Кіріспе

Олимпиадалық қозғалыстың ең жоғары наградасы – Олимпиадалық орден. 1975 жылы құрылған бұл орден, Олимпиадалық қозғалысқа ерекше көзге түсетін үлес қосқан, спорт ісіне лайықты еңбегі сіңгендерді марапаттау үшін тағайындалады. Дәстүр бойынша, Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) әрбір Олимпиада ойындарының жабылу салтанатында сол ойындардың бас ұйымдастырушыларын Олимпиадалық орденмен марапаттайды.

Тарих

Олимпиадалық орден 1975 жылдың мамыр айында Халықаралық Олимпиада комитеті Олимпиадалық Еңбек дипломдарының ізбасары ретінде тағайындалды. Олимпиадалық орден бастапқыда үш санатта болды (алтын, күміс және қола). 1984 жылы Сараевода (Югославия) өткен ХОК-тің 87-ші отырысында, болашақта күміс және қола ордендері арасында ешқандай айырмашылық болмайтындығы шешілді. Алтын орден мемлекет басшыларына және ерекше жағдайларда табыстала береді.

Дизайн

Олимпиадалық орденнің нышаны – алтын, күміс немесе қоладан жасалған жаға (немесе тізбек) түрінде болады, дәрежесіне қарай; тізбектің алдыңғы бөлігінде Олимпиадалық қозғалыстың бес сақинасы бейнеленген, екі жағынан котинос белгісі (зәйтүн гүлінің шоғыры) орналасқан. Алтын, күміс және қоладан жасалған бес сақина мен котинос түріндегі кішкентай белгі алушыларға дәрежесіне қарай тағып жүру үшін беріледі.

Алушылар

Олимпиада орденінің иегерлерінің тізімі. Кейбіреулері ордендерін жоғалтқан, олар қайтарылып алынған.

Олимпиадалық алтын орден

Жыл Жасылған Ел Ескерту 1975 Эйвери Брундэйдж 1980 Лорд Килланин 1981 Лорд Эксетер Папа Иоанн Павел II Доктор Амаду Махтар М'Боу Король Олав V 1982 Ахмад Шах Пахангтан 1983 Индира Ганди 1984 Бранко Микулич Франсуа Миттеран Питер Уэберрот 1985 Николае Чаушеску RSR Эрих Хонекер Король Хуан Карлос I 1986 Ван Ли 1987 Король Бхумибол Адульядей Генерал Кенан Эврен Тодор Живков PRB 1988 Принц Ренье III Принц Бертіль Бернадотте Фрэнк Эдвард Кинг Марио Васкес Раня Парк Сех Джик KOR 1989 Рауль Молле Император Акихито JPN Рафаэль Эрнандес Колон 1990 Джулио Андреотти ITA 1991 Жан де Бомон Ёшиаки Цуцуми JPN Вилли Дауме 1992 Паскуаль Марагаль Карлос Артур Нузман Мишель Барнье Хавьер Гомес Наварро Хосе Мигель Абад Жан Клод Килли Жорди Пужоль Леопольдо Родес Карлос Салинас де Готари Нарсис Серра Хавьер Солана 1993 Борис Ельцин RUS 1994 Герхард Хейберг Рихард фон Вайцзекер Нельсон Мандела Хоакин Легуина Доктор Мауно Койвисто Король Харальд V Норвегия Королева Соня Норвегия 1995 Арпад Гонц Роберт Мугабе 1996 Билли Пейн Константинос Стефанопулос Адольфус Дрюэри Эндрю Янг Ислам Каримов 1997 Блез Компаоре Омар Бонго Нұрсұлтан Назарбаев Элиас Храуи Эрнесто Седильо Понс де Леон Александр Квасьневский Сулейман Демирель 1998 Ким Дэ Чжун KOR Жан, Люксембургтың ұлы герцогі Эйширо Сайто 1999 Эдуард Шеварднадзе GEO 2000 Адольф Оги Ловития О'Донохью Джон Коутс 2001 Сұлтан Кабус бин Саид аль Саид Го Чок Тонг Владимир Путин 2022 жылдың 28 ақпанында алынып тасталды Хуан Антонио Самаранч Абдулайе Вад 2002 Фрейзер Буллок Жак Ширак Кеба Мбайе Митт Ромни 2003 Эмиль Лахуд Джон Ховард 2004 Джанна Ангелопулос Даскалаки Костас Караманлис Абдельазиз Бутефлика Йоханнес Рау Мартинос Симитсек 2005 Теодор Ангелопулос 2006 Валентино Кастеллани ITA 2007 Кофи Аннан 2008 Лю Ци 2009 Джек Пул Қайтыс болғаннан кейін марапатталды 2010 С. Р. Натан Ли Хсиен Лунг Джон Фурлонг 2012 Лорд Коу Лорд Дейтон 2013 Король Виллем-Александр Граф Жак Рогге Король Фелипе VI Папа Франциск Си Цзиньпин 2014 Дмитрий Чернышенко 2022 жылдың 28 ақпанында алынып тасталды 2016 Карлос Артур Нузман 2018 Ли Хи Бөм Фернандо Ботеро Мун Джэ Ин Маурисио Макри 2020 Прокопис Павлопулос Синзо Абэ 2021 Сейко Хашимото Ёсихидэ Суга Юрико Коике 2022 Сунь Чуньлань Цай Ци

