Кіріспе

Американдық бизнесмен

Харольд Шафер (1 ақпан 1912 – 2 желтоқсан 2001) – Солтүстік Дакота штатының кәсіпкері, бизнесмен және қайырымдылық жасаушы. Ол Gold Seal Company компаниясын құрды, ол Mr. Bubble өнімінің алғашқы өндірушісі болды. Сонымен қатар, ол Солтүстік Дакота штатындағы Медора қаласының туризмді дамытуына және Медора музыкалық театрына үлкен көмек көрсетті.

Өмірбаян

Шафер Солтүстік Дакота штатының Стэнтон қаласына жақын жердегі шағын шаруашылықта Эдвард пен Берта Шафердің үш баласының екіншісі болып дүниеге келді. Оның ағасы Гордон 1911 жылы, ал қарындасы Этельвин 1916 жылы туған. Гарольд мектепке баруға дейін үйде тек неміс тілінде сөйлеген. Оқу жылдарында отбасы бірнеше рет көшіп-қонып жүрді. 1919 жылы Шаферлер Стэнтон маңындағы шаруашылықтан Хазен маңындағы басқа шағын шаруашылыққа, содан кейін 1920 жылы Киллдерге, ал 1922 жылы Бисмаркке көшіп келді. Кейін Гарольд Роузбудқа (Оңтүстік Дакота) жақын жердегі анасының туыстарының үйінде көп уақыт өткізді. 1924 жылы, Шафер 12 жасқа толғанда, әкесі отбасын тастап кетті, ал Гарольд Бисмаркке қайта оралып, анасымен бірге тұрды. Олар анасымен бірге Джеймстаунға, содан кейін Глен-Уллинге, ал 1927 жылы қайта Бисмаркке көшіп келді. Шафер Бисмарк орта мектебін бітірді. Осы өмір кезеңінде Шафер өзінің алғашқы ақылы жұмысын сегіз жасында Киллдердегі қасапханада істеді. Отбасы Бисмаркке көшіп келгенде ол газет таратып, үй жинады, жанармай құю станциясында жұмыс істеді. Джеймстаунда ол жұмыртқаларды сұрыптап, гүл сатты және дүкенде сатушы болып жұмыс істеді. Глен-Уллинде ол астық басу бригадасында жұмыс істеді, ал Бисмаркке оралғанда және орта мектепті бітірген кезде Шафер Даль киім дүкенінде уақыты бос жұмыстар істеді, Капитолий театрында билет сатушы, Паттерсон қонақүйінде лифтер және Стандарт Ойл сервистік станциясында кезекші болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ сүт жеткізіп, қарды қарып, Бергесон киім дүкенінде сатушы болып жұмыс істеуге шақырылды. 1929 жылы Шафер Фаргодағы Солтүстік Дакота мемлекеттік ауыл шаруашылығы колледжіне (қазіргі NDSU) түсті. Ол бірнеше жұмыс істеді және тағы да сатушы болып жұмыс істеді, бұл жолы Globe Clothing Company-де. Шафер бір жылдан кейін колледжді тастап, саяхатшы сатушы болып жолға шықты. 1931 жылы 19 жасында Бисмаркке оралып, тағы да Даль киім дүкенінде жұмыс тапты. Шафер алғаш рет үйленгеннен кейін Монтана штатының Глазго қаласындағы киім дүкенінде жұмыс істеуге мәжбүр болды, бірақ 1936 жылдың 1 қаңтарына дейін ол Бисмаркке оралып, Вантиннің бояу және шыны зауытында жұмыс істеді. 1936 жылдың қарашасында Fargo Glass and Paint компаниясына ауысты және содан кейін бірнеше жыл бойы осы компанияда саяхатшы сатушы болып жұмыс істеді.

