Кіріспе

Флоридадағы маяқ, АҚШ

Сент-Огастин маяқ станциясы – жеке басқарудағы навигациялық көмек және Флорида штатының Сент-Огастин қаласындағы жұмыс істейтін маяқ. Қазіргі маяқ Анастасия аралының солтүстік жағында орналасқан және 1871-1874 жылдар аралығында салынған. Бұл мұнара Сент-Огастиндегі екінші маяқ мұнарасы, алғашқысы 1824 жылдың мамыр айында Флориданың алғашқы маяғы ретінде Америка аумақтық үкіметімен ресми түрде жарықтандырылған. Дегенмен, испан және британ үкіметтері 1565 жылдан бастап ағаштан жасалған қарау мұнаралары мен маяктарын қоса, мұнда навигацияға маңызды көмек көрсеткен. Қазіргі маяқ мұнарасы, алғашқы бірінші реттік Френель линзасы және Маяк станциясының аумағы Сент-Огастин маяк және теңіз мұражайына, коммерциялық емес теңіз мұражайына тиесілі. Мұражай жылына 360 күн бойы ашық. Кіру төлемдері маяқтың және тағы бес тарихи құрылыстың сақталуын қамтамасыз етеді. Мұражайға кіру ақысы мен мүшелік жарналары теңіз археологиясы, дәстүрлі ағаш қайықтар құрылысы және теңіз білімі салаларындағы бағдарламаларды қаржыландырады. Коммерциялық емес ұйымның мақсаты – "ұлттың ең көне портының тарихын ашу, сақтау, көрсету және біздің жұмыс істейтін Сент-Огастин маяғының символы арқылы оны мәңгілікке сақтау".

