Кіріспе

Американдық экономист (1930–2019)

Харольд Демсетц ( /dɛmsɛts/; 31 мамыр 1930 – 4 қаңтар 2019) – Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің (UCLA) экономика профессоры болған.

Мансап

Демсетс Чикаго қаласының батыс жағында, Орталық және Шығыс Еуропадан келген еврей иммигранттарының немересі ретінде өсті. Ол төрт университетте инженерлік, орман шаруашылығы және философия мамандықтарын оқыды, содан кейін 1953 жылы Иллинойс университетінен экономика саласындағы «В» бакалавр дәрежесін, ал 1954 жылы MBA және 1959 жылы Солтүстік-Батыс университетінен Ph.D. дәрежесін алды. Аспирантура кезінде ол Econometrica және Journal of Political Economy журналдарында бір-бір мақала жариялады. Демсетс 1958–1960 жылдары Мичиган университетінде, 1960–1963 жылдары UCLA және 1963–1971 жылдары Чикаго университетінің Бизнес мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді. 1971 жылы ол UCLA экономика кафедрасына қайта оралды және 1978–1980 жылдары оған төрағалық етті. 1986–1995 жылдары ол UCLA Артур Андерсен түлектерінің бизнес экономикасы бойынша профессоры болды. Ол Әскери-теңіз талдау орталығымен және Гувер институтымен байланыста болды. Демсетс Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, Монт-Пелерин қоғамының директоры және Батыс экономикалық қауымдастығының бұрынғы президенті (1996) болды.

Жұмыс

Демсетс Чикаго экономикалық теория мектебінің өкілі болды және қазіргі Жаңа институционалдық экономика деп аталатын тәсілдің пионерлерінің бірі еді. Ол менеджмент экономикасы саласын қалыптастырушы. Ол заң және экономикада кең таралған меншік құқығы теориясын дамытты. Демсетс ешқашан ойын теориясын қолданбағанмен, фирма теориясы, монополияға қарсы саясат және бизнес реттеу туралы жазбалары арқылы өнеркәсіптік ұйымдастырудағы маңызды тұлға болып табылады. Оның түсіндіру стилі 1950 жылдан кейін карьерасын бастаған адам үшін сирек кездесетін математикалық формализмнен мүлдем айырылған. Оның басты ықпал етушілері – Франк Найт және бірнеше әріптестері: Армен Алкиан, Рональд Коуз, Аарон Директор және Джордж Стиглер. Демсетс 1969 жылы «нирвана қателігі» терминін енгізді. 1972 жылғы Демсетс пен Армен Алкианның «Өндіріс, ақпараттық шығындар және экономикалық ұйымдастыру» мақаласы American Economic Review журналының алғашқы ғасырында жарияланған ең маңызды жиырма мақаланың бірі ретінде таңдалды. Оның көп жылдық еңбегінің ең маңыздысы – сыртқы факторлар туралы зерттеулері, онда ол Пигу мен Коуздың тұжырымдамаларына қарсы шығып, үкіметтің араласуын қажет ететін сыртқы факторлар мәселесі жоқ екенін көрсетті. Оның орнына, стратегиялық мінез-құлық жағдайында мемлекеттік рөлді қажет ететін қоғамдық игіліктер мәселесі туындауы мүмкін. Оның 2011 жылғы «Әлеуметтік шығындар мәселесі: қандай мәселе? А.К. Пигу мен Р.Х. Коуздың ойлауын сынау» деген мақаласы осы ұстанымды егжей-тегжейлі талдайды.