Кіріспе

Американдық тарихшы және автор (1942–2022)

Гэри Килгор Норт (11 ақпан 1942 – 24 ақпан 2022) – американдық жазушы, австриялық мектеп экономикалық тарихшысы және христиандық қайта құру қозғалысының жетекші тұлғасы. Норт реформацияланған протестанттық теология, экономика және тарих сияқты тақырыптар бойынша елуден астам кітаптың авторы немесе авторларының бірі болды. Ол Мизес институтының ғылыми қызметкері болды. Норт Киелі кітапқа негізделген немесе «радикалды либертариандық» еркін нарық экономикасын жақтауымен, сондай-ақ доминионизм мен теономияның теоретигі ретінде танымал. Норт бұл көзқарастарды ілгерілету үшін протестанттық еңбек этикасын жиі пайдаланды. Ол Киелі кітапқа негізделген діни заңды орнатуды және оны күшімен жүзеге асыруды қолдады, бұл көзқарас оны басқа либертариандармен қақтығысқа түсірді. Оңтүстік Калифорнияда ФБР арнайы агенті Сэмюэл У. Норт кіші және оның әйелі Пеггидің ұлы ретінде өсті. Норт орта мектепте христиан дініне келді және антикоммунистік белсенді Фред Шварц сөйлеген митингке қатысқаннан кейін, колледж жылдарында Лос-Анджелес аймағындағы консервативті кітап дүкендеріне жиі бара бастады. 1961 және 1963 жылдар аралығында Калифорния университетінде, Риверсайдта бакалавр студенті болып оқығанда Норт Вильгельм Рёпке, Роза Уайлдер Лейн, Корнелиус Ван Тил, австриялық мектеп экономистері Юген Бём-Баверк, Людвиг фон Мизес, Ф. А. Хайек және Мюррей Ротбардтың еңбектерімен танысты. Сондай-ақ, кальвинист философ Русас Джон Рашдунидің еңбектерін оқыды. Ол Рашдунимен бірлесіп жұмыс істеді және LewRockwell.com блогында оның естелігін жариялады.

Мансап

1967 жылдан бастап Норт "The Freeman" либертариандық журналына материалдар жазды, онда ол алғаш рет Людвиг фон Мизес пен Фридрих Хайек еңбектерін оқыған. 1970 жылдары ол Экономикалық білім беру қорының (FEE) семинарларының директоры болды. Норт 1972 жылы Калифорния университетінің Риверсайд бөлімінде тарих ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Оның диссертациясы "Пуритандық Жаңа Англиядағы меншік ұғымы, 1630–1720 жылдар" тақырыбында болды. 1976 жылы ол либертариандық республикашыл конгрессмен Рон Полдың алғашқы мерзімінде ғылыми көмекші болып жұмыс істеді. Норт LewRockwell.com сайтына тұрақты түрде материалдар жазды, онда оның мақалаларының кең архиві сақталған. Норттың жеке сайты, Garynorth.com, діни, әлеуметтік және саяси мәселелер бойынша пікірлер жариялайды және инвестициялық кеңестер мен басқа да премиум-мазмұнға ақылы қол жеткізуді ұсынады. Норт сонымен қатар "Борыштан арылу" деген блогты жүргізді, онда борыштан құтылу туралы кеңес берілді. "Тегін христиандық оқу бағдарламасы" деп аталатын тағы бір Норт сайты 3 жастан 12-ші сыныпқа дейінгі балаларға арналған тегін христиандық үй оқу бағдарламасын ұсынуды мақсат етеді.

Рон Пол оқу бағдарламасы

Сонымен қатар, Норт Рон Пол оқу бағдарламасын ұсынды, бұл бұрынғы АҚШ конгрессмені Рон Полмен байланысты үйде оқытуға арналған онлайн бағдарлама. Ол K–5 сыныптар үшін тегін, ал 6–12 сыныптар үшін ақылы мүшелерге қолжетімді. Оқу бағдарламасын әзірлеу директоры ретінде Норт осы білім беру жобасының төрт мақсатын белгіледі: "бостандық тарихын" егжей-тегжейлі зерттеуді қамтамасыз ету; "австриялық экономиканы толық түсінуді" оқыту; оқулықтардың орнына "бірінші дереккөздерге негізделген академиялық тұрғыдан қатаң бағдарлама" болу; және "өздігінен басқару және жеке жауапкершілік принципін" оқыту, Норт мұны "базар экономикасының негізі" деп атады.

Христиандық, Киелі кітапқа негізделген экономикалық әдістеме

Норт жазғандай, барлық экономикалық талдаудың бастапқы нүктесі – Жаратылыстың кітабындағы 3:17–19 аяттарында «Құдай жерді қарғады» дегенді қабылдау болып табылады; бұл «адамның өміріндегі тапшылықты қашалмас фактіге айналдырды».