Тарих

Сент-Огастин 1824 жылы Флоридада жаңа, аумақтық, американдық үкімет құрған алғашқы маяқтың орны болды. Кейбір архивтік жазбалар мен карталарға сәйкес, бұл "ресми" американдық маяк XVI ғасырдың соңында испандықтар салған бұрынғы күзет мұнарасының орнына орнатылған. 1589 жылы Баптиста Боацио жасаған Сент-Огастиннің картасында сэр Фрэнсис Дрейктің қалаға шабуыл жасағаны бейнеленген. Онда испан құрылысының жанында алғашқы ағаш күзет мұнарасы көрсетілген, ол Дрейктің есебінде "маяк" деп сипатталған. 1737 жылы испан билігі аралдағы жақын маңдағы карьерден алынған кокинадан тұрақты мұнара салды. Архивтік жазбалар испандықтар кокина мұнарасын маяк ретінде қолданды ма, жоқ па, бұл туралы нақты мәлімет жоқ, бірақ сол кездегі теңіз саудасының деңгейін ескере отырып, бұл ықтимал болып көрінеді. Құрылысты 1763 жылдан бастап британдық кезеңнен бастаған "кеме журналдары мен теңіз карталарын" қоса алғанда, құжаттарда "маяк" деп атаған. 1783 жылы испандықтар Сент-Огастинді қайтадан басып алды, ал маяк тағы да жақсартылды. Швейцариялық-канад инженері және теңіз геодезисі Джозеф Фредерик Уоллет Де Баррес 1780 жылы "Августин портының жоспары" атты гравюрасында Анастасия аралында кокина "Маяк үйін" белгілейді. Жаку Николас Беллен, Корольдік француз гидрографы, кокина мұнарасын "Батиз" деп атайды. Бұл ғалымдардың дәлдігі әлі де талқылануда; Дебаррестің жұмысында кейбір анық қателер бар, бірақ Беллин жоғары білікті деп саналады. Оның еңбегі 1764 жылы Сент-Огастиннің географиясы мен ескерткіштеріне маңызды сілтеме жасайды. Эрозия мен жағалаудың өзгеруіне байланысты ескі мұнара 1880 жылы теңізге құлады, бірақ жаңа маяк жағылғанға дейін емес. Бүгінде мұнараның қираған жерлері су астындағы археологиялық нысан болып табылады. Бірінші мұнарадағы алғашқы шамдар майға күйді. Күміс рефлекторлы бірнеше шамдар 1855 жылы төртінші реттік Френель линзасымен ауыстырылды, бұл маяқтың қашықтығын айтарлықтай жақсартты және кейбір техникалық қызмет көрсету мәселелерін болдырмады. Азамат соғысының басында болашақ мэр Пол Арнау, жергілікті меноркалық порт шебері, фонарьшы Мария Местре де лос Долорес Андреу (бұл рөлде, жағалау күзетінде қызмет еткен алғашқы испандық-американдық әйел болды) деген әйелмен бірге, ескі маяктан линзаны алып тастады және оны жасырды, сонда одақтың кеме қатынасы жолдарын бұғаттау үшін және блокада жүгірушілеріне жасырын қалуға көмектесу үшін. Арнауды жағалаудан тыс кемеде тұтқындап, олардың орнын ашуға мәжбүрлегеннен кейін линзалар мен сағаттар табылды. 1870 жылы жағажай эрозиясы алғашқы маякқа қауіп төндірді. Жаңа жарық мұнарасының құрылысы Флориданың қайта құру кезеңінде 1871 жылы басталды. Осы уақыт аралығында ескі мұнараны қорғау үшін кокина мен қылқан жапырақты жағажай салынды. Арбалар кемежайдағы кемелерден құрылыс материалдарын алып келді. Жаңа мұнара 1874 жылы аяқталып, жаңа бірінші реттік Френель линзасымен пайдалануға берілді. Оны алғаш рет қазан айында күзетші Уильям Расселл жағып жіберді. Расселл жаңа мұнарадағы алғашқы маяк күзетшісі болды және екі мұнарада жұмыс істеген жалғыз күзетші болды. 20 жыл бойы бұл жерді Филадельфиядан келген бас күзетші Уильям А. Харн басқарып келді. Майор Харн - Геттисбург шайқасында өз батареясына қолбасшылық еткен одақ соғысының батыры. Кейт Скиллен Харнмен Мейн штатында алты қызын тәрбиеледі. Отбасы Харнның өкілеттігі кезінде Викториялық дуплекс ретінде салынған күзетші үйінің верандасында лимонадты қызмет етуімен танымал болды. 1886 жылы 31 тамызда Чарльстон жер сілкінісі мұнараны "жұрттай шайқады", бірақ зақымданулар тіркелмеген. 1885 жылы майдың әртүрлі түрлерін көптеп сынағаннан кейін, шам майдан керуенге ауыстырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жағалау күзетінің ерлер мен әйелдері Сент-Огастинде жаттықты, және маякты жау кемелері мен су асты кемелері үшін қарауыл ретінде пайдаланды. 1907 жылы жарық стансасына ішкі сантехника, 1925 жылы күзетшінің бөлмесіне электр жарығы қосылды. Жарық 1936 жылы электрлендіріліп, 1955 жылы автоматтандырылды. Жарық автоматтандырылған кезде үш қақпашының орны баяу екіге, содан кейін бірге дейін азайды. 1960 жылдары маяк үй-бүлесіне үй берілмеді, ал күзетшілердің үйі жергілікті тұрғындарға жалға берілді. Ақырында ол артық деп жарияланды, ал Сент-Джонс округі оны 1970 жылы сатып алды. Сол жылы үйді белгісіз адам өртеп жіберді.

