Жаңа Зеландияның Корольдік Мәртебе ордені

Кіріспе

Жаңа Зеландияның Корольдік ордені – Жаңа Зеландияның корольдік наградалар жүйесіндегі орден. Ол 1996 жылғы 30 мамырда Жаңа Зеландия королевасы Елизавета II-нің патшалық жарлығымен "кез келген саласында Корольдікке және елге еңбегімен көзге түскен, немесе өзінің беделімен, қабілеттерімен, үлесімен немесе басқа да еңбегімен ерекшеленген адамдарды" марапаттау үшін құрылды. Бұл орден Жаңа Зеландия Корольдігіне және халқына азаматтық немесе әскери қызмет көрсеткендердің еңбегін мойындауға арналған. Басымдық реті бойынша Жаңа Зеландияның Корольдік ордені, Жаңа Зеландия орденінен кейін тұрады.

Жасау

1996 жылға дейін жаңа зеландиялықтар түрлі британдық ордендерге тағайындалды, мысалы, Бат ордені, Сент-Майкл және Сент-Джордж ордені, Британ империясы ордені және Құрмет серіктері ордені, сондай-ақ Бакалавр рыцарь атағы. Бұл өзгеріс 1995 жылы "Жаңа Зеландиядағы Жаңа Зеландия Корольдік құрметтер жүйесінің құрылымын қарастыру және ұсыну үшін" Премьер-министрдің Құрметтер жөніндегі консультативтік комитеті құрылғаннан кейін болды. Бұл жүйе еңбегі, ерлігі, батылдығы және ұзақ қызметі үшін лайықты деп танылғандарды марапаттауға арналған. Ірі серіктер мен абыздардың саны 30 тірі адаммен шектеледі. Сонымен қатар, жаңа тағайындаулар жылына 15 рыцарь немесе дама серік, 40 серік, 80 офицер және 140 мүшемен шектеледі. Бес деңгейден басқа, мүшеліктің үш түрі бар. Қатардағы мүшелік Жаңа Зеландия немесе Ұлттар Достастығы мемлекеттерінің азаматтарымен шектеледі. Арнайы жағдайларда тағайындалатын "қосымша" мүшелер сандық шекте есептелмейді. Ұлттар Достастығы мемлекеттерінің азаматтары емес адамдарға "Құрметті" мүшелік беріледі; егер олар кейіннен Ұлттар Достастығы мемлекеттерінің азаматтығын қабылдаса, олар қосымша мүшелікке үміткер болады. Орденнің хатшысы және тіркеушісі (Атқарушы кеңестің хатшысы), сондай-ақ Herald (Жаңа Зеландияның қару-жарағы) да бар.

Белгілер және басқа да ерекшеліктер

Тек Суверен мен Канцлер киетін омыртқаға "белгінің орталық медальонының сілтемелері" және ортасында Жаңа Зеландияның гербі бар S пішінді Кору жатады. Гербтен орденнің белгісі ілінеді. Жұлдыз - сегіз қырлы жұлдыз, әр қанатында папоротник жапырағының бейнесі бар, ортасында орденнің белгісі орналасқан. Ұлы серіктер алтын жұлдыз, ал Жоғарғы серіктер күміс жұлдыз киеді. Үш жоғары дәрежедегі белгі - алтын және ақ эмальді крест, жиектері дөңгелек, оның ортасында Жаңа Зеландияның елтаңбасы, ал үстінде патшалық тәж орналасқан. Офицерлер мен мүшелердің белгісі ұқсас, бірақ тиісінше алтынмен қапталған күміс және күміс. Ұлы серіктер белгіні оң иықтың үстінен таспамен киеді (бірақ генерал-губернатор әдетте оны омыртқаға арналған әшекей ретінде киеді); Жоғарғы серіктер мен серіктер белгіні мойынға таспамен (ерлер) немесе сол иықта (әйелдер) лентамен киеді. Офицерлер мен мүшелер белгіні сол жақ жағасында (ерлер) немесе сол иығында (әйелдер) лентадан киеді. Таспа мен лента қарапайым қызыл-қоңыр түсті. Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің бес деңгейінің миниатюралық түрлері мен жаға белгілері де бар. Ұлы серіктер мен серіктер ерлер үшін "Сэр" және әйелдер үшін "Леди" атағын қолдануға құқылы. Орденнің жарғылары бірінші және екінші деңгейдегі мүшелеріне геральдикалық жеңілдіктер береді, олар өздерінің қалқандарын қоршаған орденнің шеңберін ("жасыл шеңбер, алтынмен жиектелген және орденнің ұраны алтынмен жазылған") алуға құқылы. Ұлы серіктерге сондай-ақ геральдикалық қолдаушылар да беріледі. Канцлерге өзінің қалқанының айналасында орденнің омыртқасының бейнесі мен қолдаушылар да беріледі.