Ұсынылған "христиандық теократиялық" саяси және әлеуметтік тәртіп

2011 жылы The New York Times газетінде жарияланған мақалада Норт христиандық реконструкционизмнің маңызды тұлғасы ретінде көрсетілді. Бұл философия "Ескі Ұстаным заңдары бойынша христиандық теократияны үкіметтің ең жақсы түрі және радикалды либертариандық" деп санайды. Норт: "Мен, әрине, Киелі кітапқа негізделген теократияға сенемін" деп жазды. Мақалада Норт "христиандық экономиканың" жетекші жақтаушысы деп сипатталды, ол экономикалық мәселелерде және еркін нарықта Киелі кітап принциптерін қолданады. Норт фракциялық резервтік банк жүйесін жоюды және алтын стандартына қайта оралуды қолдады. Times газетінің мәліметінше, Норт Киелі кітап инфляцияны, әлеуметтік жәрдем бағдарламаларын тыйым салады деп сенді, сондай-ақ "Құдай қағаз ақшадан гөрі алтын ақшаны жақсы көреді" деп жазды. Ол сондай-ақ Ескі Ұстанымда өлім жазасына тартылатын қылмыстар жасаған ер адамдарға да қатысты (Норт сенімі бойынша, сенбі күні тыныштықты бұзу және басқа да қылмыстар үшін өлім жазасы енгізілмейді). Норт ажал жазасын таспен ұрып өлімге жеткізу арқылы атқару керек деді, себебі бұл Киелі кітапта бекітілген өлім жазасының әдісі және тастардың көп болуы мен қолжетімділігіне байланысты арзан.

Дін бостандығы

Норт былай деді: "Біз діни бостандық туралы доктринаны христиан мектептерінің тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін пайдалануымыз керек, сол арқылы діни бейтараптық, бейтарап заң, бейтарап білім беру және бейтарап азаматтық үкімет жоқ екенін білетін бір буынды тәрбиелеуіміз қажет. Содан кейін олар Киелі кітапқа негізделген әлеуметтік, саяси және діни тәртіп құруға кіріседі, ол соңында Құдайдың жауына қарсы діни бостандықты жоққа шығарады". Адам К. Инглиш бұл цитатаның "діни бостандық христиандар үшін қазіргі уақытта пайдалы құрал, бірақ христиандар билікке келгеннен кейін христиан емес адамдарға ақыр соңында берілмейді" дегенді білдіретінін ұсынады. Инглиш бұл көрінеу қайшылықты емес деп санайды (діни бостандықты жақтау, бірақ оның нақтылығын жоққа шығару), бірақ Норт және оның реконструкционист әріптестері "бостандықты" теологиялық тұрғыдан түсінеді. Реконструкционистердің пікірінше, "христиандық сенімнен тыс кез келген адам құлдықта болады", сондықтан "қатаң теономиямен басқару – бұл қысым емес, азат ету".

Y2K

Норт сонымен қатар 1990-шы жылдардың аяғында 2000 жыл мәселесінен (Y2K) компьютерлердің істен шығуы туралы асыра сілтеулердің белгілі жарнамашысы болды, осылайша ол "Қорқынышты Гэри" деген лақап атын алды. Оның негізгі веб-сайтында Y2K салдарына қатысты, оның ішінде үкіметтер мен қаржы институттарының кең ауқымда құлауына байланысты экстремистік болжамдарға сілтемелер басым болды. Норт өзінің бас бетінде Y2K "қазіргі әлемнің кездескен ең ірі мәселесі болуы мүмкін" деп мәлімдеді және 2000 жылды "Жер тоқтаған жыл" деп атады. Сынаушылар Норттың болжамдарының себебі оның христиандық қайта құру мақсатымен байланысты екенін айтты, ол жаңа теократиялық тәртіп құру үшін қоғамның кең ауқымда құлауын талап етеді. Норт бұл байланысты өз ойдастарынмен сөйлескенде нақтылады: "Y2K дағдарысы жүйелік. Оны түзету мүмкін емес. Менің ойымша, ол Батыстағы барлық ұлттық үкіметтерді жояды. Оларды тек өзгертіп қана қоймай, жоқ қылады. Міне, мен өмірім бойы осыны қаладым. Менің көзқарасымша, Y2K – біздің құтылуымыз".

Өлім

2017 жылы Нортке простата қатерлі ісігі анықталды және ол шамамен бес жыл бойы ем қабылдады. Ол 2022 жылдың 24 ақпанында 80 жасында Даллас, Джорджия қаласында қайтыс болды.

Христиандық экономика институты

Норт христиандық экономика институтының (ICE) негізін қалаушы болды, ол христиандық этикаға шолу жасайтын онлайн кітаптар мен журналдарды шығарады. ICE, Техас штатының Тайлер қаласындағы Dominion Press баспасымен бірге реконструкционизм бойынша маңызды жарияланымдардың көзі болып табылады.

Кітаптар мен ақпараттық бюллетеньдер

Норт елудан астам кітаптың авторы немесе бірлескен авторы болды, олардың көпшілігі тегін жүктеуге қолжетімді. Ұзақ жылдар бойы Норт "The Remnant Review" бюллетенінің авторы және редакторы болды. Ол сондай-ақ "Гэри Норттың шындық тексеруі" (Gary North's Reality Check) атты тегін электрондық бюллетень ұсынды.