Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы шақырылған орден
Order of chivalry in New Zealand
Жаңа Зеландия ордені – Жаңа Зеландияның корольдік құрметтер жүйесіндегі ең жоғары награда, "азаматтық немесе әскери салаларда Жаңа Зеландия Королі мен халқына көрнекті қызмет көрсеткендерді мойындау" мақсатымен құрылған. Ол 1987 жылғы 6 ақпандағы патша жарлығымен бекітілді. Орден британдық "Ерлік ордені" мен "Құрмет серіктері ордені" үлгісінде жасалған.
The Order of New Zealand is the highest honour in the New Zealand royal honours system, created "to recognise outstanding service to the Crown and people of New Zealand in a civil or military capacity". It was instituted by royal warrant on 6 February 1987. The order is modelled on the British Order of Merit and the Order of the Companions of Honour.
Құрамы
Орденге егеменді және қалыпты, қосымша және құрметті мүшелер кіреді. Қалыпты мүшелердің саны 20 тірі мүшемен шектеледі, және кез келген уақытта 20-дан аз болуы мүмкін. Маңызды патшалық, мемлекеттік немесе ұлттық оқиғаларды еске алу үшін қосымша мүшелер тағайындалуы мүмкін. Мұндай тағайындаулар 1990 жылы Уайтанги шартының 150 жылдығына, 2002 жылы Королеваның Алтын юбилейіне, 2007 жылы Орденнің құрылғанына 20 жыл толуына, 2012 жылы Королеваның Алмаз юбилейіне, 2022 жылы Королеваның Платина юбилейіне және 2023 жылы Король Карл III-нің тәж кию рәсіміне орай жасалды. Қосымша мүшелердің мәртебесі қалыпты мүшелердің мәртебесімен бірдей. Құрметті мүшелік – егемендіктің мемлекет басшысы емес елдердің азаматтарына арналған.
The order comprises the Sovereign and ordinary, additional and honorary members. The ordinary membership is limited to 20 living members, and at any time there may be fewer than 20. Additional members may be appointed to commemorate important royal, state or national occasions, and such appointments were made in 1990 for the 150th anniversary of the Treaty of Waitangi, in 2002 for the Queen's Golden Jubilee, in 2007 for the 20th anniversary of the institution of the Order, in 2012 for the Queen's Diamond Jubilee, in 2022 for the Queen's Platinum Jubilee, and in 2023 to mark the coronation of King Charles III. Additional members have the same status as ordinary members. Honorary membership is for citizens of nations of which the Sovereign is not head of state.
Таңба
Инсигния – Жаңа Зеландияның елтаңбасының алтын және түрлі түсті эмальмен жасалған овал медальонынан тұрады, ол ерлер үшін мойынға ақ және сары лентамен, ал әйелдер үшін сол жақ иығына байланады.
The insignia is made up of an oval medallion of the coat of arms of New Zealand in gold and coloured enamel, worn on a white and ochre ribbon around the neck for men or a bow for women on their left shoulder.
