Кіріспе
"Prize Bond" – лотереялық облигация, Ирландияның Қаржы министрі атынан Prize Bond Company DAC компаниясы шығарған пайыз төлемейтін бағалы қағаз. Жиналған қаражат үкіметтік қарыздарды өтеуге пайдаланылады және облигация иесінің талабы бойынша қайтарылады. Пайда иелеріне сыйлықтар түрінде қайтарылады, олар облигацияларды кездейсоқ таңдау арқылы таратады. Пакистанда да Қаржы министрлігі, ал Ұлыбританияда "Premium Bonds" деген атпен ұқсас сыйлық облигациялары ұсынылады.
Өмірбаян
1956 жылғы Қаржы (әртүрлі ережелер) туралы заң облигацияларды бекітуге негізгі заңнама болып табылады; ұқсас "Премиум облигациялар" тұжырымы Біріккен Корольдікте сол кезде енгізілді. Облигациялар алғаш рет 1957 жылдың наурыз айында сатылды, ал алғашқы жеребе сол жылдың қыркүйек айында өтті. Бастапқыда, Үкіметтің банкі ретінде Ирландия банкі осы схеманы басқарды. Бағдарлама басталғанда, жылдық екі рет жеребе қыркүйек және наурыз айларында өткізілді, онда алты барабанның көмегімен жеңімпаз тізбек нөмірі кездейсоқ таңдалып алынды; 1972 жылы осы уақыттан кейін шығарылған облигациялар үшін тізбек нөмірі алтыдан жеті таңбаға дейін ұзартылды. 1993 жылы жеребелерді апта сайын өткізу және компьютерлік кездейсоқ сандар генераторы арқылы жеңімпаз нөмірлерді анықтау қағидалары бекітілді.
Ұйым
The Prize Bond Company - бұл An Post және FEXCO негіз қойғандардың бірлескен кәсіпорны, ол Керри округіне қарасты Киллорглинде орналасқан. Компания 1989 жылы құрылған, негіз қойғандардың әрқайсысының 50% үлесімен акционерлік капитал құрылған, және 2019 жылдың соңына дейін қолданыстағы (2011 жылғы) шарты бойынша жүйелі жұмысты жүргізеді. Prize Bond Company компаниясының қызметкерлері тиісті серіктес компаниялардан жұмысқа жіберіледі, FEXCO әкімшілік жұмыстарға, ал An Post – бухгалтерлік есепке, маркетингке және жеребе тартуды жүргізуге жауапты. Ұлттық қазыналық басқару агенттігі компанияны реттеуге жауапты, себебі Агенттік 1990 жылы құрылған.
Қаржылық
Бастапқыда облигацияларды 5 ирланд фунтынан бастап алуға болады, ең төменгі сома – 10 фунт. Бүгінде бірлік бағасы 6,25 евро (соңғы ресми айырбас бағамы бойынша 4,92 ирланд фунтына тең), ал ең төменгі сома 25 евроны құрайды. 2009 жылдың қыркүйегінде сыйлық облигациялары қоры алғаш рет 1 миллиард евродан асты. Апталық жеребе Дублиндегі Бас почта бөлімінде жұма күні сағат 12:30-да өтеді. Жүлделер 75 евродан бастап 50 000 евроға дейін жетеді, әр айдың соңғы жеребесінде джекпот 500 000 евроны құрайды. 2023 жылдан бастап жүлде қоры шамамен 48 миллион евроға дейін үш есеге жуық өседі, ал қазіргі қор көлемі 4,7 миллиард евроға жуық. Жеңіс сомалары Ирландияда салықтан босатылады. Облигациялардың үкімет үшін тиімді еместігі туралы алаңдаушылықтар бар. Әсіресе, қарызға төленетін пайыздық төлемдерге қарағанда әкімшілік шығындары алаңдатады.
Winnings are tax free within Ireland. There have been some concerns that the bonds do not represent value for money for the government. Of particular concern is the cost of administration relative to the cost of interest on borrowings.