесі. 1889 жылы Стокгольмдегі Мемлекеттік кеңес бөліміне мүше болып сайланды, ал 1912-1913 жылдары Білім және дін істері министрі қызметін атқарды. Лильджедаль 10 қазан 1924 жылы Вик қаласында қайтыс болды және сол жерге жерленді.
Edvard Apolloniussen Liljedahl (6 August 1845, in Vik 10 October 1924) was a Norwegian politician for the Liberal Party. He was a member of the Council of State Division in Stockholm in 1889, and Minister of Education and Church Affairs in 1912 1913. Liljedahl died on 10 October 1924 in Vik and was buried there.
Өмірбаян
Эдвард Лильджедаль 1845 жылы Аполлоний Лильджедаль мен Бритта Олсдоттер Хопперстадтың отбасында дүниеге келген. Ол 1864 жылы Балестранд мұғалімдер мектебін, ал 1866 жылы Сторд семинариясын бітірген. Бір жыл Лейкангерде мектепте сабақ берді. Сонымен қатар, ол бейбіт судьяның кеңсесінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. 18 қазан 1869 жылы Лильджедаль Барбра Эйнарсдоттер Рамслиге үйленді. Олар Киркьебодағы жаңа салынған шіркеуде үйленген алғашқы жұп болды. Олар әскери генерал Эйнар Лильджедальдың ата-анасы болды. Ол шіркеу хорында ән шырқады және Киркьебодағы алғашқы білімді мұғалім болды, онда 1867 жылдан 1889 жылға дейін жұмыс істеді. Содан кейін 6 наурыз 1889 жылдан 13 шілде 1889 жылға дейін Стокгольмдегі кабинет мүшесі болды. Кейін Лильджедаль 1891 жылы Аалесунд қаласында, ал 1901 жылы Берген қаласында пошта бастығы болып қызмет етті. 1904 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін Киркьебодағы Ройтехола (ресми түрде Фредхайм) деген меншігіне көшіп барды. Ол шіркеу кеңсесінде және парламент мүшесі болып жұмыс істеген кезінде жерді өзі тазалап, Аалесунд пен Бергенде тұрғанда оны жалға берді. Викке сапар барысында ол қонақ үй иесі Хопстоктан Хавнен шаруашылығын сатып алып, 1905 жылы Викке көшіп келді. Ол Ройтехола жерін Мо атындағы қарауыл сержантына сатты.
Ауыл шаруашылығы
Ол жерді иеленген кезде Хавнен фермасында тек қора, жазғы сиыр қорасы және монша болды. Лильджедалға ферма үйі, мал қорасы және қора салу қажет болды. Ол Хавненде көбірек жерді өңдеп, көптеген жеміс ағаштарын отырғызды (шамамен 250), оның жартысы алмұрт, қалғаны алма және шие. Бұл ағаштар Хавненде оған маңызды табыс көзі болды. Røytehola-дан басқа, ол жеміс ағаштарын отырғызды, Østrem-де тағы бір ферманы сатты, ал Согнда одан әрі ферма болды. Согнда ол көптеген өсімдіктер отырғызды, сондай-ақ Эвиндвик шіркеу бағын күтімге алды. 1904 жылы пошта бастығы қызметінен кейін ол Киркьебоға оралып, Рøyтехола жеріне қоныстанды, дереу қосымша жер сатып алып өңдеді. Алесундта пошта бастығы болып жұмыс істегеннен кейін Боргундтағы Вагнес фермасын сатып алды, бірақ оны тез арада Вангснестен келген күйеу баласы Магнус Рамслиге сатты. Содан кейін ол бірнеше коттедждері, көптеген орман және таулы су қоймалары бар үлкен Шпелькавик фермасын сатып алды. Ол тым үлкен және күтуге қымбат болып шықты, сондықтан бірнеше жылдан кейін сатылып, Алесундтан Бергенге көшіп кетті. Ауыл шаруашылығымен қатар, ол тұщы су балық аулау және аң аулауға да қызығушылық танытты. Ол кезде Киркьебодағы Ульдальсватн көлінде балық болмаған. Оның қайын інісі, саудагер Андреас Рамсли, оған балық әкелді. Бұл кейіннен Лильджедал үшін табыс көзіне айналды. Ол Согн мен Ульдальсватнның көптеген көлдерінде балық аулауды бастады. Ол сондай-ақ Шпелькавик жіп және балық ауы жасау фабрикасын құрды, ол үлкен кәсіпорынға айналып, аймақтағы көптеген ғимараттар мен үйлердің салынуына үлкен үлес қосты.
Қоғамдастық қатысуы
Киркьебоде Лильджедал көп жыл бойы қоғамдық өкіл, 14 жыл бойы округтік кеңесінің мүшесі және сайлау комиссиясының мүшесі болды. Ол 18 жыл бойы төрешілік комиссар қызметін атқарды. Боргунд қалалық кеңесі мен Олесун қалалық кеңесінің құрамында болды. Сонымен қатар, 1884 жылы мектеп кеңесінің және дін қызметкерлерінің жалақы жөніндегі кеңестің мүшесі болды, ал Ромсдал округінде заңдарды сақтауды қамтамасыз етті. Ол 1870–1891 жылдары Нордре Бергенхус округінен, 1895–1905 жылдары Олесуннан және 1906–1909 жылдары Итре Согн округінен Норвегия Парламентінің депутаты болды. 1899–1900 жылдары Одельстингтің төрағасы болды. 1889 жылы Стокгольмдегі Мемлекеттік кеңес бөлімінің мүшесі, ал 1912–1913 жылдары Братли кабинетінде білім және дін істері министрі болды.
Білім беру және шіркеу
1868 жылы Киркьебо ауданында алғашқы мектеп ашылды, ол әлі күнге дейін сақталып тұр. Мектептің ашылуында Лильджедалдың өзі жазған әндер орындалды. Ол көптеген әндер жазды, соның бірі Нордаль Рольфсеннің мектеп оқулықтарында жарияланды. Ол сондай-ақ жергілікті баспасөзде адамдар туралы мақалалар жазды. Киркьебода ол көптеген адамдарға құқықтық құжаттарды рәсімдеуге көмектесіп, олардың құқықтық мәселелерін шешті, сонымен қатар әділет төрешісінің кеңсесінде жұмыс істеді. 1876 жылы Лильджедалмен бірге оқыған әріптесі: "Ол өмірге толы, қуатты адам еді. Балалардың оған деген қатты сүйіспеншілігі мен құрметіне қарап, таң қалдым", - деп жазды. Оны оқығандар мектепте ол ерекше жауапкершілікпен қарағанын айтады. Ол өзінің шіркеу қызметін ар-намыспен атқарды, бұл есімдерде жақсы із қалдырды. Шіркеу еденінде жастармен болған әңгімелерін есінде сақтаған көптеген адамдар оның сөздерінің бір бөлігін әлі де қайталай алады. Ауа райы нашар болғанда және пастор Лавиктен келе алмағанда, Лильджедал үйінің алдынан жиналған қауымға сөз сөйледі. Ол Санкт-Олаф орденінің командирі, Құрмет легионының үлкен кресі және Швецияның Поляр жұлдызы орденінің рыцары болды.