Олимпиадалық күміс орден

Жыл Алушы Ел Ескерту 1975 ж. Рётаро Азума JPN Мигель де Каприлес подполковник Рудиард Рассел 1976 ж. Пол Анспах Гарольд Остад Альберт Демаурекс Дан Феррис Джесси Оуэнс Гектор Пейссе Рейес Уолтер Вюльфинг 1977 ж. полковник сэр Майкл Анселл Ингер Фрит / Свен Лафтман Ансельмо Лопес ESP доктор Рудольф Немецке Сейжи Табата JPN 1978 ж. Бертиль Бернадотт Рене Бонду Бэтоннье полковник Домингос де Соуза Фалих Фахми IRQ Джон Эмрис Ллойд Адриано Родони ITA Марио Васкес Ранья 1979 ж. доктор Хадж Омар Бусетта генерал Густаф Дюрссен Микио Ода JPN Гарольд Мэдисон Райт 1980 ж. профессор Арнольд Х. Бекетт Пабло Кагнассо Франко Карраро ITA Бенито Кастехон Клод Коллар профессор Альберт Дирикс сэр Денис Фоллоус Сидней Гранж Курт Хаслер Фредерик Холдер лорд Хоуэлл полковник Рауль Молле Ренато Уильям Джонс Игнати Новиков URS Чарльз Палмер Анри Пуре Амликаре Ротта ITA Антон Скатаретько Бертиль Саллфорс Ёсиюки Тсурута JPN 1981 ж. Жерар д’Абовиль Рун Арледж Хасинто Баллесте Рафаэль Баркеро Чавес Арпад Богш Шарль де Кокеремон Дэвид Ковард доктор Макс Данц Жан Паскаль Деламурз Генри Жозеф Дьем Бо Экелунд Пьер Ферри Жак Годде Гисли Халльдоурссон доктор Гарольд В. Хеннинг Хидеко Хёдо JPN Энрикс Юшкевичус Курт Мёллер Елена Мухина Десмонд О’Салливан Адриан Паулен Адриано Родони ITA Абдель Монейм Вахби EGY 1982 ж. Франц Иосиф II Франтишек Кроутил Пааво Микко Хонкаюури принц Цунейоси Такеда JPN Хосе Беракаса VEN султан Хаменгкубувоно IX генерал Свен Тофельт Авинаш Чандра Чаттерджи Хосе Рамон Фернандес Хаим Гловински Ичиро Хатта Кларенс Х. Джонсон Роберт Кейн Алоис Луггер Фернандо Луис Перейра Машаду Пол Рене Мартин Трендафил Мартински BUL Эдгар Мерсье Ласло Папп Жоао Карлос де Оливейра BRA Джованни Романья ITA Арнальдо де Оливейра Салес HKG Анхель Солаков BUL Хабиб Тиам Юкка Уунила 1983 ж. Куасси Ангама Жорж Атанассиадис сэр Джеральд Кэш Арпад Чсанади Бетти Катберт Эдуардо Дибос Лорант Дона Фолого подполковник Марин Драгня ROU Жан Драпо Илона Элек Массуд Ахмед Эль Зантути