Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оклахома штатындағы латын католик шіркеуінің юрисдикциясы, АҚШ
Latin Catholic ecclesiastical jurisdiction in Oklahoma, USA
Оклахома-Сити архиепископиясы (Archidioecesis Oclahomensis) – АҚШ-тың батыс Оклахомасындағы католик шіркеуінің латын шіркеуінің шіркеулік аумағы немесе архиепископиясы. Архиепископияның бас шіркеуі – Оклахома-Ситидегі Мәңгілік жәрдемді Күнәсіз Анамыз соборы. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Пол Кокли – Оклахома-Сити архиепископы. Осы ретте, ол Оклахома-Сити, Тулса және Литтл-Рок епархияларын қамтитын шіркеулік провинцияның митрополиті болып табылады.
The Archdiocese of Oklahoma City (Archidioecesis Oclahomensis) is a Latin Church ecclesiastical territory or archdiocese of the Catholic Church of western Oklahoma in the United States. The mother church of the archdiocese is the Cathedral of Our Lady of Perpetual Help in Oklahoma City. As of 2023, Paul Coakley is archbishop of Oklahoma City. As such, he is the metropolitan bishop of the ecclesiastical province which includes the Archdiocese of Oklahoma City, the Diocese of Tulsa and the Diocese of Little Rock.
1830 жылдан 1875 жылға дейін
1830 жылы Оклахома, сол кезде ресми түрде Үндістан аумағы деп аталған, алғаш рет католиктердің ықпалына түсті. Езуит діни қызметкері Чарльз Ван Квикенборн Сент-Луис қаласынан (Миссури штаты) Кэбин-Крик аймағындағы Осадж тайпасының адамдарына көмек көрсету үшін сапар шекті. Осы кезде Үндістан аумағы Литтл-Рок епархиясының католик юрисдикциясында болды. Келесі бірнеше онжылдықтар бойы Арканзас штатынан келген миссионер діни қызметкерлер үндістерге көмек көрсету үшін аумаққа үнемі сапарлар жасады. 1872 жылы Атокада аймақтағы ирландтық католик теміржолшылары үшін алғашқы католик шіркеуі ашылды. 1875 жылы Атокаға Франциядан бенедиктин монахтары Исидор Робот және Доминик Ламберт келді.
The first Catholic presence in Oklahoma, then known officially as the Indian Territory, was in 1830. Charles Van Quickenborne, a Jesuit priest, traveled from St. Louis, Missouri, to minister to Osage Nation people in the Cabin Creek area. By this time, the Indian Territory was under the official Catholic jurisdiction of the Diocese of Little Rock. Over the next several decades, missionary priests from Arkansas would make periodic trips into the territory to visit the Native American peoples. The first Catholic church in the Indian Territory was established in Atoka in 1872 for the Irish Catholic railroad workers in the area. Isidore Robot and Dominic Lambert, Benedictine monks from France, arrived in Atoka in 1875.
1875 жылдан 1905 жылға дейін
Робот 1875 жылы Потаватоми тайпасынан жер сатып алып, Бенедиктин орденінің мүшелері үшін монастырь, сондай-ақ Потаватоми үшін мектеп және шіркеу салды. Бұл мекеме "Сакред-Харт миссиясы және аббаттығы" деп аталды. 1880 жылы ол Нью-Орлеаннан келген бірнеше қарындаспен жұмыс істейтін қыздар мектебін ашты. 1884 жылы Робот Лехайда "Жақсы Кеңес Анамыздың" шіркеуін ашты, ол Үндістан аумағындағы екінші католик шіркеуі болды. Робот 1887 жылы префект қызметінен қанағаттанды. 1891 жылы Папа Лео XIII Үндістан аумағының халқының өсіп келе жатқанын ескеріп, Үндістан аумағының апостолдық префектурасын Үндістан аумағының апостолдық викариатына көтерді. Папа Начес диоцезінен Теофил Мершартты апостолдық викарий етіп тағайындады. Мершарт келген кезде жаңа викариатта үш диоцездық дін қызметкері, 23 бенедиктин монахы, 21 шіркеу, жеті күндізгі мектеп, бес үнді балалар интернаты, бір колледж, бір монастырь, алты монастырь және шамамен 5000 католик тұрғыны болды. Оклахома-Ситидегі алғашқы католик шіркеуі – Сент-Джозеф шіркеуі 1889 жылы құрылысын аяқтады.
