Кіріспе

Литтл Комптон – Ньюпорт округіне қарасты жағалау қаласы, оңтүстігінде Атлант мұхиты, батысында Саконнет өзені, солтүстігінде Тивертон қаласы және шығысында Массачусетс штатының Вестпорт қаласымен шектеседі. 2022 жылғы қалалық тізілімдерге сәйкес, халық саны 3 589 адамды құрайды. Алайда, жаз айларында туризмнің арқасында халық саны шамамен екі есеге артады. Литтл Комптонды бастапқыда Саконнет үндістері мекендеген, олардың елді мекені Саконнет немесе Саугонет деп аталған. Бұл атау «судың ағып шығу орны» сияқты түрлі жолдармен түсіндірілген. Алғашқы еуропалық қоныс аударушылар Плимут колониясының Даксбери қаласынан (Массачусетс штаты) келген, оларға жарғы берілген. Түпкілікті американдықтардың басшысы – Авашонкс есімді әйел сахем, ол жаңа келгендерге достықпен қабылдады және Филипп патшасының соғысы кезінде де, содан кейін де осылай болды. «Ескі колония» солтүстікке қарай Массачусетс шығанағы колониясымен біріктірілгеннен кейін, Бостон қаласындағы Бас сотқа жергілікті өкіл, Литтл Комптон қаласындағы барлық тас қабырғаларды біріктірсе, олар Мемлекеттік үйге дейін жетіп, қайта оралатынын мақтан тұтқан. 1747 жылы Корольдік комиссия штат шегарасын өзгертті, соның салдарынан Литтл Комптон, Тивертон және Бристоль қалалары Род-Айленд штатының құрамына кірді, осылайша оларды Ескі Дартмут аймағынан бөліп алды. 1746 жылға дейінгі барлық мұрагерлік және жер тізілімдері Массачусетс штатының Таунтон және Нью-Бедфорд қалаларында сақталады. Виктория дәуірінің соңынан бастап, қала жазғы демалыс орталығына айналды, оның себебі – қазіргі заманнан зардап көрмегендей көрінетін жағажайлары мен фермалары, сондай-ақ салыстырмалы түрде салқын, теңіз климаты.

Тарихи орындар

Литтл Комптондағы тарихи қызығушылық тудыратын орындарға 1692 жылы Самуэль Вилбор (1664–1740 жж.) (Самуэль Вилбордың немересі) салған Вилбор үйі кіреді, қазір ол Литтл Комптон тарихи қоғамының үйі, Достардың бас қосу үйі мен зираты, сондай-ақ Уильям Уэллинің шаруашылығы. Қалада шамамен 57 тарихи зират бар. Литтл Комптонда Род-Айленд штатында сақталған үш қалалық орталықтың бірі орналасқан; қалғандары Бристоль және Уоррен қалаларында. Ортақ жер 1677 жылдың тамыз айында белгіленген және содан бері діни және азаматтық орталық ретінде, шіркеулер, мектеп, қала әкімшілігі, қала кітапханасы және басқа да мемлекеттік ғимараттар мен азаматтық мекемелер орналасқан жер ретінде пайдаланылып келеді. Орталықта ірі зират бар. Бенджамин Черч пен оның отбасы осы зиратта жерленген, сондай-ақ «Мейфлауэр» атымен танымал Джон Алден мен Присцилла Муллинстің үлкен қызы Элизабет Пабоди де жерленген. Зираттағы тас белгілер сол дәуірде Ньюпорт және Бостон қалаларында кездесетін ою-өрнектерге ұқсас. Бүкіл орталық тарихи аудан ретінде Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Қаланың тағы бір ерекшелігі – Адамсвилл ауылындағы шамамен 1905 жылға жатпайтын «Намыс мұнарасы». Жергілікті әңгімелерге сәйкес, бұл мұнара су мұнарасы ретінде салынған, бірақ қарсылас көршінің көру бұрышын жабу мақсатында салынған. Саконнет мүйісінің маяғы Литтл Комптоның оңтүстік-батыс бұрышындағы Саконнет мүйісінің жағалауында орналасқан; маяқ 1884 жылы салынған және 2012 жылы толыққанды қалпына келтірілген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Саконнет мүйісінің жанында Форт-Черч салынды және ол Бенджамин Черчтің құрметіне аталды. Төрт бекіністің ең ірісі – екі 16 дюймдік зеңбірегі бар Battery Gray бекінісі, ол кейіннен Sakonnet Golf Club-қа айналды.

