Кіріспе

Бұрынғы аборигендердің қорығы, қазір мұражай, Виктория, Австралия.

Корандеррк – 1863 және 1924 жылдар аралығында Виктория үкіметі басқарған, Мельбурнның солтүстік-шығысында орналасқан аборигендердің қорығы. Тұрғындары негізінен Войвурунг, Бунурунг және Таунурунг тайпаларынан құралған, ал алғашқы қоныстанғандар осы қорық орнын таңдаған. Ол көп жылдар бойы сәтті аборигендердің кәсіпорны ретінде жұмыс істеді, дамып келе жатқан Мельбурн нарығына бидай, хмель және қолөнер бұйымдарын сатты. Бірақ 1870-ші және 1880-ші жылдары Виктория аборигендерінің өміріне қосымша бақылаулар енгізілді, бұл 1886 жылғы Аборигендерді қорғау заңының қабылдануымен аяқталды. Бұл заң бойынша, басқа талаптар мен шектеулермен қатар, "35 жасқа дейінгі аралас нәсілді" адамдар қорықты тастауға міндетті болды. 1886 жылы Корандеррк тұрғындарының бір тобы үкімет тарапынан өмірлеріне қолданылған бақылауларға наразылық білдіріп, Виктория отарлық үкіметіне петиция жіберді, ол Корандеррк петициясы деп белгілі болды. Қорық 1924 жылы ресми түрде жабылды, ал тұрғындарының көпшілігі Тайерс көлі миссиясына көшірілді.

Алғашқы жылдары

Қорық 1863 жылы Виктория үкіметімен құрылған, шамамен Мельбурнның солтүстік-шығысында орналасқан. Үкімет саясатына сәйкес, мемлекет 1830 жылдардан бастап Виктория колониясына еуропалық қоныс аударушылардың келуінен кейін дәстүрлі жерлерінен айырылған аборигендер үшін жер берді. 1859 жылдың ақпанында Урунджери ақсақалдары Саймон Вонга (35 жаста) және оның інісі Томми Муннеринг (24 жаста) басқарып, Таунурунг ерлер тобы аудармашы ретінде аборигендерді қорғаушы Уильям Томасқа Ашерон өзенінің жанында, Кафедрал тауының етегінде Кулин тайпасына жер беру туралы петиция ұсынды. Виктория үкіметінің бастапқы жауаптары жағымды болды, бірақ Викториядағы ең ықпалды жер иесі Хью Гласс араласуы салдарынан олар суық климатты Мохикан станциясына көшірілді, ол шаруашылыққа жарамсыз деп танылған еді. 1860 жылы Кулин өкілдері екі жас досымен танысты: шотландтық пресвитериандық пастор Джон Грин (1830–1903) және оның әйелі Мэри Смит Бентон Грин (1835–1919), ол жергілікті балаларға арналған мектеп ашты. 1861 жылы Джон Грин аборигендердің мүдделерін қадағалауға тағайындалған жаңа Орталық Кеңестің Бас инспекторы лауазымын қабылдады. Ахерон өңірінде Войвуррунг және Таунурунг рулары үшін қоныс құруға жасалған сәтсіз әрекеттен кейін, Грин Ярра өзенінде жаңа қорық құру мақсатымен Войвуррунг жеріне оралуға рұқсат сұрап Кеңеске өтініш жасады. Корендеррк станциясы көп жылдар бойы аборигендердің кәсіпорны ретінде сәтті жұмыс істеді, өсіп келе жатқан Мельбурн нарығына бидай, хмель және қолөнер бұйымдарын сатты, сондай-ақ 1872 жыл сияқты бұрынғы жылдары марапаттар алды. 1874 жылға қарай Аборигендерді қорғау кеңесі (APB) олардың табысты шаруашылық тәжірибелеріне байланысты адамдарды көшіру арқылы Корендерркке зиян келтірудің жолдарын іздеді. Сонымен қатар, көрші шаруалар да жердің енді аборигендер үшін "тыныш құнды" екендігіне байланысты миссияның жабылуын қалады. Фотограф Фред Крюгерге осы орынды және оның тұрғындарын суретке түсіру тапсырылды.

Қалпына келтіру, жабу және оның салдары

1886 жылғы аборигендерді қорғау заңының салдарынан 1890 жылдардағы экономикалық дағдарысқа дейін шамамен 60 тұрғын Корандерркіден қуылды. Олардың күштеп шығарылуы Корандеррк кәсіпорнының тоқырауына әкелді, бұрынғы табысты екендігімен белгілі болған исік бақтарында жұмыс істеуге бар болғаны 15 еңбекке қабілетті адам қалды. 1950 жылдары соңғы жергілікті тұрғындар қайтыс болғаннан кейін, жерлер солдаттарды жерсіндіру бағдарламасына берілді.

Хельсвилл қорымы

1920 жылы көрнекті медициналық зерттеуші сэр Колин Маккензи Австралия фаунасымен салыстырмалы анатомия саласындағы жұмысын бастау үшін аборигендерді қорғау кеңесінен жерді жалға алды. Осы оқиға Австралияның туған жеріндегі жануарларға арналған танымал Хельсвилл қорығының құрылуына себеп болды, ол қазір Coranderrk қорығының бір бөлігін құрайды.

Бүгінгі Корендеррк

Көптеген абориген отбасылары Үстіңгі Яра және Хельсвилл аймағында әлі де тұрып жатыр. 1998 жылдың наурыз айында Корандррк аборигендік бекетінің бір бөлігі Вурунджерри тайпасының Жер өтемақы және мәдени мұра кеңесіне қайтарылды, осыған орай Жергілікті жер корпорациясы 0,81 км² жерді сатып алды. Корандррк 2011 жылдың 7 маусымында Австралияның Ұлттық мұра тізіміне қосылды.

Мәдениетті бейнелеу

Джордано Нанни «Юрта Юрта»/«Курнай» драматургы Андреа Джейммен бірге «Корендеррк» атты сөздік театрлық пьесаны жазды. Корендерркке қатысты тарихи оқиғаларға негізделген бұл пьесаны Ильбиджери аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының театр кооперативі және Ла Мама театры Мельбурн университетімен бірлесіп сахнаға қойды. Авторлар 2013 жылы осы атпен ғылыми еңбек жариялады. 2017 жылы Ильбиджери және Белвоар театры 1881 жылғы сот отырысын қайта жаңғыртып, «Корендеррк» пьесасын қойды.