Еуропалық тасқарға (Saxicola rubicola) – Еуропа, Украина, Солтүстік Африкада кездесетін кішкентай құс. Таксономиясы, генетикалық жақындығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Еуропалық тасқұйрық (Saxicola rubicola) – бұрын қарапайым тасқұйрықтың түршесі саналған кішкентай сайрақ құс. Ұзақ уақыт бойы оны торғайлар тұқымдасының бір мүшесі деп есептегенмен, генетикалық зерттеулер оны және оның туыстарын ескі әлемнің шырылдақшылар тұқымдасына (Muscicapidae) жатқызды. Ол Еуропаның барлық аймақтарында, Украина және Оңтүстік Кавказдан шығысқа қарай, сондай-ақ Солтүстік Африканың кейбір бөліктерінде кездеседі.
The European stonechat (Saxicola rubicola) is a small passerine bird that was formerly classed as a subspecies of the common stonechat. Long considered a member of the thrush family, Turdidae, genetic evidence has placed it and its relatives in the Old World flycatcher family, Muscicapidae. It is found across Europe, as far east as Ukraine and the South Caucasus, and in parts of North Africa.
Таксономия және жүйелеу
Еуропалық тасқұртты швед натуралисі Карл Линней 1766 жылы өзінің "Systema Naturae" еңбегінің он екінші басылымында Motacilla rubicola деген екілік атауымен ресми түрде сипаттады. Бұл түр қазір неміс натуралисі Иоганн Маттеус Бекштейннің 1802 жылы енгізген Saxicola тұқымдасына жатқызылған. Ағылшынша атауы екі тас соғылғандай естілетін дауысынан шыққан. Saxicola ғылыми атауы латын тіліндегі "saxum" – "тас" және "incola" – "мекендейтін" деген сөздерден құралған. Түрлік эпитеті латынша "rubus" – "доңғалақ бұта" және "incola" сөздерін білдіреді. "Hibernans" қосымша атауы Ирландияға (лат. Hibernia) сілтеме жасайды. Бұрын еуропалық тасқұрт сибириялық және африкалық тасқұрттармен бір түр деп есептелген, олар ортақ тасқұрт S. torquatus ретінде біріктірілген. 2002 жылы жүргізілген зерттеу, мтДНК цитохром b тізбектері мен ядролық ДНҚ микросателлиттік саусақ іздерін пайдаланып, олардың жеке түрлерге бөлінуін нақты растады. S. r. rubicola (Linnaeus, 1766) – Аумағының оңтүстігінде және шығысында, Даниядан оңтүстік-батысқа Испания мен Мароккоға дейін, шығысқа Польша мен Украинаға дейін және оңтүстік-шығысқа Түркияға дейін таралған. Солтүстік Африка мен Таяу Шығыста қыстайды.
The European stonechat was formally described by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in 1766 in the twelfth edition of his Systema Naturae under the binomial name Motacilla rubicola. This species is now placed in the genus Saxicola that was introduced by the German naturalist Johann Matthäus Bechstein in 1802. The English name derives from its call, sounding like two stones knocked together. The scientific name Saxicola means "rock dweller", from Latin saxum meaning "a rock" and incola meaning "dwelling in". The specific epithet combines the Latin rubus meaning "brambles" with incola. The subspecies name hibernans refers to Ireland (Latin, Hibernia). In the past, the European stonechat was generally considered conspecific with the Siberian stonechat and African stonechat, lumped together as common stonechat S. torquatus. A 2002 study using mtDNA cytochrome b sequences and nuclear DNA microsatellite fingerprinting evidence strongly supported their separation into distinct species. S. r. rubicola (Linnaeus, 1766) – In the south and east of its range, from Denmark southwest to Spain and Morocco, east to Poland and Ukraine, and southeast to Turkey. Winters in North Africa and the Middle East.