Қалпына келтіру

1980 жылы Сент-Огастин қаласының Жас қызмет лигасының (JSL) 15 әйелден тұратын шағын тобы округпен 99 жылға жалға алу шартына қол қойды. JSL қалпына келтіру жұмыстарын қабылдағаннан кейін көп ұзамай Лига Жағалау күзетімен 30 жылдық жалға келісімшартына қол қойды. Кейіннен, 1981 жылы жергілікті ескерткіштерді сақтаушы және автор Карен Харвидің күш-жігерінің арқасында маяк тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Ескі линза 1986 жылы оқтан зақымданғанға дейін жұмыс істеді, нәтижесінде 19 призма сынды. Шамшы Ханк Мирс осы қылмысты тергеу үшін ФБР-ге хабарласты. Линзаның нашарлауын байқаған Жағалау күзеті оны алып тастап, орнына заманауи әуежай маяғын орнатуды қарастырды. Бірақ JSL-дің қолдауымен бұл жоспар тоқтатылды және 3 метрлік линза зейнеткер Жағалау күзетшілері Джо Кокинг пен Ник Джонстонның көмегімен қалпына келтірілді. Бұл елдегі алғашқы осындай қалпына келтіру болды. Кокинг пен Джонстон Мұражай қызметкерлерімен жұмыс істеуді және линзаға күтім жасауды жалғастыруда. Northrop Grumman Corporation және Florida Power & Light компанияларының еріктілері линзаны және оның жұмысын әр апта сайын тазалап, тексеріп отырады. Бүгінде Сент-Огастин маяк станциясы 1874 жылы салынған 50 метрлік мұнарадан, 1876 жылы салынған күзетшілер үйінен, 1886 жылы салынған екі жазғы асханадан, 1941 жылы салынған АҚШ Жағалау күзетінің казармасынан және 1936 жылы салынған, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде джип жөндеу орталығы болған гараждан тұрады. Бұл орын сонымен қатар Ұлттық мұхиттық және атмосфералық басқарманың метеостанциясы болып табылады.

Сент-Огастин маяк және теңіз мұражайы

1994 жылы Сент-Огастин маяғының мұражайы толық уақытқа жұмысын бастады. 1998 жылы қоғамдық негіздегі қамқоршылар кеңесі құрылды. Еріктілер кеңесінің мүшелері болашақ ұрпақтар үшін осы нысанды сақтауға міндетті. 2002 жылы қазіргі атқарушы директор Кэти Флеминг басшылығымен мұнара мен тарихи Френель линзасының меншік құқығы АҚШ Жағалау күзетінен, Жалпы қызметтер басқармасы және Ұлттық саябақтар қызметі арқылы Сент-Огастин маяғы және мұражайына (St. Augustine Lighthouse and Museum, Inc.) берілді. Бұл – АҚШ маяғының коммерциялық емес ұйымға табысталған тұңғыш оқиғасы болды. Мұражай жеке навигациялық құрал ретінде шамды жандырып тұрады. 2016 жылы мұражай өз атын Сент-Огастин маяғы және теңіз мұражайы деп өзгертті. Сент-Огастин маяғы және теңіз мұражайының мақсаты – жергілікті теңіз тарихын сақтау, елдегі ең көне порттың тарихын жаңғырту және жастарды теңіз ғылымдарымен байланыстыру. Мұражай кеңесі мен қызметкерлері Флоридадағы және бүкіл елдегі басқа маяқтарды сақтауға жұмыс істейді, бірнеше федералды агенттіктермен және Флорида маяк қауымдастығы сияқты еріктілер ұйымдарымен бірлесе жұмыс жүргізеді. Маяқта 50-ге жуық адам жұмыс істейді, және жыл сайын 200 мыңнан астам адам, оның ішінде 54 мың мектеп оқушысы келеді. Мұражай белсенді археологиялық бағдарламаны (Маяк археологиялық теңіз бағдарламасы немесе LAMP) жүргізеді, ол Сент-Огастин және Бірінші жағалау айманындағы теңіз археологиялық ескерткіштерін зерттейді. Археологтар бірнеше тарихи кемелердің құлау орындарын тапқан, көптеген басқа да теңіз нысандарын зерттеген, мысалы, жартастар, плантация кемежайының қалдықтары және Сент-Огастин маяғының алғашқы нысанының қалдықтары. Мұражай теңіз мұрасының басқа да салаларын зерттейді, соның ішінде қайық жасау және жергілікті және аймақтық шабақ өнеркәсібінің тарихын, сондай-ақ Сент-Огастиндегі АҚШ Жағалау күзетінің тарихына арналған Екінші дүниежүзілік соғыс артефактілерінің жинағын кеңейтеді. Күзетшінің үйі осы нысанның теңіз тарихының әртүрлі аспектілеріне арналған көрмелерді ұйымдастыру үшін пайдаланылады. Маяк сонымен қатар еріктілердің күшімен жүзеге асырылатын мұралық қайық жасау бағдарламасын ұйымдастырады, ол порт тарихының әртүрлі кезеңдерінен дәстүрлі ағаш қайықтарды жасады. 2010 жылдың басында First Light Maritime Society Сент-Огастин маяғы және мұражайы мен LAMP-ті қолдау үшін құрылды. Алайда, 2016 жылы маяқ және теңіз мұражайы өзінің имиджін жаңартқан кезде бұл қайырымдылық ұйымды пайдалану тоқтатылды.