Robot purchased land in 1875 from the Potawatomi Nation to build a monastery for members of the Benedictine order along with a school and church for the Potawatomi. This facility became known as Sacred Heart Mission and Abbey. In 1880, he opened a girls school, staffed by several nuns from New Orleans. In 1884, Robot opened Our Lady of Good Counsel Parish at Lehigh, the second Catholic church in Indian Territory. Robot resigned as prefect in 1887. In 1891, recognizing the increasing population of the Indian Territory, Pope Leo XIII elevated the Apostolic Prefecture of Indian Territory to the Apostolic Vicariate of Indian Territory. The pope named Theophile Meerschaert from the Diocese of Natchez as the apostolic vicar. At the time of Meerschaert's arrival, the new vicariate had three diocesan priests, 23 Benedictine monks, 21 churches, seven day schools, five Native American boarding schools, one college, one monastery, six convents and a Catholic population of approximately 5,000. The first Catholic church in Oklahoma City, St. Joseph's, was completed in 1889.
1905 жылдан 1972 жылға дейін
1905 жылы папа Пий X Оклахома епархиясын құрып, апостолдық викариатты таратып жіберді. Рим папасы Меершартты жаңа епархияның алғашқы епископы етіп тағайындады. Әйгілі Иосиф шіркеуі собор ретінде белгіленді. 1924 жылы ол қайтыс болған кезде католиктердің саны он бір есеге артты. 1930 жылы Пий XI Оклахома епархиясын Оклахома-Сити және Талса епархиясы деп атады, бұл Оклахомадағы халық санының өсуін көрсетті. Келли епископ қызметін жалғастырды. 1948 жылы Келли қайтыс болғанда, МакГиннес оның орнына автоматты түрде епископ болып тағайындалды. 1949 жылы МакГиннес Прагадағы Санкт-Венцеслав шіркеуінде Прагадағы Сәби Исаның Ұлттық қасиетті орнын құрды. Оның тоғыз жылдық басшылығы кезінде МакГиннес штаттағы католиктердің санының шамамен 40 пайыздан астамға өскенін және 1957 жылы жалғыз 1242 ересек адамды дінге өткізгенін көрді. Діни шақырулар көбейді және ол дін қызметкерлерін іздеу үшін Ирландия мен Польшаға сапар жасады. 1962-1965 жылдар аралығында өткен Екінші Ватикан соборынан кейін ол миссада ана тілін қолдануды және епископтардың әкімшілік емес, пастырлық дағдыларын дамытуға баса назар аударды. 1966 жылы бір топ адам оның үйіне пикетке шығып, оны қызметтен алуды талап етті. Олар Ридті «католиктік емес» саясатты ұстануда және коммунистердің «әлемдік үстемдік үшін жалпы әлемдік атеистік құдаластығына» қатысуда айыптады. Рид 1971 жылы қайтыс болды. Рим папасы Павел VI 1971 жылы Ридті Сан-Диего епархиясының көмекші епископы Джон Р. Куиннмен алмастырды.
In 1905, Pope Pius X erected the Diocese of Oklahoma, suppressing the apostolic vicariate. The pope named Meerschaert as its first bishop of the new diocese. St. Joseph's Church was designated as its cathedral. By the time of his death in 1924, the Catholic population had increased elevenfold. In 1930, Pius XI renamed the Diocese of Oklahoma as the Diocese of Oklahoma City Tulsa, reflected population trends in Oklahoma. Kelley remained as bishop. When Kelley died in 1948, McGuiness automatically succeeded him as bishop. In 1949, McGuiness established the National Shrine of the Infant Jesus of Prague at St. Wenceslaus Parish in Prague, Oklahoma. During his nine year administration, McGuinness saw the Catholic population in the state grow by almost 40 percent and received 1,242 adult converts in 1957 alone. Priestly and religious vocations increased and he made trips to Ireland and Poland to recruit clergy. After the Second Vatican Council between 1962 and 1965, he introduced the use of vernacular in the mass and an emphasis on pastoral over administrative skills in bishops. In 1966, a group picketed his residence and called for his removal. They accused Reed of following "un Catholic" policies and participating in a "worldwide atheistic conspiracy for world domination" led by communists. Reed died in 1971. Pope Paul VI replaced Reed with Auxiliary Bishop John R. Quinn from the Diocese of San Diego in 1971.