LBY Манфред Эвальд Мари-Терез Эйкем Систо Фавре ITA Эдгар Фрид Абдель Халим Мухаммед Ким Тэ Су KOR Галина Кулакова Леопольдо де Леон Александр Медведь Роджер Менард Чухей Намбу JPN Роберт Ф. Осборн Хавьер Остос Джулиус Локингтон Пэтчинг Берге Филипс Гаотанг Ронг Виктор Санеев Кацудзи Шибата JPN Сергей Чалибашвили Лидия Скобликова 1984 ж. Абдельхамид Рашди Алами Абилио Феррейра д’Алмейда BRA Луис Аземар Пуиг де ла Беллакаса Мотохико Бан JPN Герма Баума Бо Бенгстон Жан Боротра Паоло Каппабьянка ITA Хуан Хосе Кастильо Гарри Х. Каван Надя Команечи ROU Джордж Крейг Беппе Кроче ITA Сэнди Дункан Суат Эрлер Рене Франк Акира Фудзита JPN Антонин Химл Пьер Хирши Берт Изатич Пал Ковач Пол Либо Ф. Дон Миллер Хулио Энрике Монагас Хадж Ибрагим Мбомба Нджоя Ренцо Ностини ITA Фред Б. Оберлендер Нельсон Пайлу Мариан Ренке Уолтер Дж. М. А. фон Росберг Чжун Шитун Олегáрио Васкес Рафия Хелене Аэрвейлер Абдул Хамид Аль Хаджи Алдо Бергамаски ITA Фред Блей Эмерик Блум Том Брэдли Джан Карло Брусати ITA Мирослав Серар Алан Дане Хорст Дасслер Абделазиз Эльшафеи Милан Эрцеган Шунджи Фудзи JPN Нолли Хендерсон Пол Хёгберг Самвел Мбого Камау Ахмед Карабегович Кендзиро Мизуно JPN Примо Небиоло ITA Гюнтер Сабетцки Кейт Шервингтон Багади Си Мохамед Анто Сучич Артур Такач Станко Томич Гарри Ашер Углиеша Узелац Пол Зиффрен 1985 ж. сэр Адетокумбо Адемола Алекса Хараламбие ROU шейх Иса бин Рашед Аль Халифа BHR Хандзи Аоки JPN Абдель Азим Ашри Цегав Айеле ETH Эдмунд В. Баркер Доменико Бруски SMR Кристин Карон Бад Гринспен Юзеф Грудзень Германн Янссен Джон Б. Келли мл. Фердинанд Сирегар Мангомбар Кенкичи Осима JPN лорд Поррит Бедрих Пула Людвиг Прокоп Андре Густаво Ришер BRA Раймундо Сапорта Уильям Саймон Борислав Станкович Жозеф Ллуис Виласека Уолтер Вассервогель Жан Вейманн Лев Яшин 1986 ж. Карлос Озорио де Алмейда BRA Лачезар Аврамов BUL Махмуд Ба MTN Бернхард Байер Лиселотл Дьем Джастин Дюран BEN Иссак Фроймович Хулио Герлцин Комелин Карлос де Годо Роберто С. Гойсуэта Борис Георгиев BUL Корнелиус