Сипаттама
Тасшағаланың ұзындығы мен салмағы Еуропалық қызғалдақтан сәл кішірек. Екі жыныстың да қанаттары едәуір қысқа, олар көшіп жүретін сибириялық тасшағала мен басқа да көшпел құстарға қарағанда қысқа. Жазғы еркек құстың үстіңгі жағы қара, басы қара, тамағы мен кеудесі қызғылт сары, ал құрсағы мен аналы аймағы ақ. Оның мойнында ақ жарым сызық, қанаттарында ақ түсті шапалақ дабылы және құйрығында көбінесе қара жолақтармен араласқан өте кішкентай ақ дабылы бар. Әйелдің үстіңгі жағы мен басы қоңыр, ал мойнында, құйрығында немесе құрсағында ақ дабылы жоқ, бұл аймақтар ақшыл қоңырдың үстінен қара қоңырмен сызылған, қанаттағы жалғыз ақ шапалақ дабылы және тіпті бұл көбінесе сары ақ түсті. Екі түрдің түсі Глогер ережесіне сәйкес өзгешеленеді, мұнда S. r. rubicola ақшыл түсті және Еуропаның құрлықтық және Жерорта теңізі климаттарының құрғақ аймақтарында үлкен ақ дабылы бар, ал S. r. hibernans Атлант мұхитының ылғалды климатында қоңыр түсті және ақ түсі аз. Олар кеңінен араласады, олардың ареалдары кездесетін оңтүстік-шығыс Англиядан оңтүстікке Франция мен Испания арқылы, және көптеген жекелемелер түрлерге анықталмайды. Алгарве және Сицилия сияқты оның ең құрғақ оңтүстік аймақтарындағы S. r. rubicola-ның ерекше мысалдары әсіресе ақшыл және үлкен ақ құйрық дабылына ие, және сыртқы түрінде сибириялық тасшағалаға өте ұқсас болуы мүмкін. nDNA микросателлиттік талдауы екі түрдің арасындағы айырмашылықтың өте аз екенін көрсетеді. Еркек құстың әні биік және құс сияқты сайрағы. Екі жыныстың да шағылысқан тастар сияқты дыбыстайтын ерекше дауысы бар.
The stonechat is long and weighs , slightly smaller than the European robin. Both sexes have distinctively short wings, shorter than those of the more migratory whinchat and Siberian stonechat. The summer male has black upperparts, a black head, an orange throat and breast, and a white belly and vent. It also has a white half collar on the sides of its neck, a small white scapular patch on the wings, and a very small white patch on the rump often streaked with black. The female has brown upperparts and head, and no white neck patches, rump or belly, these areas being streaked dark brown on paler brown, the only white being the scapular patch on the wings and even this often being buffy white. The two subspecies differ in colour intensity following Gloger's rule, with S. r. rubicola paler and with larger white patches in the drier European continental and mediterranean climates, and S. r. hibernans darker brown with less white in the humid Atlantic oceanic climate. They intergrade broadly where their ranges meet, from southeastern England south through France and Spain, and many individuals are not identifiable to subspecies. Extreme examples of S. r. rubicola from the driest southern areas of its range such as the Algarve and Sicily are particularly pale and with a large white rump, and can be very similar to Siberian stonechats in appearance. nDNA microsatellite fingerprinting reveals a very small degree of separation between the two subspecies. The male's song is high and twittering like a dunnock. Both sexes have a clicking call like stones knocking together.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Еуропалық тасқұрттар құрғақ далалар, жағалау құмды топырақтары және сирек бұталар мен долананың өсетін жалпы шалғынды жерлерде, ашық қырыққуақтарда, шұңғылдарда немесе жусанды жерлерде көбейеді. Олар аз қашықтыққа көшіп жүретін немесе көшпейтін құстар, олардың бір бөлігі (әсіресе ареалдың солтүстік-шығыс бөліктерінен, онда қыстар суық болады) Еуропаның оңтүстігіне және Солтүстік Африкаға қыстау үшін оңтүстікке қарай көшеді.
European stonechats breed in heathland, coastal dunes and rough grassland with scattered small shrubs and bramble, open gorse, tussocks or heather. They are short distance migrants or non migratory, with part of the population (particularly from northeastern parts of the range, where winters are colder) moving south to winter further south in Europe and more widely in north Africa.