Демография

2021 жылы 1592 үй шаруашылығында 3600 адам тұрды. 2021 жылы Литтл Комптондағы 2444 тұрғын үйдің тек 65%-ы тұрып жатқандықтарын көрсетті, ал 855 үй (35%) маусымдық пайдалану үшін бос қалды. Литтл Комптондағы халық тығыздығы бір шаршы мильге 175 адамды құрады, бұл ауылдық аймаққа жатады. 2021 жылы тұрғындардың 98%-ы ақ нәсілді, 2%-ы испан немесе латиноамерикандық болды. Олардың жартысынан астамы (59%) бакалавр немесе жоғары білім алған, бұл Род-Айленд штатының көрсеткішінен (34%) 1,5 есе жоғары. Қаланың орташа жасы 58 болды, бұл Род-Айленд штатының орташа жасынан (40 жас) айтарлықтай жоғары. Қала халқының ең көп бөлігі (21%) 60-69 жас аралығындағы адамдарды құрады. Ал тұрғындардың көп бөлігі 2015 жылдан кейін қалаға көшіп келді (28%). Қала халқының тек 2%-ы 10 жасқа дейін болды, бұл штат бойынша орташа көрсеткіштен (10%) әлдеқайда төмен, ал бала тудыру жасындағы (15-50 жас) әйелдердің ешқайсысы 2021 жылы бала туған жоқ. 2022 жылы меншік иесі тұрып жатқан үйлердің орташа құны 797 000 долларға жетті, бұл Род-Айленд штатындағы орташа құннан (319 000 доллар) екі еседен астам. Литтл Комптондағы орташа бағадағы үйді алу үшін бір үй шаруашылығына 174 000 доллар жұмсау қажет болды, бұл қаланы Род-Айлендтегі ең қымбат үш почта индексінің қатарына қойды, ол Блок Арал (New Shoreham) және Провиденс (East Side) артынан үшінші орынды иеленді. 2021 жылы Литтл Комптондағы орташа отбасылық табыс 96 111 долларды құрады, бұл Род-Айлендтен (74 489 доллар) 1,3 есе жоғары. Литтл Комптондағы жан басына шаққандағы табыс 81 912 доллар болды, бұл Род-Айлендтегіден (39 603 доллар) екі еседен астам. Литтл Комптондағы 416 үй шаруашылығы (немесе 27%) тұрғын үйге жұмсалатын табысының 30%-дан астам бөлігін жұмсауға байланысты қаржылық қиындыққа тап болды. Халықтың шамамен 4,8%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді, бұл Род-Айлендтегі көрсеткіштен (12,4%) екі еседен астам төмен.

География

АҚШ-тың халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 28,9 шаршы миль (75 км2) құрайды, оның ішінде 20,9 шаршы миль (54 км2) – құрлық, ал 8,0 шаршы миль (21 км2) (27,79%) – су. Литтл-Комптондағы ең ірі тұщы су қоймасы – Квиксэнд тоғаны. Саконнет нүктесі қаланың ең оңтүстік нүктесі болып табылады, онда Саконнет нүктесі маяғы және Шығыс арал және Батыс арал сияқты бірнеше кішкентай жартасты аралдарды көруге болады. Ашық күндері Базардс шығанағындағы Мартаның жүзімдігі, Коттиханк және Нашавена аралдарын, сондай-ақ батыстағы Ньюпорт, Род-Айлендті көру мүмкіндігі бар. Литтл-Комптоның ландшафтының ерекшеліктерінің бірі – оның көрнекті жағажайымен қатар, көптеген тас қабырғалары. "New England Icons" кітабының авторы Брюс Ирвингтің айтуынша: «Солтүстік-Шығыста бір кезде шамамен 250 000 миль тас қабырғалар болған, олардың ұзындығы айға жететіндей, олардың эпицентрі Род-Айленд пен Массачусетс штаттарының кездесетін жерінің 50 миль радиусынан ізделген, ал Род-Айлендтегі Литтл-Комптон қаласы осындай тас қабырғаларға ерекше бай». Кейде Литтл-Комптон Род-Айленд штатында орналасқанына қарамастан, Массачусетс штатының Оңтүстік жағалауы аймағының бір бөлігі деп есептеледі. Оңтүстік жағалаудың ең тура анықтамасы бойынша, ол Массачусетс штатының Базардс шығанағымен (Элизабет аралдары, Борн және Фалмутты қоспағанда), Маунт Хоуп шығанағы және Саконнет өзенімен шектесетін географиялық аймағын қамтиды. Литтл-Комптон мен Тивертонның Ньюпорт округінің қалған бөлігіне қарағанда Вестпорт пен Дартмуттың (және белгілі бір дәрежеде Фолл-Ривер) Оңтүстік жағалау қауымдастықтарының аймақтық ерекшеліктерімен көбірек ортақ екені айтылады. Соңғы жылдары Литтл-Комптон Оңтүстік жағалаудың «Фермалық жағалау» деп аталатын кіші аймағына қосылды, ол Оңтүстік Жаңа Англиядағы соңғы жағалаудағы фермалық қауымдастықтар саналатын бірнеше ауылдық қалалардан тұрады.