Қайтыс болған мүшелері
Аты-жөні Суреті Тағайындалған күні Өлген күні Белгілі болған саласы
Қайырмүшелер 1 Сэр Арнольд Нордмейер 6 ақпан 1987 2 ақпан 1989 Қаржы министрі 2 К. Э. Биби 6 ақпан 1987 10 наурыз 1998 Педагог 3 Дэйм Те Атаирангикаху 6 ақпан 1987 15 тамыз 2006 Маори патшайымы (Kīngitanga) 4 Сэр Эдмунд Хиллари 6 ақпан 1987 11 қаңтар 2008 Эверест тауына алғашқы ресми шығу 5 Соня Дэвис 6 ақпан 1987 12 маусым 2005 Кәсіби одақ жетекшісі және саясаткер 6 Джим Нокс 6 ақпан 1988 1 желтоқсан 1991 Кәсіби одақ жетекшісі 7 Фредерик Терновски 6 ақпан 1988 12 желтоқсан 1994 Өндіруші және өнер жетекшісі 8 Ричард Мэттьюс 6 ақпан 1988 19 ақпан 1995 Микробиолог 9 Дуглас Лилбурн 6 ақпан 1988 6 маусым 2001 Композитор 10 Джун, Леди Блунделл 6 ақпан 1988 31 қазан 2012 Вице-корольдің жұбайы 11 Манухуя Беннетт 6 ақпан 1989 20 желтоқсан 2001 Англикан епископы 12 Генри Ланг 6 ақпан 1989 17 сәуір 1997 Экономист 13 Дэйм Ухина Купер 15 маусым 1991 26 наурыз 1994 Маори көшбасшысы 14 Джек Сомервилл 15 маусым 1991 5 қазан 1999 Пресвитериан көшбасшысы 15 Ухету Тирикатен Сулливан 6 ақпан 1993 20 шілде 2011 Саясаткер 16 Маргарет Махи 6 ақпан 1993 23 шілде 2012 Балалар жазушысы 17 Дэйм Мириам Делл 6 ақпан 1993 22 наурыз 2022 Әйелдердің әл-ауқаты үшін күрескен 18 Сэр Таддеус Маккарти 6 ақпан 1994 11 сәуір 2001 Апелляциялық сот төрағасы 19 Сэр Рой Маккензи 17 маусым 1995 1 қыркүйек 2007 Меценат 20 Сэр Майлс Уоррен 17 маусым 1995 9 тамыз 2022 Сәулетші 21 Сэр Джеймс Флетчер 2 маусым 1997 29 тамыз 2007 Өнеркәсіпші 22 Иван Лихтер 2 маусым 1997 15 маусым 2009 Хирург 23 Клифф Уйтинг 31 желтоқсан 1998 16 шілде 2017 Суретші 24 Кен Дуглас 31 желтоқсан 1998 14 қыркүйек 2022 Кәсіби одақ жетекшісі 25 Майк Мур 31 желтоқсан 1999 2 ақпан 2020 Премьер-министр 26 Том Уильямс 5 маусым 2000 22 желтоқсан 2023 Веллингтон архиепископы (құрметті) 27 Алан МакДиармид 31 желтоқсан 2001 7 ақпан 2007 Химик, Нобель сыйлығының лауреаты 28 Дэвид Ланж 2 маусым 2003 13 тамыз 2005 Премьер-министр 29 Джонатан Хант 31 желтоқсан 2004 8 наурыз 2024 Өкілдер палатасының спикері 30 Дэйм Дорин Блумхардт 30 желтоқсан 2006 17 қазан 2009 Керамика шебері 31 Сэр Мюррей Халберг 2 маусым 2008 30 қараша 2022 Олимпиадалық жүгіруші 32 Ральф Хотере 31 желтоқсан 2011 24 ақпан 2013 Суретші
Қосымша мүшелер 1 Сэр Гай Паулес 6 ақпан 1990 24 қазан 1994 Мемлекеттік қызметкер және дипломат 2 Аллен Керноу 6 ақпан 1990 23 қыркүйек 2001 Ақын 3 Королева Елизавета, Королева Ана 6 ақпан 1990 30 наурыз 2002 Жаңа Зеландия королевасы Елизавета II-нің анасы 4 Джанет Фрейм 6 ақпан 1990 29 қаңтар 2004 Жазушы 5 Артур Лидиард 6 ақпан 1990 11 желтоқсан 2004 Жеңіл атлетика жаттықтырушысы 6 Дэйм Энн Баллин 3 маусым 2002 2 қыркүйек 2003 Психолог 7 Лорд Кук Торндон 3 маусым 2002 30 тамыз 2006 Юрист 8 Сэр Хью Кавару 3 маусым 2002 19 қыркүйек 2006 Маори көшбасшысы 9 Дэйм Кэтрин Тизард 3 маусым 2002 31 қазан 2021 Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы 10 Сэр Пол Ривз 6 ақпан 2007 14 тамыз 2011 Англикан епископы және генерал-губернатор 11 Сэр Оуэн Вудхаус 6 ақпан 2007 15 сәуір 2014 Юрист 12 Сэр Брайан Лочор 6 ақпан 2007 3 тамыз 2019 Регби ойыншысы және жаттықтырушысы 13 Эдинбургтың герцогі 4 маусым 2012 9 сәуір 2021 Жаңа Зеландия королевасы Елизавета II-нің жұбайы
Құрметті мүшелер 1 Билл Пикеринг 2 маусым 2003 15 наурыз 2004 Ракета ғалымы
