Кіріспе

Құс түрі – қара бубу. Қара бубу (Laniarius nigerrimus), сонымен қатар сомалилік бубу, Эрлангер бубуы немесе жағалау бубуы деп те аталады, орташа мөлшердегі бұталы торғайлардың (бубу) бір түрі. ДНҚ тізбегін талдау нәтижесінде тропикалық бубудан бөлініп, 2008 жылы Халықаралық орнитологиялық комитеті бұл өзгерісті мойындады. Екі түсті морфа бар: басым түрі қара – қара бубу, және өте сирек кездесетін қара-сары морфа, бұл бұрын жеке түр деп есептелген Було Бурти бубуы (Laniarius liberatus) еді. Қара бубу Сомали және Кенияның солтүстігінде таралған.

Сипаттама

Ересегінің қанаттарын жайғанда және қанат қауырсындары тік тұрғанда көрінетін қаптарындағы ақ дақтардан басқа, жалтыраған көк-қара түсті болады. Астыңғы жағы ақ, кеудесі мен бүйірлерінде сарғыш немесе қызғылт рең бар. Мұнығы қара, көзі қоңыр-қызыл түсті. Қанаттарында ақ ортаңғы қаптамалы қауырсындары бар. Жас құсы да ұқсас, бірақ түсі солғын, мұнығы сұрғылт қоңыр, үстіңгі жағы сарғыш ақшылдан қоңыр қауырсын ұштарына дейін мозаикалы, ал бүйірлері қара баулы. Сомали бубуы тропикалық бубудан кішірек және қанатында ақ түс аз болуымен ерекшеленеді.

Було Бурти бубу

Бұрын ерекше түр ретінде танылған "Було Бурти бубуы", Laniarius liberatus, 1988 жылы Сомалидің орталық бөлігінде, Хиран аймағындағы Шебель өзеніне жақын Булобурде (Булобарде, Було Бурти) маңында 140 км ішкі жерде ұсталған бір ғана құстан белгілі болды. Оның ДНК тізбегін алу үшін қан мен қауырсын үлгілері қолданылып сипаттамасы жасалды. Қазіргі заманғы құстарды сипаттауда алғаш рет, типтік үлгі ретінде (құстың өзі немесе оның бөлігі) ешқандай материал сақталмады; оны ұстаған ғалымдар түрдің өте сирек екенін сезінгендіктен, 1990 жылы құс табиғатқа қайта жіберілді. Қан мен қауырсын үлгілері тізбектеу процесінде жойылды. Осы себепті оған "liberatus" ("бостандыққа шыққан") деген ат қойылды. 1989 және 1990 жылдары іздеу жұмыстары жүргізілгенімен, ол табылған жоқ. Ол қызыл мойынды бұталық шрик L. ruficeps-ке ұқсас, бірақ қызыл мойыны жоқ, мантиясы сұр емес, қара, ал мойны мен кеудесі сарғыш түсті. Бұл түр Birdlife International ұйымы тарапынан жоғары қауіпті деп саналды. 2008 жылы молекулалық тізбек деректерінің жаңа шолуы Було Бурти бубуының Ланьариус нигерримустың (дәстүрлі тропикалық бубудың түршесі) түстік морфасы екенін көрсетті.