Ауылдар

Литтл Комптонда барлығы үш ауыл бар, бірақ ешқайсысы халық санауымен белгіленген елді мекендер саналмайды: Адамсвилл, Поттерсвилл және Саконнет. Адамсвилл Литтл Комптоның солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан және Род-Айленд штатындағы Тивертон және Массачусетс штатындағы Вестпорт қалаларымен шектеседі. Поттерсвилл – Адамсвиллдің оңтүстігінде орналасқан, сирек қоныстанған шағын ауыл, ол Pottersville Road, John Dyer Road және Mullin Hill Road көшелерінің қиылысында шоғырланған. Саконнет ауданы Саконнет өзенінің құйылысында орналасқан Саконнет мүйісінің және оны қоршаған аумақтың өзінен тұрады. Саконнет мүйісінде бірнеше эксклюзивті демалыс клубтары мен жағажайлар орналасқан, олардың ішінде Саконнет гольф клубы, Саконнет яхт клубы және Саконнет мүйісі клубы бар.

Жағажайлар

Литтл-Комптон қаласында бес жағажай бар, алайда, тек екеуіне ғана қоғамдық қолдануға рұқсат берілген. Бір-біріне жақын орналасқан South Shore Beach және Goosewing Beach Литтл-Комптон қаласындағы жалғыз қоғамдық жағажайлар саналады. South Shore Beach паркингке кіру үшін маусымдық абонемент, күндік абонемент немесе тұрғын екеніңізді растайтын құжат қажет. Бриггс Бич және Таппенс Бич – жеке пляж клубтары, және оларға тек мүшелер мен олардың қонақтары ғана кіре алады. Бриггс Бич Бриггс Маршының жанында орналасқан және киім ауыстыру бөлмелері мен тұрақ сияқты ыңғайлы жағдайларды ұсынады. Таппенс Бич – Уорренс Пойнт Бич Клубының жағажай мүлігі, ол мүшелеріне сауда орындары, тұрақ және киім ауыстыру бөлмелерін ұсынады. Саконнет мүйісіне жақын орналасқан, құм-қиыршық тасты Ллойд жағажайына тек Саконнет ауданының тұрғындары ғана кіре алады, кіру үшін тұрғын екенін растайтын құжат талап етіледі.

Ауыл шаруашылығын қорғау тресі

Литтл Комптон жылжымайтын мүлікті беру салығымен ерекшеленеді, ол 1985 жылы штат заңымен қаладағы егістік жерді сақтау және шектеулі ауыз су ресурстарын тым көп дамытудан қорғау мақсатында енгізілді. 2016 жылдың 1 шілдесінен бастап жылжымайтын мүліктің иелігін беру 4% мөлшерлемесімен салынады, ал алғашқы 300 000 доллар салықтан босатылады және сатып алушы осы соманы қаланың Ауыл шаруашылығын сақтау қорына (Agricultural Conservancy Trust) төлейді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Ауыл шаруашылығын сақтау қоры 2162 акр жерді сақтап қалды, оның 671 акрдан астамы қорының меншігінде, ал 133 акры жергілікті фермерлерге жалға берілген. Ауыл шаруашылығын сақтау қорының жерлерінде сервитуттар орнатылған, бұл сақталған жерлерге қалыпты қоғамдық жолдар арқылы қол жеткізуге мүмкіндік береді; бұл АҚШ-та сирек кездесетін және көбінесе ағылшын құқығымен байланысты ерекше практика.

