Кіріспе
Анголаның бірпалаталы заң шығару органы Ұлттық жиналыс (Assembleia Nacional) – Ангола үкіметінің заң шығару бөлімі. Ангола бірпалаталы ел болғандықтан, Ұлттық жиналыс ұлттық деңгейдегі жалғыз заң шығару палатасы болып табылады. Ангола тәуелсіздік алған 1975 жылдан бері Анголаның халықтық азаттық қозғалысы (MPLA) Ассамблеяда көпшілік орынды иеленеді. Көппартиялық сайлаулар Жозе Эдуардо дос Сантостың жартылай диктаторлық билігі тұсында ондаған жылдар бойы Анголаның 1992 жылғы жалпы сайлауына дейін кешіктірілді. Анголадағы алғашқы заң шығарушы сайлау 2008 жылдың қыркүйегінде өтті. 2010 жылы жаңа конституция қабылданғаннан кейін, осы жаңа конституция бойынша алғашқы сайлау 2012 жылы өткізілді, бұл Президенттің билігін едәуір арттырып, Ұлттық жиналыстың және сот билігінің билігін азайтты.
The National Assembly (Assembleia Nacional) is the legislative branch of the government of Angola. Angola is a unicameral country so the National Assembly is the only legislative chamber at the national level. The People's Movement for the Liberation of Angola (MPLA) has held a majority in the Assembly since Angolan independence in 1975. Multi party elections were delayed under Jose Eduardo dos Santos quasi dictatorial rule for decades until the Angolan general election, 1992. The first Angolan legislative election was in September 2008. After a new constitution was adopted in 2010, the first election under this new constitution was held in 2012, increasing considerably the power of the President, and diminishing that of the National Assembly as well as that of the judiciary.
Сайлау
Ұлттық Ассамблеяның 220 мүшесі екі тәсілмен сайланады: 90 адам 18 бес мандаттық сайлау округінде партиялық тізімдер арқылы пропорционалды өкілдікпен, Д’Хондт әдісі қолданылып сайланады. Ал қалған 130 мүше жабық тізімдер арқылы пропорционалды өкілдікпен, жалпыұлттық дауыс қорытындысы бойынша үлестіріледі.
Құзыреті
2015 жылы Ангола үкіметі үш тармақтан тұрды: атқарушы, заң шығарушы және сот. Үкіметтің атқарушы тармағына Президент, Вице-президенттер және Министрлер Кеңесі кіреді. Заң шығарушы тармақ провинциялық және жалпыұлттық округтерден сайланатын 220 орындық бірпалаталы парламенттен құралды. Тәуелсіздік алғаннан бергі азамат соғыстарының салдарынан саяси билік президенттің қолына шоғырланды. Парламенттің жұмыс істеуі мен басқару функцияларына көмектесетін түрлі уақытша және тұрақты комитеттер Парламентте бар.
1980 жылдан бастап мүшелерді таңдау
Анголаның бірпалаталы Парламенті бастапқыда 1980 жылы 229 сайланған мүшеден тұру жоспарланған еді. Сайлаудан кейін үш жылға дейін. 18 жасқа толған Анголаның барлық азаматтары дауыс беруге құқылы болды. Фракциялық топтарға мүшелік еткен, қылмыстық жаза алған және оңалтылмаған азаматтардың дауыс беру құқығы шектелді. Облыстық мәжілістердің өкілдері алқа құрып, Парламент палатасының өкілдерін сайлады. Кандидаттар азаматтар алдында жауапты болуы керек еді, олардың кандидатурасы ұсынылған облыста көпшілік мақұлдауымен бекітілді. 19 тамыз күні 1980 жылы жасалған конституциялық түзетуге сәйкес, уақытша құрылған Кеңес орнына Ұлттық Халық Ассамблеясы құрылып, 18 сайланған ассамблея болады деп белгіленді.
Саяси партиялардың тарихи жетістіктері
Ангола тәуелсіздігінен бастап 1975 жылдан бері Анголаның Халықтық Бостандық қозғалысы (MPLA) Ассамблеяда көпшілік дауысқа ие. Хосе Эдуардо дос Сантос 1980 және 1986 жылғы «сайлауларда» жеңіске жетіп, Ангола Халық Республикасы деп аталған бір партиялық мемлекет кезінде елдің тұңғыш сайланған президенті болды, сол кезде Анголаның Халықтық Бостандық қозғалысы Еңбек партиясы (MPLA PT) – жалғыз заңды партия болып табылды. Осының салдарынан, көптеген үміткерлер партия мүшелері болды, ал үштен екісі 1980 жылғы сайлаудан 1986 жылғы сайлауға қайта ұсынылды. Ангола азамат соғысы (1975–2002) UNITA-ның MPLA-ға қарсы күресімен жалғасты, екі партия да халықаралық қолдау алды. 1989 жылы UNITA жетекшісі Жонас Савимбимен атысты тоқтату туралы келісімге қол жеткізілді, бірақ ол көп ұзамай күшін жойды. Бейбітшілікке қол жеткізу үшін MPLA марксизм-ленинизм идеологиясын тастап, демократиялық социализмге көшті. 1991 жылдың мамыр айында Дос Сантос пен Савимби Лиссабонда көппартиялық демократия туралы келісімге қол қойды. Дос Сантос 1992, 2008 және 2012 жылғы президент сайлауларында да жеңіске жетті, бірақ 1992 жылдан бастап бірнеше партиялар сайлауға қатыса бастады. 1992 жылғы сайлауда, алғашқы көппартиялық сайлауда UNITA Ассамблеяда 34 пайыз дауыс алып, 70 орын жеңіп алды. Алайда 2008 және 2012 жылғы сайлауларда олардың көрсеткіші тиісінше 16 және 32 орынға дейін төмендеді, ал үкіметтік MPLA тиісінше 191 және 175 орын жеңіп алды. 2010 жылы жаңа Конституция қабылданғаннан кейін, осы жаңа Конституция бойынша алғашқы сайлау 2012 жылы өтті, бұл Президенттің өкілеттігін едәуір арттырып, Ұлттық Ассамблеяның және сот жүйесінің өкілеттігін азайтты.