1972 жылдан 1992 жылға дейін
1972 жылы 13 желтоқсанда Папа Пауль VI Оклахома-Сити және Талса епархиясын Оклахома-Сити архиепархиясына дейін көтерді. Сонымен бірге ол Шығыс Оклахомадан құралған Талса епархиясын құрды. Жаңа архиепархияға Оклахома штатының орталық және батыс округтері енді. Литтл-Рок және Талса епархиялары архиепархияның тәуелді епархиялары болды. Куинн Оклахома-Ситидің алғашқы архиепископы болды. Куинн 1977 жылы Сан-Франциско архиепископы болды. Оклахома-Ситидің екінші архиепископы 1977 жылы Папа Пауль VI тағайындаған Маркет епархиясынан епископ Чарльз Салатка болды. Ол 1970-ші жылдары испан тіліндегі миссия кеңсесін құрды және 68 жасында испан тілін үйренді, осылайша ол осы тілде мисса өткізе алды. 1981 жылдың қазан айында Салатка Оклахома-Ситиде епархияның дін қызметкері Стэнли Ротерге жерлеу миссасын өткізді. Ротер 1981 жылдың шілдесінде Гватемалада миссияда болғанда үш кісінің қолынан қаза болды. Салатка 1981 жылдың қаңтарында Ротерге қатысты өмірге қауіптенгендіктен оны Оклахомаға қайта шақырды. Алайда Ротер оны Гватемалаға қайта оралуға көндірді. Салатка 1992 жылы зейнетке шықты.
On December 13, 1972, Pope Paul VI elevated the Diocese of Oklahoma City Tulsa to the Archdiocese of Oklahoma City. At the same time, he erected the Diocese of Tulsa, consisting of eastern Oklahoma. The new archdiocese now contained the counties of central and western Oklahoma. The Dioceses of Little Rock and Tulsa became suffragan dioceses of the archdiocese. Quinn became the first archbishop of Oklahoma City. Quinn became archbishop of San Francisco in 1977. The second archbishop of Oklahoma City was Bishop Charles Salatka from the Diocese of Marquette, appointed by Paul VI in 1977. He founded the Office of Hispanic Ministry in the 1970s and learned to speak Spanish at age 68 so that he could celebrate mass in that language. In October 1981, Salatka celebrated a funeral mass in Oklahoma City for Stanley Rother, a priest from the diocese. Rother was murdered by three assassins in July 1981 while on a mission in Guatemala. Salatka had recalled Rother to Oklahoma in January 1981 due to threats on his life. However, Rother persuaded him to allow his return to Guatemala. Salatka retired in 1992.
1992 жылдан қазіргі уақытқа дейін
Папа Иоанн Павел II 1992 жылы Талса епископы Евсевий Белтранды Оклахома-Сити архиепискобы етіп тағайындады. Белтран Оклахомадағы католиктерге арналған екі айда бір шығатын "Sooner Catholic" газетінің ресми жариялаушысы болды. Оның қызметі кезінде газеттің әр санында Белтранның уағыздары жарияланды. Белтран 2009 жылы зейнетке шықты. Салина диоцезінің епископы Пол Коакли 2010 жылы Папа Бенедикт XVI тағайындаған Оклахома-Ситидің келесі архиепископы болды. 2014 жылы Коакли Оклахома-Ситидегі сатанистер тобына сот ашты, олар шіркеуден қасиетті нан ұрлап, Оклахома-Ситидегі Азаматтық орталықтағы музыка залында «қара жұма» деп аталатын рәсімде пайдалануға тырысқандарын айтты. Бірақ бірнеше күннен кейін нан архиепископтыққа қайтарылған соң Коакли сот процесін тоқтатты. 2017 жылы Ротер Оклахома-Ситидегі Кокс конгресс орталығында өткен мисса кезінде мақұлданды. Папа Франциск оны «сенімге деген жеккөрушілікпен» (odium fidei) өлтірілген шейіт деп жариялады. 2023 жылғы мәлімет бойынша Коакли Оклахома-Сити архиепископтығының архиепископы болып табылады.