Тірі ұлы және басты серіктері

Жоқ. Атауы Портреті Құрметі Тағайындау күні Белгілі болғаны Қазіргі жасы 1 Сэр Уильям Бирч Найт Үлкен серігі 7 маусым 1999 38-ші Қаржы министрі 90 2 Дам Сиан Элиас Дам Үлкен серігі 7 маусым 1999 12-ші Жаңа Зеландияның Бас судьясы 75 3 Сэр Ллойд Геринг Найт Үлкен серігі 30 желтоқсан 2000 Теологиялық ғалым 106 4 Дам Малвина Мейджор Дам Үлкен серігі 31 желтоқсан 2007 Опера әншісі 81 5 Сэр Рэй Эйвери Найт Үлкен серігі 31 желтоқсан 2010 Фармацевтикалық ғалым 77 6 Сэр Мюррей Бреннан Найт Үлкен серігі 31 желтоқсан 2014 Хирург, қатерлі ісіктерді зерттеуші және медициналық академик 84 7 Сэр Джон Кей Найт Үлкен серігі 5 маусым 2017 38-ші Жаңа Зеландия Премьер-министрі 62 8 Сэр Стивен Тиндалл Найт Үлкен серігі 31 желтоқсан 2018 Бизнесмен және меценат 73 9 Дам Жасинда Ардерн Дам Үлкен серігі 5 маусым 2023 40-шы Жаңа Зеландия Премьер-министрі 43 Қосымша тағайындамалар Дам Сильвия Картрайт Басты серігі 20 наурыз 2001 Бұрынғы Губернатор Генералы 80 Сэр Ананд Сатянанд Найт Үлкен серігі 5 маусым 2006 Бұрынғы Губернатор Генералы 79 Сэр Джерри Матепарэ Найт Үлкен серігі 20 мамыр 2011 Бұрынғы Губернатор Генералы 69 Дам Пэтси Редди Дам Үлкен серігі 27 маусым 2016 Бұрынғы Губернатор Генералы 70 Дам Хелен Винкельманн Дам Үлкен серігі 4 наурыз 2019 13-ші Жаңа Зеландияның Бас судьясы Дам Синди Киро Дам Үлкен серігі 9 тамыз 2021 Губернатор Генералы