Алтын мөр компаниясы

1942 жылы Шафер "Алтын мөр" еденге арналған балауыз деп аталатын өнімді қаптамалап, сата бастады. Ол жеке өзі этикеткаларды қолмен теріп, оларды жертөледегі ескі қаптарға жапсырды, осылайша "Gold Seal" компаниясы дүниеге келді. 1943 жылдың көктемінде Гарольд Фарго Гласс энд Пэйнт компаниясындағы жұмысынан кетіп, жаңа арманына қол жеткізуді көздеді, бірақ компанияны ашуға жұмсауға ниеттенген бірнеше жүз доллары көзделгендей болмады. Ол кезде отбасында үш кішкентай бала болды, жұмыс та, ақша да жоқ еді, ал жаңа компанияның мүлкі де болған жоқ. 1943 жылы оның "Алтын мөр" компаниясы 901,02 доллар пайда тапты, ал Шафер ісін жалғастыру үшін достарынан ақша қарыз алды. Компания бастапқыда шамалы өсті, бірақ 1945 жылы "Гласс вакс" деп аталатын жаңа өнім енгізді. 1948 жылы "Glass Wax" бүкіл елге таралғаннан кейін сату күрт өсті. "Glass Wax" табысы 1950 жылдары "Snowy Bleach", ал 1960 жылдары "Mr. Bubble" өнімдерімен қайталанды. Олардың әрқайсысы өз санаттарында ең көп сатылатын өнімге айналды, ал "Gold Seal" компаниясы 1986 жылы "Airwick Industries" компаниясына сатылғанға дейін сату мен пайданы үнемі арттырып келді.

Кейінгі жылдар

Ол өзінің "Алтын мөр" компаниясындағы үлесін сатқаннан кейін, Шафер өзінің активтерінің көп бөлігін Медораның батыс мәдениетін дамыту және сақтау үшін Теодор Рузвельт Медора қорына қайта инвестициялады. Шафер осы қайырымдылығы үшін Солтүстік Дакота штатының ең жоғары азаматтық наградасы – "Рауф Райдер" сыйлығымен марапатталды. Ол 1962 жылы "Rough Riders" қонақ үйін және Феррис дүкенін сатып алып, 1963 жылы оларды жаңарту жұмыстарын бастады. Ұзақ өтпей, тағы да бірнеше жөндеу және жақсарту жұмыстары жүргізіліп, 1965 жылы "Алтын мөр" компаниясының Медора бөлімшесі жұртшылыққа ашылды. Шафер Медораның және оның қызықты тарихының құлшынына бөленді және бұл жобаға қаржысын және күш-жігерін жұмсауды жалғастырды. Медора ақырында Солтүстік Дакота штатының ең ірі демалыс орнына айналды. 1986 жылы "Алтын мөр" компаниясы сатылған кезде, отбасы Медора активтерін жаңадан құрылған Теодор Рузвельт Медора қорына табыс етті. Шаферге оның жомарттығы үшін көптеген наградалар берілді, сонымен қатар ол Хорацио Алгер сыйлығын жеңіп алған ең жас адам атанды. 1972 жылы Шафер Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында өткен марапаттау салтанатында Кеңес төрағасы Лоуэлл Томас ұсынған Американдық жетістіктер академиясының "Алтын тақта" сыйлығын алды. 1975 жылы губернатор Артур Альберт Линк оған штаттың ең жоғары наградасы – Теодор Рузвельт "Рауф Райдер" сыйлығын табыс етті. 1995 жылы ол DeMolay International Hall of Fame-ге енгізілді. Гарольд Шафер атындағы көшбасшылық орталығы 1997 жылы Мэри университетінде сол кездегі президенті Томас Велдердің бастамасымен құрылды. Оның жинаған американдық түпкі халықтарға тиесілі артефактілер жинағы Медорадағы Badlands мұражайында қойылған. Медорада Теодор Рузвельт Бадлендс институтын құру жоспарлануда, ал артефактілер жинағы осы институттың ғимаратында орналасатын болады.

Жеке өмір

1935 жылы 22 қыркүйекте ол Оңтүстік Дакота штатының Абердин қаласынан Мариан Нельсенге үйленді. Олардың Харольдин, Джоан, Диан, Эд және Пэм деген бес баласы болды. 1965 жылы 9 мамырда Харольд Шейла Барбара Чинн Лимондқа үйленді. Оның үш баласы болды: Марк, Мишель және Морин. Ол бұрынғы АҚШ Ауыл шаруашылығы министрі және Солтүстік Дакотаның губернаторы (1992 жылдан 2000 жылға дейін) болған Эд Шафердің әкесі еді. Харольд Шафер ұзаққа созылған аурудан кейін 2001 жылдың 2 желтоқсанында 89 жасында Бисмарк ауруханасында қайтыс болды. Бисмарктегі Троица лютеран шіркеуінде естелік қызмет өтті.