Pope John Paul II named Bishop Eusebius J. Beltran of Tulsa as archbishop of Oklahoma City in 1992. Beltran became the official publisher of the Sooner Catholic, a bimonthly newspaper for Catholics in Oklahoma. Beltran's sermons were featured in each number of the newspaper during his tenure. Beltran retired in 2009. Bishop Paul Coakley of the Diocese of Salina became the next archbishop of Oklahoma City, named by Pope Benedict XVI in 2010. In 2014, Coakley sued a Satanist group in Oklahoma City, saying that they had stolen consecrated host from a church to use in a so called black mass ceremony at the Civic Center Music Hall in Oklahoma City. However, when the host was returned to the archdiocese a few days later, Coakley dropped the lawsuit. In 2017, Rother was beatified during a mass at the Cox Convention Center in Oklahoma City. Pope Francis had declared him a martyr, saying he had been killed in odium fidei (in hatred of the faith). As of 2023, Coakley is the archbishop of the Archdiocese of Oklahoma City.
Жыныстық қатынас
1999 жылы Джеймс Рапп, Оклахома Сити архиепископиясының діни қызметкері, 1990-шы жылдары Оклахома штатының Дункан қаласында екі ұлды жыныстық тұрғыдан зорлағанын мойындамады. Ол 40 жылға бас бостандығынан айырылды. Рапп бұрын 1980-ші жылдары Мичиган штатының Джексон қаласындағы католик орта мектебінде балаларды жыныстық тұрғыдан зорлауда айыпталған болатын. Осы айыптаулардан кейін Рапптың діни ордені оны сегіз айға психиатриялық емдеуге жіберді. Рапп емдеуді аяқтағаннан кейін, архиепископ Салатка оның архиепископтыққа ауысуын мақұлдады. 2003 жылы архиепископ 1999 жылы Рапптың құрбаны болған адамның жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот талабын реттеді. Арыз беруші Кейси Джонсон Рапптың оны кәмелетке толмаған кезінде үш рет жыныстық тұрғыдан зорлағанын мәлімдеді. 2019 жылдың қазан айында архиепископтық архиепископтық дін қызметкерлерінің кәмелетке толмағандарды жыныстық зорлауы туралы айыптаулар бойынша тәуелсіз заң фирмасының тергеу баяндамасын жариялады. Баяндамада жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сенімді айыптаулар тағылған 11 дін қызметкерінің есімдері аталды. 2022 жылдың мамыр айында Оклахома Ситидегі архиепископтық пен Маунт-Сент-Мэри орта мектебіне он әйел, бұрынғы оқушылар мен түлектер 75 миллион долларлық талап арыз берді. Арыз берушілер архиепископтық пен Маунт-Сент-Мэри "зорлау мәдениетін қалыптастырды және оған мүмкіндік берді" және "еркек қызметкерлер мен студенттердің жыныстық қанауын және шабуылдарын төзімділікпен қабылдады" деді.
In 1999, James Rapp, a priest of the Archdiocese of Oklahoma City, pleaded no contest to sexually abusing two boys during the 1990s in Duncan, Oklahoma. He was sentenced to 40 years in state prison. Rapp had previously been accused of sexually abusing children at a Catholic junior high school in Jackson, Michigan, in the 1980s. After those accusations, Rapp's religious order sent him away for eight months of psychiatric treatment. When Rapp finished treatment, Archbishop Salatka approved his transfer to the archdiocese. In 2003, the archdiocese settled a sexual abuse lawsuit filed by a Rapp victim in 1999. The plaintiff, Casey Johnson, said that Rapp sexually molested him three times as a minor. The archdiocese in October 2019 released an investigative report by an outside law firm on allegations of sexual abuse of minors by archdiocesan clergy. The report named 11 priests with credible accusations of sexual abuse. In May 2022, the archdiocese and Mount Saint Mary High School in Oklahoma City were sued for $75 million by ten females who were students or alumni of the school. The plaintiffs said that the archdiocese and Mount Saint Mary “fostered and allowed a rape culture” and “tolerated sexual harassment and assault” by male staff members and students.
Газет
Епархияның ресми жаңалықтар мен ақпарат жарияланымы – "Sooner Catholic".
The official news and information publication of the diocese is the Sooner Catholic.
Жабық университет
Сент-Грегори университеті – Шонни (2017 жылы жабылды)