Кіріспе

Опциондық келісімшарттың иесі оны жүзеге асыру құқығына ие, осылайша келісімшартта белгіленген қаржылық операция екі тараптың арасында дереу орындалуын талап етеді, содан кейін опциондық келісімшарт аяқталады. Сатып алу опционын жүзеге асырғанда, опцион иесі негізгі акцияларды (немесе тауарларды, белгілі пайыздық құнды қағаздарды және т.б.) опцион сатушыдан белгіленген бағамен сатып алады, ал сату опционы үшін опцион иесі негізгі құнды опцион сатушыға, қайтадан белгіленген бағамен сатады.

Стильдер

Опцион стилі, келісімшартта белгіленгендей, опцион иесінің оны қашан, қалай және қандай жағдайларда жүзеге асыра алатынын анықтайды. Оны жүзеге асыру құқығы (кейбір жағдайларда қашан) меншік иесінің еркінде. Еуропалық – Еуропалық стильдегі опциондық келісімшарттарды опционның мерзімі біткен күні ғана жүзеге асыруға болады. Сондықтан олардың құны бірдей негізгі бағасы мен мерзімі бар американдық стильдегі опционнан жоғары болмайды. Америкалық – Америкалық стильдегі опциондық келісімшарттар опционның мерзімі аяқталғанға дейін кез келген уақытта жүзеге асырылуы мүмкін. Белгілі жағдайларда (төменде қараңыз) ерте жүзеге асыру опцион иесі үшін пайдалы болуы мүмкін. Бермудалық – Бермудалық стильдегі опциондық келісімшарттарды тек белгіленген күндері ғана жүзеге асыруға болады. Бермудалық стильдегі опциондар пайыздық опциондар және своптар нарықтарында кең таралған.

Елді мекен

Опциондық келісімшарт келісімшарттың қалай өтелуін анықтайды. Нақты өтелу – Нақты өтелуге жататын опциондар негізгі активтің нақты жеткізілуін талап етеді. Нақты өтелуге жататын келісімшарттың мысалы – АҚШ-та тіркелген биржалық акциялар опциялары. Жеткізу екі жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады. Бұл ең көп таралған өтелу түрі. Нақты өтелуге жататын опциондар көбінесе американдық стильде болады. Ақшалай өтелу – Ақшалай өтелуге жататын опциондар негізгі активтің нақты жеткізілуін талап етпейді. Оның орнына, орындалу күніндегі негізгі активтің нарықтық құны, орындалу бағасымен салыстырылады және айырмашылық (қолдануға ыңғайлы жағдайда) опцион сатушысы опцион иесіне төленеді. Ақшалай өтелуге жататын келісімшарттың мысалы – АҚШ-та тіркелген көптеген биржалық индекс опциялары. Бұл өтелу саудадан кейінгі келесі жұмыс күні жүзеге асырылады.

Ертерек қолдану стратегиясы

Кәсіби опцион саудагерлерінің көп қолданатын стратегиясы – экс-дивиденд күніне дейін үлкен көлемдегі ақшалы колл опцияларын сату болып табылады. Көп жағдайда, кәсіби емес опцион саудагерлері колл опциясын мерзімінен бұрын жүзеге асырудың артықшылығын түсінбейді де, нәтижесінде дивиденд құнын жоғалтып алуы мүмкін. Кәсіби саудагерге тек колл опциялардың бір бөлігі ғана "тапсырылуы" мүмкін, ал қалған, жүзеге асырылмаған опцияларды сақтандыру үшін қолданылған акциялар бойынша дивиденд алып, пайда табады.

Тағайындау және клиринг

Опция иеленушісі өз опциясын жүзеге асырғанда, ол брокеріне хабарлайды, ал брокер опциялар клиринг корпорациясына (OCC) хабарлайды. OCC келісімшартты орындайды, содан кейін сол опция келісімшарты бойынша қысқа позицияда болған мүше фирманы кездейсоқ түрде таңдайды. OCC бұл фирмаға хабарлайды. Фирма өз міндеттемелерін орындайды, содан кейін кездейсоқ, бірінші келгені бірінші кеткені, немесе басқа да әділ тәсілмен опцияны қысқадан сатып алған клиентті таңдайды. Осы клиентке опцияны жазған кезде келіскен міндеттемесін орындау қажеттілігімен жүзеге асыру тағайындалады.

Ерекшелікпен жүзеге асыру

АҚШ-та брокерлердің қолайлылығы үшін, әйтпесе барлық пайдалы опцияларды жүзеге асыруды сұрауы тиіс болатын жағдайда, Опциялар Клиринг корпорациясы 1 цент немесе одан да көп сомаға пайдалы болатын опцияны автоматты түрде жүзеге асырады. Бұл "ерекше жағдай бойынша жүзеге асыру" деп аталады. Мұндай опциялардың брокері немесе иесі оларды ерекше жағдай бойынша жүзеге асырылмауын сұрай алады. Ерекше жағдай бойынша жүзеге асыру қажеттігін анықтау үшін қолданылатын негізгі активтің бағасы – мерзімі аяқталу күнінен бұрынғы күні сағат 16:01:30-ға дейін немесе одан бұрын OCC-ге есептелген, қалыпты сауда сессиясының бағасы болып табылады. Бұл сауда-саттық қалыпты сауда уақытында, яғни сағат 16:00-ден бұрын жасалған. Ол кез келген көлемде және кез келген қатысушы биржадан болуы мүмкін. OCC бұл бағаны алдын ала сағат 16:15-те жариялайды, бірақ биржаларға қателерді түзету үшін уақыт беру мақсатында OCC бағаны сағат 17:30-ға дейін ресми мәртебе бермейді.