Білім

Литтл Комптонда бір мектеп бар, ол Вилбур және МакМахон мектебі, ол бастапқыда Жозефина Вилбур (немесе Орталық) мектебі деп аталған. Тұрғындар оны жай ғана "Вилбур мектебі" деп атайды. Мектепте 12 сынып бөлмесі бар және қаланың 1-ден 12-ге дейінгі білім беретін мекемелері орналасқан. 1900 жылдардың ортасында қосымша ғимараттар салынғаннан кейін мектеп атауы өзгертілді. Балабақшадан 8-сыныпқа дейін шамамен 208 оқушы білім алады. Жоғары сынып оқушылары көбінесе Род-Айленд штатының Портсмут қаласындағы Портсмут орта мектебіне барады, ол қаладан шамамен 25 минуттық жерде орналасқан, сондай-ақ Массачусетс штатының Дартмут қаласындағы Епископ Стэнг орта мектебі сияқты басқа да оқу орындары бар. Мектептің 2 қабаты бар: бірінші қабат – бастауыш сыныптарға, екінші қабат – 4-8 сыныптарға арналған. Вилбур МакМахон мектебінің ең үлкен бөлмесі – гимназия, немесе тарихи тұрғысынан алғанда, "Мырза Мактың гимназиясы". Одан кейін Көркем өнер бөлмесі ең үлкені болған, бірақ 2023 жылдың соңында испан тілі және дизайн бөлмелерін біріктіру үшін жаңа жөндеу жұмыстары жүргізілді. Мектеп Халықаралық бакалавриат (IB) бағдарламасын да жүзеге асырады. Вилбур мектебі – Род-Айленд штатындағы осы бағдарламаны ұйымдастыратын жалғыз орта мектеп.

Кітапхана

Литтл Комптон қоғамдық кітапханасы алғаш рет 1879 жылы құрылған және бұрын Литтл Комптон қалалық әкімшілігінің ғимаратында орналасқан. Брауннелл кітапханасы 1929 жылы салынған, дербес кітапхана болды және оны Чарльз Лоринг грузиндық жаңғыру стилінде жобалаған. Литтл Комптон қоғамдық кітапханасы 1963 жылы қалалық әкімшіліктен көшіп, Брауннелл кітапханасымен біріктірілді. 1925 жылы Американың Род-Айленд Қызыл клубы Адамсвиллде Род-Айленд Қызылға ескерткіш орнату үшін қаржы бөлді, ол Басты көше мен Уэстпорт өзені жолының қиылысында орналасқан. 1954 жылы штат Род-Айленд Қызыл тұқымының 100 жылдығына орай осы тұқымды құрметтейтін тағы бір тақта орнатылды, ол Адамсвиллден оңтүстікке қарай 1.6 шақырым жерде, Уильям Трипптың шаруашылығының қабырғасында орналасқан. Бұл екі ескерткіш құс шаруашылығымен айналысатын адамдар мен фермерлердің осы тұқымның табысына кім лайық екендігі туралы дауын көрсетеді.

Көлік

Литтл Комптон – Род-Айленд штатында RIPTA автобус қызметі көрсетілмейтін төрт қаланың бірі. 77-маршрут Литтл Комптонның оңтүстігіндегі Род-Айленд жолынан басталып, Тивертон қаласындағы 24-маршрутқа дейін 14 миль (23 км) қашықтықты қамтиды. 81-маршрут Литтл Комптонның оңтүстігіндегі 179-маршруттан басталып, Массачусетс штатындағы Фолл-Ривер қаласының жанында Массачусетс 81-маршруты ретінде жалғасады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Литтл Комптон қаласында теміржол және трамвай желілері салынған емес. Литтл Комптон қаласындағы құрлықтағы көліктер әрқашан жолдармен шектелген.