Маяк археологиялық теңіз бағдарламасы (LAMP)

Сент-Огастин маяғы және теңіз мұражайы, Американың ең көне портының теңіз тарихын ашу, көрсету және сақтап қалу миссиясының аясында 1997 жылдан бері Сент-Джонс округінің суларында теңіз археологиясын қаржыландырып келеді. 1999 жылы Маяк өзінің ғылыми-зерттеу бағдарламасын ресми түрде құрып, «Маяк археологиялық теңіз бағдарламасы» (LAMP) атты ұйымды құрды. LAMP – университет немесе мемлекеттік мекеменің құрамына кірмейтін, толық уақытты кәсіби теңіз археологтары мен консерваторларын жұмысқа алып отыратын елдегі сирек зерттеу ұйымдарының бірі. LAMP-тің негізін қалаушы директоры Уильям «Билли Рэй» Моррис болды, ол 2005 жылы кеткенге дейін археологиялық зерттеулер мен білім беру бағдарламаларын басқарды. 2006 жылдың наурыз айында су асты археологы Чак Мейд, сол кездегі археология директоры доктор Сэм Тернердің көмегімен ұйымның жаңа директоры болып тағайындалды. Бүгінгі күні LAMP штатында төрт археолог жұмыс істейді және археологиялық консерваторлар тобымен бірге жұмыс істейді, сондай-ақ көптеген еріктілер мен студент-интерндерді жұмысқа тартады. Бүгінгі таңда Сент-Огастин суларында табылған ең көне кеме – 6 мамыр 1764 жылы ағылшын «Индустри» кемесі, ол Флоридадағы британдықтардың жаңадан иеленген колониясындағы гарнизондарға оқ-дәрі, құрал-жарақ және басқа да жабдықтарды жеткізуге тырысқанда қаза тапқан. Кеме жанынан табылған артефакттар – сегіз құйма темір зеңбірек, темір айналмалы мылтық, темір оқтар, темір бекітпелі еңірлер, диірмен тастары, балталар, пышақтар, шүмектер, қайрақтар және қол аралар сияқты құралдар қораптары – жақсы сақталған және Флорида шебіндегі британдық сарбаздар мен әкімшілердің қажеттіліктеріне ерекше көрініс берді. Бұл заттардың көпшілігі LAMP археологтарымен қалпына келтіріліп, сақталды және Маяк күзетшісінің үйіндегі теңіз мұражайында қойылды. 2009 жылы LAMP археологтары Флориданың солтүстік-шығыс суларында екінші ең көне кеме апатын тапты, ол «Дауыл кемесі» деп аталатын белгісіз колониялық желкенді кеме. Апат болған жер бастапқыда табылған кезде толығымен көмілген, 2010 жылдан 2012 жылға дейін әр жазда қазба жұмыстары жүргізілді және кеме жүгінің шашыраңқы қалдықтарынан, кеме жабдықтары мен бөліктерінен, әскери жарақтан және жеке заттардан тұратындығы байқалады. LAMP археологтары, еріктілер мен студент-суаршылармен бірге көптеген жақсы сақталған артефакттарды құжаттап, қалпына келтірді, олардың ішінде көптеген темір және мыс қазандар, қалайы қасықтар мен табақтар, темір шай қайнатқыш, керамика және шыны сынықтары, белбеу және аяқ киім тоқалары, мыс шамдық, кірпіштер, тас тас құлыпты Queen Anne мылтығы, үш Браун Бесс мылтығы (екісі зарядталған, біреуі бук және доппен), мыңдаған қорғасын оқтар, әскери түймелер (оның ішінде Корольдік провинциялық бөлімнен және Фрейзердің жоғарғы тайпасының 71-ші полкінен бір), шегелер, құралдар және навигациялық