Name Portrait Date of appointment Date of death Known forOrdinary members 1 Sir Arnold Nordmeyer 6 February 1987 2 February 1989 Minister of Finance 2 C. E. Beeby 6 February 1987 10 March 1998 Educationalist 3 Dame Te Atairangikaahu 6 February 1987 15 August 2006 Māori Queen (Kīngitanga) 4 Sir Edmund Hillary 6 February 1987 11 January 2008 First official ascent of Mount Everest 5 Sonja Davies 6 February 1987 12 June 2005 Trade union leader and politician 6 Jim Knox 6 February 1988 1 December 1991 Trade union leader 7 Frederick Turnovsky 6 February 1988 12 December 1994 Manufacturer and arts leader 8 Richard Matthews 6 February 1988 19 February 1995 Microbiologist 9 Douglas Lilburn 6 February 1988 6 June 2001 Composer 10 June, Lady Blundell 6 February 1988 31 October 2012 Viceregal consort 11 Manuhuia Bennett 6 February 1989 20 December 2001 Anglican bishop 12 Henry Lang 6 February 1989 17 April 1997 Economist 13 Dame Whina Cooper 15 June 1991 26 March 1994 Māori leader 14 Jack Somerville 15 June 1991 5 October 1999 Presbyterian leader 15 Whetu Tirikatene Sullivan 6 February 1993 20 July 2011 Politician 16 Margaret Mahy 6 February 1993 23 July 2012 Children's author 17 Dame Miriam Dell 6 February 1993 22 March 2022 Women's welfare 18 Sir Thaddeus McCarthy 6 February 1994 11 April 2001 President of the Court of Appeal 19 Sir Roy McKenzie 17 June 1995 1 September 2007 Philanthropist 20 Sir Miles Warren 17 June 1995 9 August 2022 Architect 21 Sir James Fletcher 2 June 1997 29 August 2007 Industrialist 22 Ivan Lichter 2 June 1997 15 June 2009 Surgeon 23 Cliff Whiting 31 December 1998 16 July 2017 Artist 24 Ken Douglas 31 December 1998 14 September 2022 Trade union leader 25 Mike Moore 31 December 1999 2 February 2020 Prime Minister 26 Tom Williams 5 June 2000 22 December 2023 Emeritus Catholic Archbishop of Wellington 27 Alan MacDiarmid 31 December 2001 7 February 2007 Chemist, Nobel laureate 28 David Lange 2 June 2003 13 August 2005 Prime Minister 29 Jonathan Hunt 31 December 2004 8 March 2024 Speaker of the House of Representatives 30 Dame Doreen Blumhardt 30 December 2006 17 October 2009 Ceramicist 31 Sir Murray Halberg 2 June 2008 30 November 2022 Olympic runner 32 Ralph Hotere 31 December 2011 24 February 2013 ArtistAdditional members 1 Sir Guy Powles 6 February 1990 24 October 1994 Public servant and diplomat 2 Allen Curnow 6 February 1990 23 September 2001 Poet 3 Queen Elizabeth The Queen Mother 6 February 1990 30 March 2002 Mother of Elizabeth II, Queen of New Zealand 4 Janet Frame 6 February 1990 29 January 2004 Author 5 Arthur Lydiard 6 February 1990 11 December 2004 Athletics coach 6 Dame Ann Ballin 3 June 2002 2 September 2003 Psychologist 7 The Lord Cooke of Thorndon 3 June 2002 30 August 2006 Jurist 8 Sir Hugh Kāwharu 3 June 2002 19 September 2006 Māori leader 9 Dame Catherine Tizard 3 June 2002 31 October 2021 Governor General of New Zealand 10 Sir Paul Reeves 6 February 2007 14 August 2011 Anglican bishop and governor general 11 Sir Owen Woodhouse 6 February 2007 15 April 2014 Jurist 12 Sir Brian Lochore 6 February 2007 3 August 2019 Rugby union player and coach 13 The Duke of Edinburgh 4 June 2012 9 April 2021 Consort of Elizabeth II, Queen of New ZealandHonorary members 1 Bill Pickering 2 June 2003 15 March 2004 Rocket scientist