Дау

Новзеланд ордендері туралы ең алғашқы есепте (Жаңа Зеландияның Корольдік ордендері жүйесі: Премьер-министрдің ордендер жөніндегі кеңесші комитетінің есебі, 1995) титулсыз құрмет туралы ұсыныс енгізілді, бұл Жаңа Зеландияның Еңбегі орденінің құрылуына себеп болды. 1996 жылы жаңа жүйе қолданысқа енгенге дейін титулдар жаңа жүйеге қосылды, себебі Ұлттық партиясының фракциясы мен халық арасында титулдарды сақтау туралы пікірталас болды. Жаңа Зеландияда титулдардың орындылығы туралы ұзаққа сонар пікірталас жүріп келеді. Кейбіреулердің пікірінше, Жаңа Зеландия 1907 жылдан бері колония емес болғандықтан, титулдар енді орынды емес, ал бұл адамдар үшін титулдар қазіргі Жаңа Зеландиямен үйлеспейді. Басқалары титулдардың ішкі және халықаралық деңгейде танылуға мүмкіндік беретініне және олардың еңбегіне байланысты берілгендігі үшін, бұл үлкен жетістіктерді мойындаудың лайықты тәсілі екеніне сенеді. 2000 жылдың сәуір айында сол кездегі Еңбек партиясының премьер-министрі Хелен Кларк рыцарьдық және ледилік атақтарды жойғанын және орденнің жарғыларын өзгертетінін жариялады. 2000 жылдан 2009 жылға дейін орденнің ең жоғары екі деңгейі «Сэр» немесе «Леди» атағынсыз Бас серік (PCNZM) және Ерекше серік (DCNZM) болды; орденнің барлық деңгейлеріне тағайындамалар тек пост номиналды әріптерді қолдану арқылы мойындалды. 2000 жылдың ақпан айында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, жаңа зеландиялықтардың 54% титулдарды жою керек деп ойлады. 2000 жылғы сәуірдегі Еңбек үкіметінің өзгерістері оппозициялық партиялар тарапынан сынға ұшырады, ACT New Zealand партиясының Ричард Преббл PCNZM аббревиатурасын «Бұрын монархия болған саяси тұрғыдан дұрыс Жаңа Зеландия» деп қысықтап айтты. Титулдар туралы мәселе ордендер туралы әңгіме қозғалғанда жиі көтеріледі. 2005 жылғы жалпы сайлауға дейін оппозиция жетекшісі Дон Браш Ұлттық партия жеңіске жетсе, ол Еңбек партиясының өзгерістерін кері қайтарып, рыцарьдық атақтарды қайта енгізетінін мәлімдеді. 2009 жылы премьер-министр Джон Кей (кейін өзі де Knight Grand Companion атағын алды) 2000 жылғы сәуірге дейінгідей ордендерді қалпына келтірді. Бас серіктер мен Ерекше серіктерге (барлығы 85 адам) өздерінің наградаларын рыцарьдық немесе ледилік атаққа ауыстыру мүмкіндігі берілді. Жаңа Зеландия монархиясы қалпына келтіруді қолдады. Бұл мүмкіндікті 72 адам пайдаланды, соның ішінде регби жұлдызы Колин Мидс та бар. Бұрынғы Еңбек партиясының депутаты Маргарет Шилдс бұрынғы премьер-министр Хелен Кларктен «Еңбек партиясы титулдарды неге жойғанын және оны қабылдамауды үміттенетінін» түсіндіретін хат алғанына қарамастан, леди атағын қабылдады. Кларктың бас орынбасары Майкл Каллен де рыцарьдық атақты қабылдады. Жаңа Зеландияның алтыншы Еңбек үкіметі кезінде тағайындамалар жалғасты, бұл 2008 жылдан бері Еңбек партиясының үкіметте болуының алғашқы жағдайы болды. 2018 жылғы Жаңа жылдық құрметте жеті рыцарь мен леди болды. Үкімет рыцарьдық және ледилік атақтар туралы өз ұстанымын жарияламады, бірақ премьер-министр екі әйелдің Дамс Компаньон атағын алғанын арнайы құттықтады.

A change to non titular honours was a recommendation contained within the original report of the 1995 honours committee (The New Zealand Royal Honours System: The Report of the Prime Minister’s Honours Advisory Committee) which prompted the creation of the New Zealand Order of Merit. Titular honours were incorporated into the new system before its implementation in 1996 after the National Party caucus and public debate were split as to whether titles should be retained. There has long been debate in New Zealand regarding the appropriateness of titles. Some feel it is no longer appropriate as New Zealand has not been a colony since 1907, and to these people titles are out of step with present day New Zealand. Others feel that titles carry both domestic and international recognition, and that awarded on the basis of merit they remain an appropriate recognition of excellence. In April 2000 the then new Labour Prime Minister, Helen Clark, announced that knighthoods and damehoods had been abolished and the order's statutes amended. From 2000 to 2009, the two highest levels of the Order were Principal Companion (PCNZM) and Distinguished Companion (DCNZM), without the appellation of "Sir" or "Dame"; appointment to all levels of the Order were recognised solely by the use of post nominal letters. poll in February 2000 revealed that 54% of New Zealanders thought the titles should be scrapped. The Labour Government's April 2000 changes were criticised by opposition parties, with Richard Prebble of the ACT New Zealand party deriding the PCNZM's initials as standing for "a Politically Correct New Zealand that used to be a Monarchy". The issue of titular honours would appear whenever honours were mentioned. In the lead up to the 2005 general election, Leader of the Opposition Don Brash suggested that should a National led government be elected, he would reverse Labour's changes and re introduce knighthoods. In 2009, Prime Minister John Key (later to become a Knight Grand Companion himself) restored the honours to their pre April 2000 state. Principal Companions and Distinguished Companions (85 people in total) were given the option to convert their awards into Knighthoods or Damehoods. The restoration was welcomed by Monarchy New Zealand. The option has been taken up by 72 of those affected, including rugby great Colin Meads. Former Labour MP Margaret Shields was one of those who accepted a Damehood, despite receiving a letter from former Prime Minister Helen Clark "setting out why Labour had abolished the titles and saying she hoped she would not accept one". Clark's senior deputy, Michael Cullen, also accepted a knighthood. Appointments have continued under the Sixth Labour Government of New Zealand, the first time Labour has been in government since 2008. The 2018 New Year Honours included seven knights and dames. The government has not commented on its position regarding knighthoods and damehoods, but the Prime Minister did specifically congratulate two women on becoming Dames Companion.