жабдықтар (оның ішінде октанттан алынған көрініс), кеме жабдықтары мен құрылғылары, кеменің қорғасын палубалық сорғысы, қоладан жасалған кеменің қоңырауы, 4 фунт және 9 фунт кернеу, әлемдегі екінші ескісі саналатын. Үш маусымдық қазба және артефакттарды зертханалық талдаудан кейін, бұл кеме 1782 жылдың 18 желтоқсанында, Американдық революцияның соңында Чарльстонды эвакуациялауға қатысқан кеме болған деп есептеледі, ол Чарльстоннан лоялисттарды және әскерді Сент-Огастинге тасыған, ол сол кезде лояльды британдық колониясы болды. Бұл Чарльстоннан шыққан соңғы британдық флот болды, ал ол 1782 жылдың 24-31 желтоқсанында келген кезде, Сент-Огастин шығанағының алдындағы құмдықта он алты кеме жоғалды. 2015-2016 жылдары LAMP тағы үш тарихи кеме апатын тапты және қазіргі уақытта 18-ғасырдың екінші жартысына жататын «Жубалы кеме» деп аталатын осылардың бірін қазып жатыр. LAMP сонымен қатар 19 ғасырдағы екі тарихи маңызды апатты: ағаштан жасалған бу кемесі мен орталық борттағы шкунаны қазып тапты. Екі апаттың да кім екені белгісіз, бірақ олардың қалдықтарын зерттеу қазіргі заманның таңғы сәтіндегі Сент-Огастинның экономикалық және технологиялық дамуын жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді. Соңғы кеме апаты қаладағы 19-ғасырдың аяғындағы құрылыс бумына арналған, өнеркәсіпші кәсіпкер Генри Флаглермен байланысты болған, ықтимал цемент жүгін алып барды. Осы және басқа да кеме апаттарынан басқа, LAMP Флориданың француз, испан, британ және ерте американ кезеңдерін бейнелейтін Санкт-Огастин және Флориданың үлкен бірінші жағалауы аймағындағы археологиялық сайттардың алуан түрін зерттеді. Бұларға британдық плантациялар, қоғамдық кемежайлар, паромдар мен пароходтар, балласттар, колониялық кемежайлар және су басулар жатады. Қазіргі жұмысқа Флориданың солтүстік-шығысындағы Сент-Огастин және басқа да аймақтардың суларындағы теңіз археологиялық зерттеулер мен насихаттауға бағытталған «Бірінші жағалау теңіз археологиялық жобасын» жүзеге асыру кіреді. Бұл жоба 2007 жылдан 2009 жылға дейін және 2014 жылдан 2019 жылға дейін Флорида штатының тарихи сақтау гранттарымен жартылай қаржыландырылды.

Аңыздар

Жілек аулаушылардың пікірінше, маяк пен оны қоршаған ғимараттарда паранормальды құбылыстар жиі орын алады. Маяк Syfy телеарнасының "Ghost Hunters" сериалында, сондай-ақ "My Ghost Story" паранормальды бағдарламасында көрсетілген. Зерттеуші Джо Никель зерттеу жүргізіп, маяқтың құбыла екеніне сенімді дәлелдер жоқ екенін жазды. Ол, мұнарадан естілетін қорқынышты дыбыстардың қарапайым себептері бар екенін, мысалы, шағалалардың дауысы немесе желдің соғуы салдарынан туындағанын айтты. Сент-Огастин маяғы 2018 жылы Travel Channel арнасында көрсетілген "Америкадағы ең қорқынышты орындар" ("Most Terrifying Places in America") сериалының "Бедеу рухтар" ("Restless Dead") атты эпизодында қорқынышты орындардың бірі ретінде ұсынылды.