Кердель Антуан Хуи Жан Арнольд Лив вице-маршал авиации К. Л. Мета Николаос Ниссиотис Парк Чонг Кю KOR Педро Перес Дуэнас Ахмед Мохаммед Каатаби Макс Ринкенбургер Дуглас Ф. Роби Джулиан К. Рузвельт Роджер Руссо Рикардо Жозе Руссомандо Андрей Старовойтов Уильям Тейер Татт Тадеуш Улатовски Жорж Вишос Джордж Вечиск Хуан Чжун 1987 ж. Франсиско Феррейра Алвес Абдель Монейм Эль Бах LBY Борис Бакрац Джон Браун Гаврила Барани ROU Джон Джозеф Браун Рамиро Таварес Гонсалвес BRA Рудольф Хелльман Чен Цзинкай Альберто Хуанторена Тодор Живков BUL Эрих Кампер Л. Н. Хурана Жан Клод Килли Филипп Отмар Крумм полковник Здзислав Кшишковяк Ли Менхуа Джеффри де Навасель Серджио Орси ITA Лассина Паленфо Марсель Паше Януш Пшедпелски Халук Сан Теофило Стивенсон Владимир Стойчев BUL Леон Штукель Брайан Уайтман 1988 ж. Рубен Акоста Константин Андрианов Франсиско Альгуэрсуари Дуран Эйлин Андерсон Хуан Хосе Кастильо Жоан Креус Райнер Климке Хуан де ла Ликра Трэнс Билл Пратт Фернандо Риба Анисио Силва Роша BRA Йозеф Сир Катарина Витт Ральф Кляйн Ежи Кукучка Антонио Марискаль Йозеф Некерманн Джасдев Сингх Таиб Хуичи TUN Анте Ламбаса Вольф Либерг Фредерик Рюгсеггер 1989 ж. Лариса Латынина 1990 ж. Иван Пацайхин 1992 ж. Людовит Комадель Хесус Альфонсо Элизондо Найера 1994 ж. Владимир Кривцов Шейн Гоулд 1995 ж. Эдди Меркс Мигель Индурайн Джеральд М. Джордан 1997 ж. Карл Леннартц Оскар Шмидт Макото Кобаяси принц Абдул Хаким Джефри Болкиа 2000 ж. профессор Ловития О’Донохью Норман Мэй 2001 ж. Тон Бейкерк Гарри Гордон Кэти Фримен доктор Билл Мэллон 2002 ж. Питер Монтгомери 2003 ж. Мул Чанд Чоухан 2007 ж. Марджори Джексон Нельсон 2008 ж. Хэ Чжэнлян Лю Цзинмин Дэн Пуфан Чэнь Чжили 2010 ж. Тео Чи Хеан доктор Нг Энг Хен доктор Вивиан Балакришнан доктор Тан Энг Лян Крис Чан Го Ки Нгуан доктор Фрэнсис Чонг Эрик Тан Хак Гим Лес Макдональд Майкл А. Чемберс Нодар Кумариташвили посмертно награжден 2011 ж. Фернандо Лима Белло Кип Кеино Вильнис Балтиньш 2012 ж. Гэри Андерсон сэр Кейт Миллс лорд Мойнихан 2015 ж. Л...

Деректер жоқ алушы

Олимпиадалық орден иегерлерінің тізімі төмендегідей: марапаттау жылы, ел және марапаттау түсі көрсетілген.

1988
Манфред фон Браучич
Арне Б. Моллен
Мустафа Ларфауи
Аладдар Геревич

1989
Лариса Латынина

1990
Ли Кун Хи KOR
Джонатан Янсон
Рудольф Карпати
Рейзо Коике JPN
Наото Таджима
Ламин Диак
Аснолдо Девониш VEN

1991
Иоанн Кунст Германеску

1992
Хасан Агабани
Хосе Ацкона
Хорхе Херрера Барона
Доктор Марио Карвалхо Пини
Ицхак Каспи
Вахит Колакоглу
Доктор Эви Денис
Деззо Гярмати
Курт Хеллер (өлімнен кейін марапатталды)
Рауль Ибарра Запата
Вячеслав И. Колосков RUS
Гауссу Коне
Карлос Пардо
Марио Песканте ITA
Баарон Питтенгер
Эдуардо Айральди Риварола
Карлос Салинас де Гортари
Готфрид Шёдель
Гурсевак Сингх
Профессор Никос Ялурис
Чжайчжэнь Чжан

1993
Жак Блан
Анна Синилкина Silver
Тед Стивенс
Жорди Пужоль
Дражен Петровић (өлімнен кейін марапатталды)

1994
Владимир Кривцов

1996
Кристиан Эрб
Владимир Максимов

1997
Крис де Броглио
Хендрика Мастенбрук
Рой Джонс мл.
Боб Барни (Олимпиадалық зерттеулердің халықаралық орталығын құрғандығы үшін)

1998
Фреди Жирарде
Чхун Чу Юнг KOR
Вольф Дитер Монтаг
Эрика Терпстра
Артурас Повилиунас

1999
Александр Тихонов
Штеффи Граф
Антонио Спаллино
Бертран Пиккар
Брайан Джонс

2000
Рез Брюггер
Альберто Томба ITA
Дэвид Коулман
Алида ван ден Бос

2001
Альберт Шарф
Рэймонд Хан
Энрике Санс
Ричард Банн
Арвидас Сабонис
Рене Буркхалтер
Арнольд Грин
Феликс Савон
Эрик Вальтер
Мирьям Бедар
Давид Дуйе
Криштиана Егерсеги
Кэти Фримен
Казуёси Фунаки
Александр Карелин
Марко Марин ITA
Хайле Гебрселассие
Наим Сюлейманоглу
Пирмин Цурбригген

2002
Эрвин Ланц
Питер Блейк (өлімнен кейін марапатталды)
Ширли Стрикланд
Янис Гринбергас
Уэйн Гретцки
Мирослав Шубрт
Вальтер Буш
Шоичи Томита
Флор Исава Фонсека VEN
Ашвини Кумар
Дэвид Валлечински

2003
Джон Уильямс
Адольф Оги
Жан Дюрри

2004
Маттиас Кляйнерт
Франсуаза Цвейфель
Надя Команечи
Джордж Болос Silver

2005
Ширли Бабашофф

2006
Ханс Вильгельм Гэб

2009
Тор Нильсен

2012
Эичи Каватеи
Дэвид Стерн

2016
Оттавио Чинкуанта
Патрик Чамунда

Белгісіз
Доун Фрейзер Silver
Уильям Берге Филлипс
Джулиус Пэтчинг
Херб Эллиотт
Джон Девитт
Степан Керкяшарян
Сэнди Холлуэй
Джим Сломан
Майкл Эйерс
Боб Лиис
Мик О’Брайен
Роберт Элфинстон
Маргарет МакЛеннан
Джон Фицджеральд
Ширли Стрикланд
Ди Генри
Керри Стокc
Филипп Уолтер Колес
Кеван Госпер
Хелен Браунли
Дэвид Ричмонд Gold
Джон Ховард
Александр Тихонов
/
?
Александр Карелин
Дуг Арнот Silver
Лондон 2012 қызметтері үшін
Майк Лойнд
Джеймс Булли
Ричард Джордж
Дебби Дживс
Иан Джонстон
Джерри Пеннелл
Жан Томлин

Қызықты деректер

Надя Команэчи 1984 жылы Олимпиада орденін алған ең жас адамдардың бірі болды, оған 23 жасы болғанда. Ол сондай-ақ Олимпиада орденімен екі рет марапатталған жалғыз екі спортшының бірі (1984, 2004), екіншісі – бразилиялық Карлос Артур Нузман.